ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ฉ. อนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย
ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรี (Convention against Torture and
Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment
- CAT)
อนุสัญญาฉบับนี้มีขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ในการระงับและยับยั้งการทรมาน โดยใน
เนือ้ หาของอนุสญ
ั ญาดังกล่าวได้กำ� หนดความหมายของการทรมาน ว่าหมายถึง การกระท�ำใดก็ตามโดยเจตนาทีท่ ำ� ให้เกิด
ความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานอย่างสาหัส ไม่ว่าทางกายภาพหรือทางจิตใจต่อบุคคลใดบุคคลหนึ่ง ด้วยความมุ่ง
ประสงค์เพื่อให้ได้ข้อสนเทศหรือค�ำสารภาพจากบุคคลนั้นหรือบุคคลที่สาม การลงโทษบุคคลนั้นส�ำหรับการกระท�ำ
ซึ่งบุคคลนั้นหรือบุคคลที่สามกระท�ำ หรือถูกสงสัยว่าได้กระท�ำ รวมทั้งการบังคับขู่เข็ญ โดยมุ่งเน้นไปที่การกระท�ำ
หรือโดยความยินยอมของเจ้าหน้าที่รัฐหรือบุคคลอื่น ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ในต�ำแหน่งทางการ
อนุ สั ญ ญาต่ อ ต้ า นการทรมานและการประติ บั ติ ห รื อ การลงโทษอื่ น ที่ โ หดร้ า ย
ไร้มนุษยธรรมหรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรี ประกอบด้วยวรรคอารัมภบท และบทบัญญัติ ๓๓ ข้อ ซึ่งแบ่งออกเป็น ๓ ส่วน ดังนี้
(ข้อบทที่ ๑-๑๖) ก�ำหนดเกี่ยวกับค�ำนิยามของ “การทรมาน” บทบัญญัติว่าด้วยการ
ก�ำหนดให้การทรมานเป็นความผิดที่ลงโทษได้ตามกฎหมายอาญา เขตอ�ำนาจที่เป็นสากลเกี่ยวกับความผิดเกี่ยวกับ
การทรมาน และหลักการส่งผู้ร้ายข้ามแดน
(ข้อบทที่ ๑���-๒๔) ก�ำหนดเกีย่ วกับการน�ำบทบัญญัตไิ ปใช้โดยการจัดตัง้ คณะกรรมการ
ต่อต้านการทรมานซึ่งเป็นองค์กรก�ำกับดูแล ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญอิสระ จ�ำนวน ๑๐ คน ที่แต่งตั้งโดยภาคีสมาชิก
และปฏิบัติหน้าที่ในฐานะปัจเจกบุคคลตามความสามารถ ค�ำร้องเรียนระหว่างรัฐ ค�ำร้องเรียนของปัจเจกบุคคล อ�ำนาจ
คณะกรรมการต่อต้านการทรมาน
(ข้อบทที่ ๒๕-๓๓) ก�ำหนดเกี่ยวกับกระบวนการเข้าเป็นภาคี ผลใช้บังคับการแก้ไข
อนุสัญญา โดยเฉพาะข้อสงวน การแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของอนุสัญญาและการระงับข้อพิพาท
ช. อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ (Convention on the Rights of Persons
with Disabilities - CRPD)
อนุสัญญาฉบับนี้เน้นไปที่การขจัดอุปสรรคจากภายนอก ซึ่งเป็นสาเหตุส�ำคัญของความ
ยากล�ำบากในการด�ำเนินชีวิตของผู้พิการ ตลอดจนการแก้ไขความเสียเปรียบทางสังคมของคนพิการ ซึ่งก่อให้เกิดการ
เลือกปฏิบัติ และขัดขวางการส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการเป็นอย่างยิ่ง
๒.๑.๑.๒ ความเข้าใจค�ำว่า “สิทธิในสิ่งแวดล้อม”
ในการเข้าใจค�ำว่า “สิทธิในสิ่งแวดล้อม” (Right to Environment) จ�ำต้องค�ำนึงถึงประเภท
ของ “สิทธิ” ทั้งสองประเภท อันได้แก่ สิทธิเชิงเนื้อหา (Substantive Rights) และสิทธิเชิงกระบวนการ (Procedural
Rights) สิทธิเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมส่วนใหญ่ที่พบในกฎหมายระหว่างประเทศ และกฎหมายสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ
46