พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน
Human Rights Obligations of the ASEAN Community
ข้อ ๑.๗ “เพื่อเสริมสร้างประชาธิปไตย เพิ่มพูนธรรมาภิบาล และ
หลักนิติธรรม ตลอดจนส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและ
เสรีภาพขั้นพื้นฐานโดยค�ำนึงถึงสิทธิและหน้าที่ของรัฐสมาชิกของ
อาเซียน”
THE
ASEAN
CHARTER
ข้อ ๒ (i) “การเคารพเสรีภาพ
พื้นฐาน การส่งเสริมและคุ้มครอง
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนและการส่ ง เสริ ม
ความยุติธรรมทางสังคม”
ข้อ ๑๔.๑ “เพือ่ สอดคล้องกับความมุง่ ประสงค์
และหลั ก การของกฎบั ต รอาเซี ย นเกี่ ย วกั บ
การส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและ
เสรีภาพขั้นพื้นฐาน ให้อาเซียนจัดตั้งองค์กร
สิทธิมนุษยชนอาเซียนขึ้น”
รูปภาพที่ ๔ หลักการสิทธิมนุษยชนในกฎบัตรอาเซียน
นอกจากหลักการสิทธิมนุษยชนจะปรากฏทั้งในเรื่องความมุ่งมั่นและหลักการของอาเซียน อาเซียนยัง
ตระหนักถึงความจ�ำเป็นของการก่อตั้งกลไกด้านสิทธิมนุษยชนในระดับภูมิภาค ดังที่ปรากฏในกฎบัตรอาเซียน หมวด ๑๔
องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนอาเซียน ข้อ ๑๔.๑ “เพือ่ สอดคล้องกับความมุง่ ประสงค์และหลักการของกฎบัตรอาเซียนเกีย่ วกับ
การส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐาน ให้อาเซียนจัดตั้งองค์กรสิทธิมนุษยชนอาเซียนขึ้น” โดย
องค์กรด้านสิทธิมนุษยชนตามหมวด ๑๔ ของกฎบัตรอาเซียนถูกระบุให้มีแนวทางการด�ำเนินงานภายใต้เอกสารขอบเขต
อ�ำนาจหน้าที่ที่ก�ำหนดโดยที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน โดยบทบัญญัติดังกล่าวเป็นที่มาของการก่อตั้งกลไก
สิทธิมนุษยชนของอาเซียน โดยเฉพาะคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาลอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และหลักการ
สิทธิมนุษยชนยังน�ำไปสู่การจัดตั้งคณะกรรมาธิการอาเซียนเกี่ยวกับการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิสตรีและเด็กด้วย
รายละเอียดเกี่ยวกับองค์กรด้านสิทธิมนุษยชนทั้งสองของอาเซียนจะกล่าวถึงในบทถัดไป
๔.๒ กลไกด้านสิทธิมนุษยชนของอาเซียน
อาเซียนถือเป็นองค์กรระดับภูมิภาคล่าสุดที่ได้จัดตั้งกลไกด้านสิทธิมนุษยชนขึ้น และเมื่อเปรียบเทียบ
ขอบเขตอ�ำนาจหน้าที่ หรือศักยภาพในการด�ำเนินการกับกลไกสิทธิมนุษยชนของภูมภิ าคอืน่ ๆ ดังทีไ่ ด้กล่าวถึงในบทที่ ๒ แล้ว
ยังถือว่ากลไกสิทธิมนุษยชนของอาเซียนยังมีการพัฒนาในระดับที่เริ่มต้นเท่านั้น โดยยังไม่มีการรับเรื่องราวร้องเรียนหรือมี
การจัดตัง้ องค์กรทีม่ อี ำ� นาจหน้าทีใ่ นการวินจิ ฉัยข้อพิพาทด้านสิทธิมนุษยชนเป็นการเฉพาะ ทัง้ นี้ ควรกล่าวย�ำ้ ด้วยว่าส�ำหรับ
ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
49