Human Rights Commission
PUTANGA 4: Ngā Rongoā Pai
E wātea ana ngā rongoā pai ki ngā tāngata takitahi, ki ngā hapori hoki mō ngā
takahitanga i ō rātou tika tangata, tika Tiriti hoki.
Ka taea e ngā iwi rātou ko ngā hapū ko ngā whānau te āhei atu ki ngā rongoā mō ngā
takahitanga o ō rātou tika nō mua noa atu i whakaūngia ki Te Whakaputanga, ki te Tiriti,
ki ō rātou tika tangata hoki.
Ka pēhea tā mātou tuku i ō mātou tirohanga tino rangatiratanga, kāwanatanga hoki i
a mātou e koke whakamua ana i tō mātou haerenga kia tū hei whakahaere pūtake tika
tangata, Tiriti hoki
•
Te whakawhiti kōrero, te whakatairanga hoki
i ngā tika tangata, Tiriti o Waitangi hoki.
•
Te whakamahi rangahau hei whakamōhio
i ngā whakawhitinga kōrero me te
whakawhanaketanga ngā rautaki, ngā mahi
hāpai, ngā aratohu, ngā kete taputapu hoki.
•
Te whakawhanake me te tohatoha rautaki,
mahi hāpai, aratohu, kete taputapu hoki hei
tautoko i te māramatanga, te whakamana, te
hapahapai hoki.
•
Te whakarato mātauranga, hapahapai,
tohutohu hoki (kei roto nei ko ngā mahi
kokoti ā-ture me ngā tāpaetanga).
•
Te ine me te pūrongo e pā ana ki ngā kitenga
o te whakauruuru, o te whai wāhitanga.
•
Te uiui ki, te pūrongo i, te miramira i te
ekenga o ngā mahi a te hunga kawe
haepapa ki ngā takohanga.
•
Te tautuhi, te tuari hoki i ngā mātai kēhi o te
ekenga kairangi, auaha hoki/rānei e te hunga
kawe haepapa.
•
Te whakarato mātauranga, hapahapai,
tohutohu hoki e pā ana ki ngā take
pūnahanaha.
•
Te whakarato i tētahi ratonga whakatau tohe
pai.
•
Te whakarato i te whakakanohitanga ā-ture
ki raro i te Human Rights Act 1993.
•
Te tautuhi wāhi me whakapakari i te
whakamāramatanga o te pou tarāwaho tika
tangata hei whakarite i te whakamahinga
toitū o ngā tika tangata.
Ngā mahi ā-kaupapa
Tātari
Rangahau
Te tātari
āhuatanga
Te rangahau
me te tūhononga
• Ngā hononga matua
• Ngā mahi o nāianei
• Te pūtake
taunakitanga
• Te tātari āhuatanga
• Te arotakenga
rangahau
• Te uiui tatau
• Ngā rōpū arotahi
• Te akoako
Kitenga
Arotake
Te hanga
tirohanga a Te
Kāhui
Te Haepapatanga:
te aroturuki me
te arotake
•Te pūrongo
•Ngā aratohu
•Te uiui
•Ngā mahi hāpai
tūmatanui
•Ngā tūtohutanga
• Te pūrongo ā-ao
• Te hapahapai
ā-rautaki
• Ngā whakapuakanga
tūmatanui
Ngā mahi urupare
Kanohi kitea
Tāpaetanga
Mahi Ture
Te toro
tūmatanui
Ngā
tāpaetanga
Pātai
Ngā mahi
kokoti ā-ture
Ngā uiui
• Ngā uiui pāpāho
• Te tūhononga
ā-hapori
• Te tautoko
urupare
mōrearea
• Ngā pepa o Te
Rūnanga o te
Kāwanatanga
• Ngā Komiti
Whiriwhiri
• Ngā ture hukihuki
• Ngā Kōmihana
Roera
23 | Mahere Rautaki 2021-2025
• He kaikokoti
ki ngā tukanga
ā-kōti
• Ngā tono
• Ngā uiui
• Ngā amuamu
• Te whakatau
tohe (kei roto
nei ko te
takawaenga)
Tika o
te ao ā-Ao
• Te tūhononga
• Te hapahapai
• Te aroturuki me
te arotake