รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
นายจาง องคกรลูกจาง และหนวยงานที่เกี่ยวของอื่น ๆ ในการกําหนดนโยบายและการดําเนินมาตรการปองกันและ
แก ไขป ญ หาอั น เกี่ ย วกั บ โรคเอดส ใ นโลกแห ง การทํ า งานในกิ จ การทุ ก ประเภท ทั้ ง ในระบบและนอกระบบ
อยางรอบดานโดยเนนหลักการทํางานอยางมีคุณคาและหลักการพื้นฐานแหงสิทธิแรงงานในฐานะสิทธิมนุษยชน
ในการแกไขปญหาโรคเอดสเปนสําคัญ และในปเดียวกันนี้เอง หลักการภายใตแนวปฏิบัติฯ ไดรับการสนับสนุน
จากที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติสมัยพิเศษวาดวยเรื่องโรคเอดส
แนวปฏิบัติเรื่องโรคเอดสในโลกแหงการทํางานไดนํานิยามของการเลือกปฏิบัติที่ปรากฎอยูใน
อนุสัญญาองคการแรงงานระหวางประเทศ ฉบับที่ 111 วาดวยการเลือกปฏิบัติในการจางงานและการทํางาน
พ.ศ. 2501 (ค.ศ. 1958) กลาวคือ การเลือกปฏิบัติ หมายถึง การแบงแยก การกีดกัน หรือการลําเอียงใด ๆ
ที่กระทําบนพื้นฐานของเชื้อชาติ สีผิว เพศ ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมือง การแบงแยกในชาติ พื้นฐาน
ทางสั ง คมซึ่ ง มี ผ ลลบล า งหรื อ ทํ า ความเสี ย หายต อ ความเสมอภาคในโอกาส หรื อ ในการปฏิ บั ติ เ กี่ ย วกั บ
การจ า งงานและการประกอบอาชี พ อย า งไรก็ ดี หากการกระทํ า หรื อ ละเว น การกระทํ า ดั ง กล า วข า งต น
ในงานบางประเภทเกิดขึ้นเพราะความตองการอยางแทจริงของงาน ไมถือเปนการเลือกปฏิบัติ29 นอกจากนี้
แนวปฏิบัติเรื่องโรคเอดสในโลกแหงการทํางาน ไดนําหลักการที่สําคัญที่ปรากฏในอนุสัญญาวาดวยสิทธิผูพิการ
พ.ศ. 2549 (ค.ศ. 2006) วาดวยการเอื้ออํานวยตามสมควร (reasonable accommodation)30 มาใชในกรณีของ
แรงงานผู ที่ อ ยู ร ว มกั บ เชื้ อ เอชไอวี โดยให มี ค วามหมายถึ ง การปรั บ ปรุ ง เปลี่ ย นแปลงการปฏิ บั ติ ง านตาม
ความเหมาะสม เพื่อใหแรงงานที่ติดเชื้อเอชไอวีมีโอกาสในการทํางาน หรือมีความกาวหนาในการทํางานตอไปได
แนวปฏิบัติเรื่องโรคเอดสในโลกแหงการทํางานมีหลักการสําคัญ ดังตอไปนี้
1. การยอมรับวาเรื่องโรคเอดสเปนเรื่องของสถานประกอบการซึ่งมีบทบาทที่สําคัญในการ
ปองกันการแพรระบาดและผลกระทบจากเชื้อเอชไอวี
2. การไมเลือกปฏิบัติ กลาวคือ จะตองไมมีการเลือกปฏิบัติตอแรงงานบนพื้นฐานของการมี
สถานภาพเปนผูติดเชื้อเอชไอวี หรือผูอยูในสภาวะที่เสี่ยงตอการติดเชื้อ
3. ความเสมอภาคของบทบาทหญิงและชาย
4. สภาพแวดลอมการทํางานที่��ีตอสุขภาพ ใหเปนไปตามบทบัญญัติแหงอนุสัญญาองคการ
แรงงานระหวางประเทศ ฉบับที่ 155 วาดวยความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในการทํางาน
5. การปรึกษาหารือทางสังคม
6. หามไมใหมีการตรวจคัดกรองเพื่อหาเชื้อเอชไอวีเพื่อใหออกจากงานหรือระบบการทํางาน
ซึ่งใหหมายรวมถึงกรณีผูสมัครงานดวย
7. การรักษาความลับและการเปดเผยขอมูลสวนบุคคลเกีย่ วกับโรคเอดส ใหเปนไปตามแนวปฏิบตั ิ
ขององคการแรงงานระหวางประเทศ วาดวยการรักษาความลับสวนบุคคลของลูกจาง พ.ศ. 2540
29
30
Art. 1(1) (a) –(b) and (2) of the ILO C.111
Art. 2 ไดใหคํานิยาม การเอื้ออํานวยตามสมควร หมายถึง หมายถึง การเปลี่ยนแปลงหรือปรับปรุงที่จําเปนและเหมาะสมโดยไมกอใหเกิดภาระอันเกิน
ควรหรือเกินสัดสวน เฉพาะในกรณีที่จําเปน เพื่อประกันวาคนพิการไดอุปโภคและใชสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานทั้งปวงที่เทาเทียม
กับบุคคลอื่น
17