รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจำ�ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562
88
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
การดำ�เนินการ
พ.ศ. 2560 มาตรา 26 (1) และให้มขี อ้ เสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและ
คุ้มครองสิทธิมนุษยชนต่อกระทรวงยุติธรรมและสำ�นักงานศาลยุติธรรม ตามรัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 247 (3) และพระราชบัญญัติประกอบ
รัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 มาตรา 26 (3)
ประกอบมาตรา 42 ดังนี้
ข้อเสนอแนะมาตรการ
หรือแนวทางทีเ่ หมาะสม
ในการป้องกันหรือ
แก้ไขการละเมิด
สิทธิมนุษยชน
1) กรมราชทัณฑ์ควรกำ�ชับเรือนจำ�และทัณฑสถานทุกแห่งให้ถือปฏิบัติตามหนังสือ
สัง่ การของกรมราชทัณฑ์ ที่ ยธ 0705/ว38 ลงวันที่ 10 มิถนุ ายน 2548 เรือ่ ง แนวทางปฏิบตั ิ
ในการใช้เครื่องพันธนาการกับผู้ต้องขังอย่างเคร่งครัด ในระหว่างที่ยังไม่มีกฎกระทรวง
ซึ่งออกตามความในมาตรา 21 แห่งพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาใช้บังคับ
และควรจัดอบรมเจ้าหน้าที่ให้มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ในการ
สัง่ ใช้เครือ่ งพันธนาการแก่ผตู้ อ้ งขังอย่างถูกต้องและเหมาะสมกับความจำ�เป็น โดยคำ�นึงถึง
ศักดิศ์ รีความเป็นมนุษย์และสิทธิเสรีภาพในชีวติ และร่างกายของผูต้ อ้ งขังด้วย โดยเฉพาะ
ผูต้ อ้ งขังซึง่ ศาลยังไม่มคี �ำ พิพากษาถึงทีส่ ดุ ว่ากระทำ�ความผิด จะปฏิบตั ติ อ่ ผูน้ นั้ เสมือนเป็น
ผู้กระทำ�ความผิดมิได้
2) กรมราชทัณฑ์ควรพิจารณากำ�หนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขการใช้เครื่องพันธนาการ
แก่ผตู้ อ้ งขังให้ชดั เจนยิง่ ขึน้ โดยนำ�พฤติการณ์แห่งคดีและความรุนแรงในการกระทำ�ความผิด
รวมทั้งพฤติกรรมของผู้ต้องขังขณะที่อยู่ภายในเรือนจำ�มาพิจารณา เพื่อป้องกันมิให้
เจ้าหน้าที่ใช้ดุลพินิจเกินกว่าความจำ�เป็นในการควบคุมผู้ต้องขัง และควรพิจารณาใช้
เครื่องพันธนาการประเภทอื่นทดแทนเครื่องพันธนาการประเภทตรวน เช่น กุญแจมือ
กุญแจเท้า หรือชุดกุญแจมือและกุญแจเท้าเพื่อคุ้มครองบุคคลมิให้ถูกกระทำ�ในลักษณะ
ลดทอนหรือละเมิดศักดิศ์ รีความเป็นมนุษย์ และในกรณีทจี่ �ำ เป็นต้องใช้เครือ่ งพันธนาการ
แก่ผตู้ อ้ งขัง ควรพิจารณาอนุญาตหรือจัดให้มเี ครือ่ งป้องกันมิให้เกิดอันตรายหรือบาดแผล
จากการใช้เครื่องพันธนาการตามสมควรได้
ข้อเสนอแนะมาตรการ
หรือแนวทางในการ
ส่งเสริมและคุม้ ครอง
สิทธิมนุษยชน
กระทรวงยุติธรรม และสำ�นักงานศาลยุติธรรมควรพิจารณาจัดให้มีช่องทางเดิน
สำ � หรั บ ผู้ ต้ อ งขั ง เป็ น การเฉพาะ เพื่ อ ความสะดวกในการคุ ม ตั ว ผู้ ต้ อ งขั ง ตั้ ง แต่
ทางเดิ น ระหว่ า งที่ จ อดรถไปยั ง ห้ อ งควบคุ ม ตั ว ที่ ศ าลอั น จะช่ ว ยป้ อ งกั น การใช้
เครื่องพันธนาการที่เกินสมควร
ผลสำ�เร็จ/
ความก้าวหน้า
ในการคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
1) กรมราชทัณฑ์ แจ้งว่า ได้มีหนังสือกำ�ชับเรือนจำ�เกี่ยวกับการใช้เครื่องพันธนาการ
แก่ผู้ต้องขังให้เป็นไปตามกฎหมายแล้ว โดยสั่งการให้เรือนจำ�/ทัณฑสถานทั่วประเทศ
พิจารณาการใช้เครื่องพันธนาการแก่ผู้ต้องขังให้เป็นไปตามกฎหมาย และไม่ขัดกับ
พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560