IV
รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
พุทธศักราช 2550 ปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน และในคําประกาศเจตจํานงเกีย่ วกับ HIV/AIDS (Declaration
of Commitment on HIV/AIDS) ซึ่งกําหนดวา
“สิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานสําหรับทุกคนเปนสิ่งจําเปนในการลดภาวะเสี่ยงตอเอชไอวี/เอดส
และเพื่อขจัดการเลือกปฏิบัติทุกรูปแบบ เพื่อเปนหลักประกันวาผูติดเชื้อและผูที่มีภาวะเสี่ยงทุกคนตองไดรับ
ความเคารพในสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน ในอันที่จะเขาถึงการศึกษา การจางงาน บริการดานสุขภาพ
และสังคม การปองกันโรค การชวยเหลือและการรักษาขอมูลขาวสาร และการปกปองคุมครองตามกฎหมาย
โดยความเคารพตอความเปนสวนตัวและความลับสวนบุคคล ตลอดจนเพื่อขจัดความรูสึกอับอายและการแยกตัว
ออกจากสังคมของผูติดเชื้อเอชไอวี”
ดวยเหตุดังกลาว สํานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ จึงเห็นชอบใหสถาบันวิจัยสังคม
จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย เปนทีป่ รึกษาโครงการศึกษาวิจยั เรือ่ ง “การเลือกปฏิบตั ใิ นการประกอบอาชีพของผูต ดิ เชือ้
เอชไอวี” เพื่อใหมีการศึกษาวิจัยสาเหตุและสภาพปญหาการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพ ใหไดรับการ
ปกปองคุมครองสิทธิตามกฎหมายและตามหลักการสิทธิมนุษยชนอยางเปนรูปธรรม รวมทั้งจัดทําขอเสนอแนะ
เชิงนโยบาย และ/หรือขอเสนอในการปรับปรุงกฎหมายตอหนวยงานที่รับผิดชอบตอไป
1.1 วัตถุประสงค
1.1.1 เพื่อศึกษาสภาพปญหาการเลือกปฏ���บัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
1.1.2 เพื่อศึกษาวิเคราะห ระเบียบ ประกาศ นโยบายของรัฐ มาตรการทางกฎหมาย แนวทางการ
ปฏิบัติ และการดําเนินงานของหนวยงานที่เกี่ยวของกับการคุมครองสิทธิในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
1.1.3 เพื่อเสนอรูปแบบการคุมครองสิทธิมนุษยชนของผูติดเชื้อเอชไอวีในการประกอบอาชีพ และ
เสนอแนะแนวทางและมาตรการที่ เ หมาะสมในการคุ ม ครองสิ ท ธิ ใ นการประกอบอาชี พ ของผู ติ ด เชื้ อ เอชไอวี
ที่ประสบปญหาการเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพ และสรุปเปนขอเสนอแนะเชิงนโยบายและ/หรือขอเสนอ
ในการปรับปรุงกฎหมายตอหนวยงานที่มีหนาที่รับผิดชอบ
1.2 กรอบแนวคิดที่ใชในการวิจัย
1.2.1 การตีตราและการเลือกปฏิบัติ (Stigma and Discrimination)
แนวคิดเรือ่ งการตีตราและการเลือกปฏิบตั มิ คี วามเชือ่ มโยงตอกัน โดยเฉพาะการตีตราผูต ดิ เชือ้
เอชไอวี เมื่อพวกเขาถูกตีตราจากสังคมหนึ่ง ๆ ก็ทําใหถูกเลือกปฏิบัติหรือถูกกีดกันจากสังคม และอาจถูกละเมิด
สิทธิมนุษยชนดวย โดยในหลายประเทศ มีการรายงานถึงกรณีที่ผูติดเชื้อถูกปฏิเสธสิทธิในการรักษาพยาบาล
การทํางาน การศึกษารวมถึงเสรีภาพในการเคลื่อนไหวดวย1
การตีตรา หมายถึง “ภาวะทีบ่ คุ คลหรือกลุม ชนในสังคมหนึง่ กําหนดวา อะไรคือความแตกตาง
ของบุคคล ลักษณะของบุคคลที่พึงประสงค หรือไมพึงประสงคควรเปนอยางไร ลักษณะใดที่มีความแตกตางไปจาก
1 UNAIDS.HIV/AIDS-related Stigma, Discrimination and Human Right Violation: Cases Studies of Successful Programme, 2005 [online]
available at http://data.unaids.org/publications/irc-pub06/jc999-humrightsviol_en.pdf