รายงานผลการปฏิบัติงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ประจำ�ปีงบประมาณ พ.ศ. 2562
ว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560
มาตรา 26 (3) ซึ่งให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
มี ห น้ า ที่ แ ละอ�ำนาจเสนอแนะมาตรการหรื อ แนวทาง
ในการส่งเสริมและคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนต่อรัฐสภา คณะรัฐมนตรี
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมตลอดทั้งการแก้ไขปรับปรุง
กฎหมาย กฎ ระเบียบ หรือค�ำสั่งใด ๆ เพื่อให้สอดคล้อง
กับหลักสิทธิมนุษยชน และตามหลักรัฐธรรมนูญมาตรา
247 วรรคสอง ที่บัญญัติให้เมื่อรับทราบข้อเสนอแนะ
ดั ง กล่ า วให้ ค ณะรั ฐ มนตรี ด�ำเนิ น การปรั บ ปรุ ง แก้ ไ ข
ตามความเหมาะสมโดยเร็วหากไม่อาจด�ำเนินการได้หรือ
ต้องใช้เวลาให้แจ้งเหตุผลให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติทราบโดยไม่ชักช้า
ในปี ง บประมาณ พ.ศ. 2562 คณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่ ง ชาติ ได้ มี ข ้ อ เสนอแนะ ทั้ ง ที่ เ ป็ น
เอกสารข้ อ เสนอแนะในเรื่ อ งนั้ น โดยเฉพาะและที่ เ ป็ น
ข้อเสนอแนะปรากฏในรายงานผลการตรวจสอบการละเมิด
สิทธิมนุษยชน และเสนอไปยังรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และ
หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จ�ำนวน 5 ฉบับ สรุปได้ดังนี้
1) ข้ อ เสนอแนะในการแก้ ไ ขปรั บ ปรุ ง กฎหมายเพื่ อ ให้
สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนต่อร่างพระราชบัญญัติ
ป่าชุมชน พ.ศ. ....
ประเด็น/ความเป็นมา
คณะรัฐมนตรีได้เสนอร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน
พ.ศ. .... ต่อสภานิติบัญญัติแห่งชาติพิจารณาตามหนังสือ
ส�ำนักนายกรัฐมนตรี ที่ นร 0503/41625 ลงวันที่ 20
ธันวาคม 2561 เรือ่ ง ร่างพระราชบัญญัตปิ า่ ชุมชน พ.ศ. ....
ต่อมา สภานิติบัญญัติแห่งชาติได้รับพิจารณาเป็นวาระ
เร่ ง ด่ ว น โดยมี ม ติ รั บ หลั ก การร่ า งพระราชบั ญ ญั ติ ฯ
ดั ง กล่ า ว ในคราวการประชุ ม ครั้ ง ที่ 89/2561
เมื่อวันพุธที่ 26 ธันวาคม 2561 ซึ่งร่างพระราชบัญญัติฯ
ในขณะนั้นอยู่ระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมาธิการ
วิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน พ.ศ. ....
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติพิจารณาแล้วเห็น
ความส�ำคัญของสิทธิชุมชน จึงเห็นควรจัดท�ำข้อเสนอแนะ
ในการแก้ ไ ขปรั บ ปรุ ง กฎหมายเพื่ อ ให้ ส อดคล้ อ งกั บ
หลักสิทธิมนุษยชนไปยังสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ทั้งนี้ตาม
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560
102 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
มาตรา 247 (3) ซึ่งบัญญัติให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่ ง ชาติ มี ห น้ า ที่ แ ละอ�ำนาจเสนอแนะมาตรการหรื อ
แนวทางในการส่ ง เสริ ม และคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน
ต่ อ รั ฐ สภา คณะรั ฐ มนตรี แ ละหน่ ว ยงานที่ เ กี่ ย วข้ อ ง
รวมตลอดถึงการแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย กฎ ระเบียบหรือ
ค�ำสั่งใด ๆ ให้สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชน
ข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและ
คุ้มครองสิทธิมนุษยชน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ได้มขี อ้ เสนอแนะ
ไปยั ง คณะรั ฐ มนตรี เ พื่ อ แก้ ไ ขปั ญ หาการประกาศเขต
ป่ า สงวนแห่ ง ชาติ เขตอุ ท ยานทั บ ซ้ อ นที่ อ ยู ่ อ าศั ย และ
ที่ ท�ำกิ น ของชุ ม ชนท้ อ งถิ่ น ดั้ ง เดิ ม ซึ่ ง อยู ่ อ าศั ย มาก่ อ น
การขาดแคลนพื้ น ที่ ท�ำกิ น การจั บ กุ ม ด�ำเนิ น คดี แ ละ
ไล่ รื้ อ ทรั พ ย์ สิ น ของชุ ม ชนโดยมี ป ระเด็ น เกี่ ย วข้ อ งกั บ
ร่ า งพระราชบั ญ ญั ติ ป ่ า ชุ ม ชน พ.ศ. .... รวมอยู ่ ด ้ ว ย
อีกทั้ง คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีความเห็น
ต่อร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน พ.ศ. .... ดังต่อไปนี้
1) ร่างมาตรา 31 ถึงมาตรา 41 การจัดตั้งป่าชุมชน
บั ญ ญั ติ ใ ห้ ชุ ม ชนที่ ป ระสงค์ น�ำพื้ น ที่ ป ่ า มาขอจั ด ตั้ ง
ป่ า ชุ ม ชนต้ อ งยื่ น แผนจั ด การป่ า ชุ ม ชนประกอบค�ำขอ
ต่อคณะกรรมการป่าชุมชนประจ�ำจังหวัดพิจารณาอนุญาตก่อน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเห็นว่า รัฐควรมีหน้าที่
รับรองสิทธิทมี่ อี ยูแ่ ล้วของชุมชนและไม่เพิม่ อุปสรรคในการ
เข้าถึงสิทธิของชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมมากเกินไป โดยเฉพาะ
ชุมชนใดที่ด�ำเนินการจัดการ บ�ำรุงรักษาและใช้ประโยชน์
จากทรัพยากรธรรมชาติ สิง่ แวดล้อมและความหลากหลาย
ทางชี ว ภาพอยู ่ ก ่ อ นวั น ที่ พ ระราชบั ญ ญั ติ นี้ ใ ช้ บั ง คั บ
โดยมี ข ้ อ กั ง วลว่ า ชุ ม ชน เช่ น กลุ ่ ม ชาติ พั น ธุ ์ ก ะเหรี่ ย ง
ชาวมันนิ อาจไม่มีโอกาสรับรู้ถึงวิธีการเข้าถึงทรัพยากร
ว่าจะต้องจัดท�ำแผนจัดการป่าชุมชนเสนอต่อรัฐก่อนใช้
ประโยชน์และอาจเป็นภาระมากเกินกว่าที่ชุมชนเหล่านั้น
ที่จะด�ำเนินการได้เอง จึงมีข้อเสนอว่า ร่างพระราชบัญญัติ
ป่ า ชุ ม ชนฯ จ�ำเป็ น ต้ อ งมี ม าตรการหรื อ วิ ธี ก ารอ����นวย
ความสะดวกให้กับชุมชนเหล่านั้นเพิ่มเติม เช่น บัญญัติ
องค์ ก รปกครองส่ ว นท้ อ งถิ่ น และกรมป่ า ไม้ มี ส ่ ว นร่ ว ม
ช่วยเหลือในการเขียนแผนโครงการของชุมชนในพื้นที่
เพื่อเป็นการขจัดอุปสรรคในการเข้าถึงสิทธิของชุมชน