พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน
Human Rights Obligations of the ASEAN Community
เดียวกันกับ AEC ซึ่งเป็นเพียงประชาคมหนึ่งเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ความร่วมมือทางเศรษฐกิจถือเป็นกำลังขับเคลื่อนสำคัญ
ในประชาคมอาเซียน โดยจะทำให้ปัจจัยการผลิตซึ่งรวมถึงสินค้า บริการแรงงานมีฝีมือและการจัดตั้งกิจการเคลื่อนย้ายได้
อย่างเสรี หรือเสรีมากขึ้นในกรณีเงินทุนในเขตภูมิภาคอาเซียน แต่แม้ว่า AEC จะเป็นแรงขับเคลื่อนของประชาคมอาเซียน
และอาจก่อให้เกิดผลกระทบทั้งในด้านบวกและลบต่อประเด็นสิทธิมนุษยชน แต่ในพิมพ์เขียว AEC 2015 หรือ ๒๕๕๘
กลับไม่ปรากฏนโยบายหรือแผนงานในด้านสิทธิมนุษยชนที่ชัดเจน มีเพียงตัวชี้วัดบางประการซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับ
สิทธิมนุษยชนอยู่บ้าง เช่นในขณะที่ AEC กำหนดเป้าหมายการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างเป็นธรรม (Equitable economic
development) แต่ในรายละเอียดกลับปรากฏเพียงประเด็นการพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) เท่านั้น
หรือมีนโยบายในด้านการคุ้มครองผู้บริโภคแต่ก็มิได้กำหนดหน้าที่ให้กับผู้ผลิตแต่ประการใด ซึ่งการที่ AEC ไม่มีนโยบาย
เป้าหมายหรือตัวชี้วัดด้านสิทธิมนุษยชนอย่างชัดเจนนี้เอง ทำให้การผลักดันให้เกิดการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
โดย/หรือผ่านหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านเศรษฐกิจเป็นไปอย่างยากลำบากในทางปฏิบัติ
๓. ประชาคมการเมืองและความมั่นคง หรือ APSC มีความเกี่ยวพันกับสิทธิมนุษยชนหลายประการ
โดยเฉพาะนโยบายการเข้าเมือง (Immigration policy) การปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติ (Transnational crimes)
และประเด็นความมั่นคงรูปแบบใหม่ เช่น ภัยพิบัติ เป็นต้น นอกจากนั้น การที่ที่ประชุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการ
ต่างประเทศอาเซียน (ASEAN Foreign Ministers Meeting: AMM) เป็นหน่วยงานหนึ่งภายใต้ APSC ทำให้กลไกหลัก
ในด้านสิทธิมนุษยชนอาเซียนซึ่งมีหน้าที่ต้องรายงานการดำเนินการต่อ AMM ถือเป็นส่วนหนึ่งของ APSC อย่างไรก็ตาม
APSC กำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดด้านสิทธิมนุษยชนที่ยังมีลักษณะนามธรรม กล่าวคือไม่แสดงรายละเอียดและกำหนด
หน้าที่ให้เฉพาะกับ AICHR ซึ่งต้องทำหน้าที่ประสานกับหน่วยงานที่รับผิดชอบในประชาคมอื่น ๆ เพื่อให้ตระหนักถึงความ
สำคัญและร่มมือในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ดังนั้น ในข้อเท็จจริงจึงเกิดกรณีที่ว่า AICHR ยังไม่สามารถ
ประสานกับหน่วยงานต่าง ๆ โดยเฉพาะหน่วยงานที่สังกัดหรืออยู่ภายใต้ AEC และ ASCC อย่างเป็นระบบ
๖.๑.๒ วิสัยทัศน์อาเซียน ๒๐๒๕
ในการประชุมผู้นำอาเซียน (ASEAN Summit) ครั้งที่ ๒๗ ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ เมื่อวันที่ ๒๒
พฤศจิกายน ๒๕๕๘ ที่ประชุมได้มีมติรับรองวิสัยทัศน์อาเซียน ๒๐๒๕ พร้อมกับพิมพ์เขียวของทั้งสามประชาคม ซึ่งจะใช้
แทนที่วิสัยทัศน์อาเซียน ๒๐๑๕ ที่ได้วิเคราะห์ข้างต้น ซึ่งครบระยะเวลาดำเนินการในวันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๕๘ โดยวิสัย
ทัศน์ฉบับใหม่มีระยะเวลาดำเนินการ ๑๐ ปี และมีโครงสร้างดังปรากฏในรูปที่ ๕ ทั้งนี้ สามารถแยกรายละเอียดหลักของ
วิสัยทัศน์ของแต่ละประชาคมได้ ดังนี้
๑. วิสัยทัศน์และพิมพ์เขียวประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน (APSC)
เน้นการระบุสิ่งที่จะต้องปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมต่อไป เพื่อให้อาเซียนบรรลุเป้าหมายที่ระบุไว้
ในวิสัยทัศน์ฯ โดยมีองค์ประกอบหลัก ๔ ประการ ได้แก่
๑) การเป็นประชาคมที่อยู่บนพื้นฐานของกฎเกณฑ์ (Rules-based) มีค่านิยมร่วมกัน เช่น การ
ส่งเสริมธรรมภิบาล และการเคารพความหลากหลาย และมีประชาชนเป็นศูนย์กลาง (People-centred) ซึ่งหมายความว่า
ประชาชนเป็นที่ตั้งของการพัฒนานโยบายอาเซียน และควรได้รับผลประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมจากการมีประชาคม
อาเซียน
สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
79
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents