บทที่ ๔ การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม
และวัฒนธรรม
• การเข้าถึงสิทธิในการรับบริการสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุ์ในกลุ่มวัยรุ่น คณะกรรมการประจ�ำ
กติกา ICESCR มีข้อกังวลเกี่ยวกับอัตราการตั้งครรภ์ของวัยรุ่นและการท�ำแท้งที่ไม่ปลอดภัยซึ่งยังมีสัดส่วนสูง ในขณะที่
วัยรุน่ เข้าถึงการบริการสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุไ์ ด้อย่างจ�ำกัด โดยมีขอ้ เสนอแนะให้ประเทศไทยหามาตรการ
ป้องกันเพื่อแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ของวัยรุ่น รวมถึงประกันการเข้าถึงสิทธิในการรับบริการสุขภาพทางเพศและอนามัย
เจริญพันธุ๑๗๕
์ อนึ่ง กระทรวงสาธารณสุข โดยกรมอนามัยร่วมกับส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้ด�ำเนินการตาม
แผนการป้องกันและการแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ภายใต้ยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์
ในวัยรุ่น พ.ศ. ๒๕๕๘ - ๒๕๖๗ ของพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. ๒๕๕๙ โดยมี
เป้าหมายลดอัตราการคลอดของวัยรุน่ อายุ ๑๐ - ๑๔ ปี ให้ไม่เกิน ๐.๕ คนต่อประชากรหญิงอายุ ๑๐ - ๑๔ ปี ๑,๐๐๐ คน และ
วัยรุน่ อายุ ๑๕ - ๑๙ ปี ให้ไม่เกิน ๒๕ คนต่อประชากรหญิงอายุ ๑๕-๑๙ ปี ๑,๐๐๐ คน ในปี ๒๕๖๙๑๗๖ โดยในปี ๒๕๖๐ กลุม่
วัยรุน่ สามารถเข้าถึงการบริการสุขภาพทางเพศและอนามัยเจริญพันธุไ์ ด้ ซึง่ เป็นสิทธิตามระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
โดยวัยรุ่นสามารถเข้ารับบริการคุมก�ำเนิดกึ่งถาวรโดยปราศจากค่าใช้จ่ายจากหน่วยบริการของหลักประกันสุขภาพ
แห่งชาติทุกแห่งทั่วประเทศ๑๗๗
• การเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ใ นการรั บ บริ ก ารด้ า นสุ ข ภาพและปั ญ หาทุ พ โภชนาการในสถานที่ กั ก ขั ง และเรื อ นจ� ำ
คณะกรรมการกติกา ICESCR มีข้อกังวลเกี่ยวกับกลุ่มผู้แสวงหาที่พักพิง ผู้ลี้ภัย และผู้เข้าเมืองผิดกฎหมาย ในประเด็น
ดังกล่าว๑๗๘ ซึ่งคณะกรรมการกติกา ICCPR ได้มีข้อเสนอแนะให้ประเทศไทยปรับปรุงสภาพแวดล้อมในสถานที่กักขังและ
เรือนจ�ำให้สอดคล้องกับข้อก�ำหนดขัน้ ต�ำ่ ขององค์การสหประชาชาติในการปฏิบตั ติ อ่ ผูต้ อ่ ขัง (United Nations Standard
Minimum Rules for the Treatment of Prisoners - Nelson Mandela Rules)๑๗๙ ทั้งนี้ มีเพียงกว่าร้อยละ ๘๐ และ
ร้อยละ ๒.๓ ของผูต้ อ้ งขังในเรือนจ�ำเข้าถึงสิทธิในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติและระบบประกันสังคมตามล�ำดับ แต่
กว่าร้อยละ ๑๕ ของผูต้ อ้ งขังยังไม่ได้อยูใ่ นระบบประกันสุขภาพใด ๆ๑๘๐ กระทรวงสาธารณสุขได้ดำ� เนินการพัฒนาระบบงาน
บริการสุขภาพผูต้ อ้ งขังในเรือนจ�ำ โดยบูรณาการร่วมกันระหว่างหน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้อง ได้แก่ สาธารณสุขจังหวัด โรงพยาบาล
ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข เรือนจ�ำในพื้นที่กรมราชทัณฑ์ ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ๑๘๑ และมียุทธศาสตร์
การพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ ๔ พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๖๔ ให้ครอบคลุมกลุม่ ผูต้ อ้ งขังในเรือนจ�ำโดยมีระบบ
การดูแลสุขภาพให้กับผู้ต้องขังในเรือนจ�ำ๑๘๒ โดยมีเรือนจ�ำจังหวัดนครราชสีมาเป็นตัวอย่างการด�ำเนินงานที่เป็นรูปธรรม
ของระบบการดูแลสุขภาพและการแก้ไขปัญหาวัณโรคในเรือนจ�ำซึ่งจะน�ำไปเป็นรูปแบบส�ำหรับเรือนจ�ำทั่วประเทศได้๑๘๓
• การเข้าถึงสิทธิในการรับบริการด้านสุขภาพของกลุ่มผู้ใช้ยาเสพติด ผู้ติดเชื้อ เอชไอวี/เอดส์ และไวรัสตับ
อักเสบ คณะกรรมการกติกา ICESCR ได้มีข้อกังวลเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าว โดยเฉพาะจ�ำนวนผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์
และไวรัสตับอักเสบที่มีจ�ำนวนเพิ่มมากขึ้น โดยได้มีข้อเสนอแนะให้ประเทศไทยน�ำแนวทางด้านสิทธิมนุษยชนมาใช้ในการ
แก้ปญ
ั หา๑๘๔ อย่างไรก็ดี ประเทศไทยได้บรรลุเป้าหมายในการลดอัตราการถ่ายทอดเชือ้ เอชไอวี และซิฟลิ สิ จากมารดาสูล่ กู
๑๗๕ Para 30 United Nations Economic and Social Council E/C.12/THA/CO/1-2 19June 20
๑๗๖ ยุทธศาสตร์การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. ๒๕๕๘ - ๒๕๖๗ ตามพระราชบัญญัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น พ.ศ. ๒๕๕๙ บทสรุปผู้บริหาร
หน้า ๑-๓ สืบค้นจาก http://rh.anamai.moph.go.th/download/all_file/index/actionplan_tp/พรบ_ยุทธศาสตร์.pdf
๑๗๗ สืบค้นจากแหล่ง www.komchadluek.net/news/edu-health/298765
๑๗๘ Para 28 United Nations Economic and Social Council E/C.12/THA/CO/1-2 19June 2015
๑๗๙ Para 29 and 33 International Covenant on Civil and Political Rights CCPR/C/THA/CO/2 25 April 2017
๑๘๐ https://prachatai.com/journal/2017/07/72416
๑๘๑ นโยบายการจัดบริการสุขภาพส�ำหรับผูต้ อ้ งขังในเรือนจ�ำ ต���มมติคณะรัฐมนตรี เมือ่ วันที่ ๑๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๘ สืบค้นจาก www.correct.go.th/meds/index/Download/pattaya59/
นโยบายการจัดบริการสุขภาพส�ำหรับผู้ต้องขังในเรือนจ�ำตามมติคณะรัฐมนตรี.pdf
๑๘๒ ยุทธศาสตร์การพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๕๖๐-๒๕๖๔) ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ สืบค้นจาก www.hfocus.org/content/2017/08/14464
๑๘๓ สืบค้นจาก www.hfocus.org/content/2017/08/14464
๑๘๔ Para 32 United Nations Economic and Social Council E/C.12/THA/CO/1-2 19June 2015
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 121
บทที่
๔