‫‪ .23‬މިނިވަންކަން ގެއްލޭގޮތަށް ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ީމހުންނާއި ކުދިން ބައިތިއް ާބ ތަންތަނުގެ ޙާލަތު‬ ‫ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކުރެވިފައި ާވ ކަންތައްތައް‬ ‫‪ .23.1‬ކުޑަކުދިން ބައިތިއްބާ ތަންތަން‬ ‫ ‪ 296.‬ކުޑަކުދިން ބައިތިއްބާ‪/‬ބަލަހައްޓާ ތަންތަނަށް އެން‪.‬ޕީ‪.‬އެމްއިން މިހާތަނަށް ކޮށްފައިވާ ޒިޔާރަތްތަކުން ފާހަގަކުރެވިފައިވާ‬ ‫ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން ބަލަހައްޓާ ކުދިން މުޖްތަމަޢަށް ނެރުމަށް ބޭނުންވާ ތަމްރީންތަކާއި ހުނަރު‬ ‫ދަސްކޮށް ދިނުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތައް ޤަވާޢިދުން ނުހިންގޭކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ތަންތަނުގައި ތިބޭ ކުދިންނާ ގުޅޭގޮތުން ކެއަރ ޕްލޭންތައް‬ ‫އެކުލަވާލެވިފައި ނުވާކަމާއި‪ ،‬ކުދިންގެ ޖިސްމާނީ‪ ،‬އިޖްތިމާޢީ‪ ،‬ނަފްސާނީ އަދި ކޮގްނިޓިވް ޑިވެލޮޕްމަންޓަށް ރިޢާޔަތްކޮށް‬ ‫މުނިފޫހިފިލުވުމާ އަދި ކުޅިވަރު ކުޅެވޭނެ އިންތިޒާމްތައް ހަމަޖެހިފައި ނުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 297.‬ކުޑަކުދިން ބައިތިއްބާ‪/‬ބަލަހައްޓާ ތަންތަނުގައި ކުދިން ބެލުމުގެ މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަކީ އެފަދަ ތަންތަނުގައި‬ ‫ތިބޭ ކުދިން ބެލުމަށް ބޭނުންވާ ތަމްރީންތައް ލިބިފައިވާ މުވައްޒަފުން ނޫންކަމާއި އަދި ތަންތަނުގައި ތިބޭ ކުދިންގެ އަދަދާ‬ ‫އަޅާބަލާއިރު ތަންތަނުގައި މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުން މަދުކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 298.‬ކުޑަކުދިން ބައިތިއްބާ‪/‬ބަލަހައްޓާ ގިނަ ތަންތަނުގައި ފަންނީ މުވައްޒަފުން ނުތިބޭކަމާ އެގޮތުން‪ ،‬ކޭސް ވަރކަރުންނާއި‪ ،‬ހެލްތް‬ ‫އޮފިސަރުންނާއި‪ ،‬ނަރުހުންނާއި‪ ،‬ކައުންސެލަރުންނާ އަދި ޓީޗަރުން ގިނަ ތަންތަނުގައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 299.‬މިފަދަ ތަންތަން ހިންގާނެގޮތުގެ އުޞޫލުތަކާއި ޤަވާޢިދުތައް އެކުލަވާލެވިފައި ނުވާކަމީ އެން‪.‬ޕީ‪.‬އެމްއިން މިހާތަނަށް‬ ‫މިފަދަ ތަންތަނަށް ކޮށްފައިވާ ޒިޔާރަތްތަކުން ފާހަގަކުރެވި ރަނގަޅުކުރުމަށް ކަމާގުޅޭ އިދާރާތަކަށް ހުށަހެޅި‪ ،‬ނަމަވެސް‬ ‫އިސްލާޙްކުރެވިފައި ނުވާ ކަމެއްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 300.‬ކުޑަކުދިން ބެލެހެއްޓުމަށް ޤާއިމްކޮށްފައިވާ މަރުކަޒުތަކުގެ ތެރެއިން މިހާތަނަށް ޒިޔާރަތް ކޮށްފައިވާ ތަންތަނުގައި ކުއްލި‬ ‫ޙާލަތްތަކުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނެ ގޮތްތައް އެކުލަވާލެވިފައި ނުވާކަމާއި‪ ،‬ދިމާވެދާނެ އަލިފާނުގެ ޙާދިޘާއަކުން ލިބޭ ގެއްލުން‬ ‫ކުޑަކޮށް‪ ،‬ލިބިދާނެ ގެއްލުމަށް ވަގުތުން އިޖާބާދެވޭނެފަދަ ގޮތަކަށް އެކަށީގެންވާ އަލިފާން ނިއްވާ ނިޒާމެއް ދެމެހެއްޓެނިވި‬ ‫ގޮތެއްގައި ޤާއިމްކޮށް ބެލެހެއްޓެމުންނުދާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 301.‬މިފަދަ ތަންތަން ހިންގުމަށް ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތަކުން ލާޒިމްކޮށް މަތިކޮށްފައިވާ ޒިންމާތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ‬ ‫ހިއުމަންރިސޯސް އަދި އެހެނިހެން ކަންކަމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ބަޖެޓް ލިބުމުގެ ދަތިކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ތަންތަނަށް ބޭނުންވާ‬ ‫ތަކެތި އާކުރުމާއި‪ ،‬އިމާރާތްތައް ޤަވާޢިދުން މަރާމާތު ނުކުރެވުމުގެ ސަބަބުން ގިނަ ތަންތަނުގައި ބޭނުންކުރާ ތަކެތި‬ ‫ހަލާކުވެފައިހުންނަކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ކަންތައްތައް ޤަވާޢިދުން ރަނގަޅު ނުކުރެވޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 302.‬މިފަދަ މަރުކަޒުތަކަކީ އެ ކުދިން ބެލެހެއްޓުމަށް ރައްކާތެރިކޮށް އެކަށޭނަގޮތަށް ފަރުމާ ކޮށްފައިވާ އިމާރާތްތަކެއް ނޫންކަމާއި‬ ‫ކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް އިމާރާތްތައް މޮނިޓަރކޮށް ބެލެހެއްޓުމުގެ އިންތިޒާމުތައް އެކަށީގެންވާގޮތެއްގައި އެ‬ ‫މަރުކަޒުތަކުގައި ހަމަޖައްސާފައި ނެތްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪ 303.‬ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ދަށުން ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ކުދިން ބޭތިއްބުމަށް ޤާއިމުކޮށްފައިވާ މަރުކަޒު‬ ‫(ތަޢުލީމާއި ހުނަރު ދަސްކޮށްދޭ މަރުކަޒު) ވަގުތީގޮތުން ‪ 2016‬ގައި ބަންދުކުރުމަށްފަހު އެ މަރުކަޒުގައި ތިބި ކުދިން ވަނީ‬ ‫ކުޑަކުދިންގެ ހިޔާއަށް ބަދަލުކޮށްފައެވެ‪ .‬މިފަދަ ކުދިން ބޭތިއްބުމަށް ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެފަދަ މަރުކަޒެއް‬ ‫މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ޤާއިމުކޮށްފައި ނުވާތީ‪ ،‬މި ކުދިން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް ތިބީ އިޖްތިމާޢީ އެކި އެކި ސަބަބުތަކަށް ދައުލަތުގެ‬ ‫ބެލުމުގެ ދަށަށް ނަގާފައިވާ ކުދިންނާ އެކު ކުޑަކުދިންގެ ހިޔާގައެވެ‪ .‬މިކުދިން ދައުލަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ނަގާފައިވާ ސަބަބަކީ‬ ‫ރިހެބިލިޓޭޓްކުރުން ކަމުގައި ވާއިރު‪ ،‬މިފަދަ އެއްވެސް ޕްރޮގްރާމެއް ކުޑަކުދިންގެ ހިޔާގައި މިކުދިންނަށް އަމާޒުކޮށްގެން‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬ ‫‪89‬‬