คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ National Human Rights Commission of Thailand 116 ทัง้ นี้ ในส่วนของการจัดการดูแลผูส้ งู อายุทมี่ ภี าวะพึง่ พิง หน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้องได้มกี ารแก้ไขปัญหาเรือ่ ง ค่าตอบแทนของผูด้ แู ลผูส้ งู อายุ โดยได้มกี ารออกระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยอาสาสมัครบริบาลท้องถิน่ ขององค์กร ปกครองส่วนท้องถิน่ และการเบิกค่าใช้จา่ ย พ.ศ. 2562244 ซึง่ ก�ำหนดให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ สามารถจ้างอาสา สมัครบริบาลท้องถิ่นเพื่อดูแลผู้สูงอายุในภาวะพึ่งพิงได้ ต่อมา กระทรวงมหาดไทยได้หารือร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพือ่ ก�ำหนดหลักสูตรทีเ่ กีย่ วกับการดูแลผูส้ งู อายุทมี่ ภี าวะพึง่ พิงในระยะยาว รวมทัง้ ก�ำหนดอัตราค่าตอบแทนอาสาสมัคร บริบาลท้องถิน่ ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ 5,000 - 6,000 บาท/คน/เดือน โดยขึน้ อยูก่ บั หลักสูตรทีผ่ า่ นการอบรม และจ�ำนวนวันทีป่ ฏิบตั งิ าน245 นอกจากนี้ กระทรวงสาธารณสุขอยูร่ ะหว่างการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิ ซึง่ เป็นการ จัดบริการทางการแพทย์และสาธารณสุขเพื่อดูแลสุขภาพของบุคคลในระดับพื้นที่โดยการจัดให้มี “ทีมหมอครอบครัว” (family care team)246 ซึ่งเมื่อมีความพร้อมด�ำเนินการจะช่วยให้ประชาชนได้รับบริการด้านสุขภาพอย่างทั่วถึง โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุที่ไม่สะดวกที่จะเดินทางไปยังสถานบริการสาธารณสุข 4.2.5 การละเมิดสิทธิผู้สูงอายุ ข้อมูลจากส�ำนักงานกองทุนการสร้างเสริมสุขภาพระบุวา่ ผูส้ งู อายุถกู ละเมิดสิทธิมากทีส่ ดุ 5 ประเภท ดังนี ้ 1) การละเมิดทางด้านร่างกาย ได้แก่ การทุบตี ท�ำร้าย ใช้แรงกระแทกทีร่ า่ งกาย ผลัก ท�ำให้เกิดความเจ็บปวดหรือบาดเจ็บ ตามร่างกาย 2) การละเมิดทางอารมณ์และจิตใจ ได้แก่ การท�ำร้ายจิตใจ เกิดความเสียใจ น้อยใจ ด้วยการใช้ค�ำพูด ดูหมิ่น ดูถูก ด่าทอ ไม่เห็นคุณค่าของผู้สูงอายุ 3) การหาประโยชน์ในทรัพย์สินและการเอาเปรียบทางกฎหมาย ได้แก่ ลักขโมย การล่อลวง เอาทรัพย์สิน หรือน�ำทรัพย์สินไปใช้โดยผู้สูงอายุไม่ยินยอม หรืออาจยินยอมเพราะถูกหลอกด้วย กลอุบายให้ยกทรัพย์สินให้ เป็นต้น 4) การล่วงละเมิดทางเพศ ได้แก่ การล่วงละเมิดทางเพศโดยไม่ได้รับความยินยอม จากผู้สูงอายุด้วยการใช้ค�ำพูด ใช้ก�ำลัง การสัมผัส หรือการมอง ซึ่งแสดงถึงการล่วงละเมิดทางเพศต่อผู้สูงอายุทั้งการ ข่มขืนหรือล่วงละเมิดภายนอก 5) การละเลยทอดทิ้งหรือละเว้นการกระท�ำโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจที่จะปฏิเสธการ ดูแล ส่งผลให้ผู้สูงอายุไม่ได้รับการดูแลเอาใจใส่เท่าที่จ�ำเป็น เกิดความทุกข์จากการถูกทอดทิ้ง ไม่ได้รับปัจจัยพื้นฐาน ในการยังชีพ อาทิ อาหาร เสื้อผ้ายา รักษาโรค247 ใกล้เคียงกับข้อมูลจากมูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย และส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพที่ระบุว่า ผู้สูงอายุไทยถูกละเมิดสิทธิด้านจิตใจสูงสุด รองลงมา คือ การเอาประโยชน์ดา้ นทรัพย์สนิ ทัง้ นี้ ข้อมูลจากส�ำนักงานต�ำรวจแห่งชาติในส่วนของคดีอาญาตัง้ แต่ปี 2544 - 2558 244 จาก ระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยอาสาสมัครบริบาลท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและการเบิก ค่าใช้จ่าย พ.ศ. 2562. 245 จาก หนังสือกระทรวงมหาดไทย ด่วนที่สุด ที่ ๐๘๑๙.๒/ว.๖๒๙๐ ลงวันที่ ๑๘ ตุลาคม ๒๕๖๑ เรื่อง การก�ำหนด หลักสูตรที่เกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุที่ม��ภาวะพึ่งพิงในระยะยาว และหลักเกณฑ์ วิธีการ เงื่อนไข อัตราค่าตอบแทนและการจ่าย ค่าตอบแทนของอาสาสมัครบริบาลท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. สืบค้นจาก http://dn.corewebsite.com/public/ dispatch_upload/backend/core_dispatch_205008_1.pdf 246 ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในบทที่ 3.2 หัวข้อสิทธิด้านสุขภาพ 247 จาก ๕ ประเภท “การละเมิดสิทธิ” ผู้สูงอายุ, โดย ส�ำนักงานกองทุนการสร้างเสริมสุขภาพ, 2562. สืบค้นจาก https://www.thaihealth.or.th/Content/47109-5%20%ประเภท20“การละเมิดสิทธิ”%20ผู้สูงอายุ.html