บทที่ ๑ สิทธิและเสรีภาพ ที่พึงได้รับการคุ้มครองของไทย ก. ระบบการเมืองการปกครอง รัฐธรรมนูญ และกฎหมาย ของประเทศไทย ประเทศไทยมีรูปแบบการเมืองการปกครองแบบนิติรัฐ ยึดกรอบการปฏิบัติตาม กฎหมายเป็นสำคัญ๓ และถือแนวปฏิบัติของการมีอำนาจทางกฎหมายเหนือดินแดน ในการปกครองของตนเอง โดยมีรฐ ั ธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเป็นกฎหมายสูงสุด ของประเทศ ประเทศไทยประกาศใช้พระราชบัญญัตธิ รรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชัว่ คราว พุ ทธศักราช ๒๔๗๕ และต่อมาได้ประกาศรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุ ทธศักราช ๒๔๗๕ ณ วันที่ ๑๐ ธันวาคม ๒๔๗๕ เป็นการเปลีย ่ นแปลงการเมืองการปกครองเป็นระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริยท ์ รงเป็นพระประมุข และปัจจุบน ั รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ๔ พุ ทธศักราช ๒๕๖๐ ประกาศใช้บง ั คับเมือ ่ วันที่ ๖ เมษายน ๒๕๖๐ เป็นรัฐธรรมนูญฉบับที่ ๒๐ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับนี้ มีบทบัญญัติที่คุ้มครองสิทธิขั้นพื้นฐานของบุคคลในหมวดทั่วไป และ รับรองสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทยไว้ในหมวด ๓ โดยวางหลักให้สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทยนอกจากที่ ได้รับการรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแล้ว การใดที่ไม่ได้ห้ามไว้ในรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายอื่น และการนั้นไม่กระทบต่อ ความมัน่ คงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน รวมถึงไม่ละเมิดสิทธิเสรีภาพของบุคคลอืน่ นัน้ ย่อมมี สิทธิและเสรีภาพกระทำการนั้นได้โดยได้รับการคุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ ๓ แนวความคิดเรื่องนิติรัฐหรือหลักนิติธรรม (Rule of law) มาจากแนวคิดที่ว่า การปกครองที่ดีไม่ใช่การปกครองโดยปุถุชน หากแต่เป็นการปกครองโดยกฎหมาย เพราะการปกครองโดย ปุถุชนย่อมเสี่ยงต่อการปกครองตามอำเภอใจ ขณะที่การปกครองโดยกฎหมายเอื้ออำนวยต่อการที่จะมีความเสมอภาค (equality) และเสรีภาพ (liberty) มากกว่า เพราะหากมีการปกครอง โดยหลักนิติธรรมอยู่จริง ทุกคนก็จะมีความเสมอภาคกันในสายตาของกฎหมาย และมีเสรีภาพ คือ ปราศจากความหวาดกลัวว่าจะมีการใช้อำนาจตามอำเภอใจโดยผู้ปกครอง แนวความคิด นี้จึงเป็นที่มาของลัทธิรัฐธรรมนูญนิยม (constitutionalism) โดยประเทศที่เป็นนิติรัฐมีลักษณะสำคัญ คือ (๑) กฎหมายในประเทศนั้น ๆ เป็นไปตามกฎหมายและชอบด้วยกฎหมาย โดยมี การบัญญัติหลักประกันสิทธิและเสรีภาพของราษฎรอยู่ในกฎหมาย หากเจ้าหน้าที่รัฐย่อมมีความผิดทางกฎหมาย หากกระทำการใด ๆ ที่กระทบต่อสิทธิเสรีภาพโดยไม่มีกฎหมายให้อำนาจ (๒) ในประเทศที่เป็นนิติรัฐ มีการกำหนดขอบเขตอำนาจหน้าที่ของรัฐไว้อย่างชัดเจน โดยแบ่งอำนาจเป็น ๓ ส่วน คือ อำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร และอำนาจตุลาการ มีขอบเขตในการ ใช้อำนาจของรัฐ (เจ้าหน้าที่รัฐ) ที่ลดหลั่นไปตามระดับ มีการควบคุมการใช้อำนาจในขอบเขตอย่างชัดเจน และ (๓) ในประเทศที่เป็นนิติรัฐ ศาลยุติธรรม (ผู้พิพากษา) จะต้องมีอิสระในการ พิจารณาพิพากษาคดี (ทั้งในคดีแพ่ง คดีอาญา คดีปกครอง และอื่นๆ) โดยมีหลักประกันดังกล่าวไว้ในรัฐธรรมนูญและทำหน้าที่ควบคุมฝ่ายปกครองโดยการใช้กฎหมาย. ๔ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ. (๒๕๖๐). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐. สืบค้นจาก www.senate.go.th 48 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐

Select target paragraph3

Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents