‫‪ 4.3‬ފުރުޞަތުތައް ތަނަވެސްވެފައިވު ާމއި‪ ،‬ޚިދުމަތްތަކަށް ވާސިލުވެވު ާމ އަދި އަމިއްލައަށް އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގޮސްއައިސްވެ‬ ‫އުޅެވުން‬ ‫ސަރުކާރުން ވަނީ ޤަވާޢިދު ނަންބަރު ‪2010/3-R‬‬ ‫(ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމަށް‬ ‫ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ މަރުކަޒުތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ ފެންވަރު‬ ‫‪84‬‬ ‫ކަނޑައަޅާ ޤަވާޢިދު) އެކުލަވާލާފައެވެ‪.‬‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ހުންނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނުގެ‬ ‫‪ 18‬ވަނަ މާއްދާގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށްވެސް‬ ‫ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމާއެކު ދިރިއުޅުމާއި‪ ،‬ދިރިއުޅުމުގެ‬ ‫ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ބައިވެރިވުމުގެ‬ ‫ފުރުޞަތު ހޯދައިދީ‪ ،‬އެކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން‪،‬‬ ‫އިމާރާތްކުރެވިފައިވާ މާޙައުލާއި ތަންތަނާއި‪ ،‬ދަތުރުފަތުރުގެ‬ ‫ވަސީލަތްތަކާއި‪ ،‬މަޢުލޫމާތާއި‪ ،‬ކުރެވޭ މުޢާމަލާތުތަކާއި‪،‬‬ ‫މިނޫންވެސް ޢާންމުންނަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ ނުވަތަ ޢާންމު‬ ‫މީހުންނެކޭވެސް‬ ‫އެހެން‬ ‫ޚިދުމަތްތައް‬ ‫ވަސީލަތްތަކާއި‬ ‫އެއްފަދައިން‪ ،‬ހޯދައި ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އެމީހުންނަށް‬ ‫ލިބދޭންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެ ތެރޭގައި‬ ‫އިމާރާތްކުރެވިފައިވާ މާޙައުލާއި ތަންތަނާއި މަގުތަކާއި ޕާކުފަދަ‬ ‫ތަންތަނާއި ވިޔަފާރިކުރާ ސުޕަރމާރކެޓް ނުވަތަ ކޮމްޕްލެކްސް‬ ‫ފަދަ ތަންތަނާއި ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި ސްކޫލްތަކާއި‬ ‫ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ތަންތަނާއި ވަޒީފާއަދާކުރާ ތަންތަން‬ ‫ހިމެނެއެވެ‪.‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މުޢާހަދާގެ‬ ‫‪ 9‬ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހުންނަ މީހުންނަށް މިނިވަންކަންމަތީ ދިރިއުޅުމަށާއި މުޖުތަމަޢުގެ‬ ‫ހުރިހާ ދާއިރާއެއްގައިވެސް ފުރިހަމައަށް އަދި އެހެން މީހުންނާ‬ ‫އެއް ހަމައ��އްގައި ބައިވެރިވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކާ‬ ‫ފުރުސަތުތައް ހުޅުވާލުމަށް ދައުލަތްތަކުން އެކަށީގެންވާ‬ ‫ފިޔަވަޅުތައް އަޅަންވާނެކަމަށެވެ‪ .‬މިގޮތަށް ހުޅުވާލެވިފައިވާ‬ ‫މާހައުލާއި‪،‬‬ ‫ދިރިއުޅޭ‬ ‫ތެރޭގައި‬ ‫ފުރުސަތުތަކުގެ‬ ‫ދަތުރުފަތުރުކުރުމާއި‪ ،‬މަޢުލޫމާތާއި މުވާސަލާތު (މަޢުލޫމާތާ‬ ‫މުވާސަލާތާ ގުޅޭ ޓެކްނޮލޮޖީއާއި ނިޒާމުތައް ހިމެނޭގޮތަށް) އަދި‬ ‫ކުރިއަރާފައިވާ ހިސާބުތަކުގައާއި ރަށްފުށުގައިވެސް ޢާއްމުންނަށް‬ ‫ހުޅުވާލެވިފައިވާ އެހެނިހެން ވަސީލަތްތަކާއި ޚިދުމަތްތައް‬ ‫ހިމެނެއެވެ‪.‬‬ ‫މި ޤާނޫނުގެ ‪ 12‬ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)ގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކުރާ ކައުންސިލްގެ‬ ‫މަސްއޫލިއްޔަތާއި ޒިންމާތަކުގެ ތެރެއިން ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހުންނަ މީހުންނަށް ފަރުވާދިނުމަށް ޤާއިމުކުރެވިފައިވާ‬ ‫މަރުކަޒުތަކުގައި ހުންނަންޖެހޭ ފެންވަރު ކަނޑައެޅުމަށް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ‬ ‫މާއްދާގައި‬ ‫ވަނަ‬ ‫‪20‬‬ ‫މުޢާހަދާގެ‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް‬ ‫ވީހާވެސް ފަސޭހައިން‪ ،‬އަދި އެހެންމީހުންނަށް ބަރޯސާވުމެއްނެތި‬ ‫އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް ގޮސް އައިސްވެ އުޅުމުގެ މަގު‪،‬‬ ‫ދައުލަތްތަކުން ފަހިކޮށްދޭންވާނެކަމުގައެވެ‪.‬‬ ‫ ‪75.‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނުގެ އިތުރުން‬ ‫ޤާނޫނު ނަންބަރު‬ ‫‪(4/2017‬އިމާރާތްކުރުމުގެ ޤާނޫނު) އަދި ޤަވާޢިދު ނަންބަރު ‪( R-1020/2019‬ބިލްޑިންގ ކޯޑް) ވަނީ‬ ‫އެކުލަވާލާފައެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬ބިލްޑިންގ ކޯޑް ތަންފީޛުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ރެފަރެންސް ސްޓޭންޑަޑް ނުވަތަ ޑިޒައިން ކޯޑްސް‬ ‫(ކޮމްޕްލައަންސް ޑޮކިއުމަންޓްތައް) އެކުލަވާލާފައި ނުވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪85‬‬ ‫ ‪76.‬ޖިސްމާނީ ނަފްސާނީ އަޑުއިވުމުން ނުވަތަ ފެނުމުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ހިމެނޭ ގޮތަށް‬ ‫ބިލްޑިންގ ކޯޑުގައި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން މާނަކޮށްފައިވެއެވެ‪ 86.‬ބިލްޑިންގ ކޯޑުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ‬ ‫މީހުންނަށް އެކްސެސް ރޫޓް‪ 87،‬އޮންނަންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވީނަމަވެސް އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ގިނަ ބިލްޑިންގތަކުގައި އެކްސެސް‬ ‫ރޫޓް ޤާއިމުކޮށްފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އަދި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ބިލްޑިންގ ކޯޑަށް އަމަލުކުރަމުންދާ މިންވަރު މޮނިޓަރކުރުމުގެ‬ ‫ގޮތުން އިމާރާތްތަކުގެ އިންސްޕެކްޝަންގެ މަސައްކަތް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދެވިފައިނުވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪88‬‬ ‫ ‪77.‬އާންމުންނަށް ޚިދުމަތްދޭ އިމާރާތްތަކަށް ވަދެނިކުމެ އުޅުމުގައި ޖިސްމާނީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް ފަސޭހައިން‬ ‫ވަދެނިކުމެވޭނެ އިންތިޒާމްތައް ބައެއް އިމާރާތްތަކުގައި ގާއިމުކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬އެހެން‬ ‫‪34‬‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬