บทที่ ๓ การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ป้องกันการหลบหนีระหว่างเคลื่อนย้าย การยกเลิกโทษเฆี่ยนและขังห้องมืด นอกจากนี้ ในกรณีโทษตัดการอนุญาตให้ได้
รับการเยีย่ มเยียนหรือติดต่อ ได้เพิม่ ข้อยกเว้นคือ การห้ามลงโทษตัดการอนุญาตการติดต่อของผูต้ อ้ งขังหญิงกับบุตรผูเ้ ยาว์
ซึ่งเดิมไม่ได้บัญญัติไว้ เป็นต้น๔๐
๓. การพัฒนาระบบการปล่อยชั่วคราว เพื่อมิให้ผู้ที่ไม่มีหลักประกัน
ต้องถูกขังระหว่างพิจารณาเนื่องจากไม่มีหลักประกัน อันเป็นการลดความ
เหลื่อมล�้ำในการเข้าถึงการปล่อยชั่วคราว ส�ำนักงานศาลยุติธรรมได้ด�ำเนิน
การพัฒนาระบบการปล่อยชั่วคราว ๒ โครงการ ดังนี้
๓.๑ การริเริ่มและพัฒนาโครงการระบบประเมินความเสี่ยง
และก�ำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราว โดยเงื่อนไขต้องเป็นคดีอาญาที่มีอัตรา
โทษจ�ำคุกไม่เกิน ๕ ปี ผู้ต้องหาหรือจ�ำเลยต้องเข้าร่วมโครงการโดยสมัครใจ
มีการสอบถามประวัติเพื่อประเมินความเสี่ยง ศาลจะสั่งขังเฉพาะผู้ที่มีเหตุ
จ�ำเป็นต้องขังและมีความเสี่ยงมาก ขณะนี้น�ำมาใช้ในศาลทดลอง ๕ ศาล
(ศาลอาญากรุงเทพใต้ ศาลจังหวัดจันทบุรี ศาลจังหวัดนครศรีธรรมราช
ศาลจังหวัดกาฬสินธุ์ และศาลจังหวัดเชียงใหม่๔๑) เพื่อให้มีการพัฒนาระบบ
ประเมินความเสี่ยงฯ ให้สมบูรณ์ก่อนแล้วจึงจะขยายผลไปยังศาลอื่น ๆ โดย
ได้เริม่ การทดลองตัง้ แต่ในวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐ ในศาลทดลอง ๔ ศาล ส่วนศาลจังหวัดนครศรีธรรมราชเริม่ การทดลอง
ตั้งแต่วันที่ ๑ มีนาคม ๒๕๖๐๔๒
๓.๒ โครงการปล่อยชั่วคราวด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ติดตามตัว (EM) เมื่อวันที่ ๒๗ กันยายน ๒๕๖๐
ส�ำนักงานศาลยุติธรรมได้มีการเปิดศูนย์ควบคุมและติดตามการปล่อยชั่วคราวโดยใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic
Monitoring Center) โดยมีวตั ถุประสงค์เพือ่ ด�ำเนินการตามโครงการส่งเสริมการน�ำอุปกรณ์อเิ ล็กทรอนิกส์สำ� หรับตรวจสอบ
หรือจ�ำกัดการเดินทางของบุคคลมาใช้ปล่อยชั่วคราว และรองรับการปฏิบัติตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา ๑๐๘ โดยก�ำหนดให้ศาลที่มีอ�ำนาจสั่งปล่อยชั่วคราวสามารถใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ส�ำหรับตรวจสอบหรือจ�ำกัด
การเดินทางของบุคคลมาใช้ในการปล่อยชั่วคราวได้โดยเฉพาะ๔๓ ซึ่งได้เริ่มน�ำมาใช้ตั้งแต่เดือนธันวาคม ๒๕๖๐ กับศาล
น�ำร่อง ๒๓ ศาล (ศาลอาญา ศาลอาญากรุงเทพใต้ ศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกลาง และศาลทั่วภูมิภาค)๔๔
๔. การน� ำ อุ ป กรณ์ อิ เ ล็ ก ทรอนิ ก ส์ ติ ด ตามตั ว (EM) มาใช้ กั บ ผู ้ ก ระท� ำ ความผิ ด ในระบบงานคุ ม ประพฤติ
กรมคุมประพฤติได้ออกกฎกระทรวงการใช้อปุ กรณ์อเิ ล็กทรอนิกส์หรืออุปกรณ์อนื่ ใดในการติดตามตัวผูถ้ กู คุมความประพฤติ
ตามเงือ่ นไขทีศ่ าลหรือเจ้าพนักงานผูม้ อี ำ� นาจสัง่ พ.ศ. ๒๕๖๐ เพือ่ ก�ำหนดหลักเกณฑ์และวิธกี ารใช้อปุ กรณ์ โดยกรมคุมประพฤติ
ได้มกี ารน�ำอุปกรณ์อเิ ล็กทรอนิกส์ตดิ ตามตัว (EM) มาใช้ในระบบงานคุมประพฤติตงั้ แต่ปี ๒๕๕๗ ต่อเนือ่ งมาจนถึงปี ๒๕๕๘
แต่ในปี ๒๕๕๙ ���ม่ได้รบั การจัดสรรงบประมาณ ในปี ๒๕๖๐ กรมคุมประพฤติของบประมาณในการจัดซือ้ อุปกรณ์พร้อมระบบ
และได้รับการจัดสรรงบประมาณ จ�ำนวน ๑๐๙,๘๑๑,๖๐๐ บาท แต่มีปัญหาในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างตามระเบียบ
๔๐ ข้อมูลจาก หนังสือกรมราชทัณฑ์ ที่ ยธ ๐๗๐๕.๑/๑๘๕๒๙ เรื่อง ขอส่งข้อมูลการด�ำเนินการตามแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ ๓ ลงวันที่ ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๖๐.
๔๑ คมชัดลึก. (๒๕๖๐). ดีเดย์ ๑ ก.พ.น�ำระบบประเมินความเสี่ยงปล่อยตัวชั่วคราว. สืบค้นจาก www.komchadluek.net/news/politic/256151
๔๒ สรุปผลการประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “แนวทางการพัฒนาระบบประเมินความเสี่ยงและก�ำกับดูแลในชั้นปล่อยชั่วคราวภายหลังการทดลอง” ในระหว่างวันที่ ๔ - ๕ พฤษภาคม ๒๕๖๐
ณ ห้องประชุม ๗๐๒ ชั้น ๗ อาคารสถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม ถนนรัชดาภิเษก กรุงเทพมหานคร.
๔๓ ส�ำนักส่งเสริมงานตุลาการ. (๒๕๖๐). พิธีเปิดศูนย์ควบคุมและติดตามการปล่อยชั่วคราวโดยใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Monitoring Center). สืบค้นจาก www.oja.coj.go.th/
view-52431.html
๔๔ ผู้จัดการรายสัปดาห์. (๒๕๖๐). เปิดศูนย์น�ำร่อง ๒๓ ศาลใช้ก�ำไล EM ปล่อยชั่วคราวผู้ต้องหาโดยไม่ต้องใช้หลักทรัพย์. สืบค้นจาก www.manager.co.th/mgrweekly/viewnews.aspx?NewsID=9600000099151
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 83
บทที่
๓