คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
68
การเลิกจ้างงานจ�ำนวนหนึ่ง ทั้งนี้ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็วท�ำให้เกิดความกังวลในหลายภาคส่วน
ว่าการน�ำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในภาคธุรกิจอาจท�ำให้แรงงานตกงานมากขึน้ หากไม่มกี ารพัฒนาศักยภาพแรงงานทีเ่ หมาะสม
ส่วนด้านการคุม้ ครองสิทธิแรงงาน ได้มกี ารปรับปรุงกฎหมาย เพือ่ ให้แรงงานได้รบั การคุม้ ครองสิทธิมากขึน้ รวมทัง้ ได้มกี าร
ตรากฎหมายใหม่เพือ่ คุม้ ครองแรงงานในภาคประมงและห้ามการบังคับใช้แรงงาน แต่มกี รณีทเี่ ป็นปัญหาในส่วนพนักงาน
จ้างเหมาบริการของภาครัฐ การเลือกปฏิบตั ติ อ่ ผูต้ ดิ เชือ้ เอชไอวีในการจ้างงาน และการปรับปรุงกฎหมายแรงงานสัมพันธ์
เพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิในการรวมตัวและการเจรจาต่อรองให้สอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศยิ่งขึ้น
ในด้านการคุ้มครองทางสังคม แรงงานในระบบได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายประกันสังคมซึ่งมีการปรับปรุง
สิทธิประโยชน์แก่แรงงานเป็นระยะ ส่วนแรงงานนอกระบบ รัฐบาลได้ด�ำเนินการให้สามารถเลือกรับความคุ้มครอง
ตามมาตรา 40 ของกฎหมายประกันสังคมหรือเลือกสมัครเป็นสมาชิกกองทุนการออมแห่งชาติได้ตามความสมัครใจ
และเป็นที่น่ายินดีว่าในปี 2562 กองทุนการออมแห่งชาติมีผู้สมัครเป็นสมาชิกเพิ่มมากถึง 1.7 ล้านคน อย่างไรก็ดี
เป็นที่น่ากังวลว่า ยังมีแรงงานนอกระบบที่ได้รับความคุ้มครองทางสังคมทั้งในระบบประกันสังคมและกองทุนการออม
แห่งชาติค่อนข้างน้อย ซึ่งเมื่อแรงงานเข้าสู่วัยสูงอายุ อาจท�ำให้ไม่มีรายได้หรือเงินออมเพียงพอในการด�ำรงชีวิต
ในขณะเดียวกัน รัฐบาลมีการจัดสวัสดิการเฉพาะกลุ่ม เช่น ผู้มีรายได้น้อย ผู้สูงอายุและคนพิการ ในลักษณะให้เงิน
ช่วยเหลือรายเดือนซึง่ อาจช่วยบรรเทาความเดือดร้อนได้ แต่รฐั บาลควรมีมาตรการระยะยาวเพือ่ แก้ไขปัญหาความยากจน
ด้วย รวมทัง้ ส่งเสริมให้ผสู้ งู อายุและคนพิการทีป่ ระสงค์จะท�ำงานและท�ำงานได้ให้มงี านท�ำทีเ่ หมาะสม ส่วนผูท้ ไี่ ม่สามารถ
ช่วยเหลือตนเองได้ รัฐอาจเพิม่ เบีย้ ยังชีพหรือจัดสวัสดิการในรูปแบบอืน่ เพือ่ ให้ประชากรกลุม่ นีม้ คี ณ
ุ ภาพชีวติ ทีเ่ พียงพอ
และด�ำรงชีวิตได้อย่างมีศักดิ์ศรี นอกจากนี้ รัฐบาลยังมีนโยบายช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยในชุมชนแออัดให้มีที่อยู่อาศัย
ที่มั่นคงและเข้าถึงสาธารณูปโภคพื้นฐาน ซึ่งจะช่วยให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีและควรด�ำเนินการอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ ในเรื่องสิทธิเกี่ยวกับการท�ำงานและการคุ้มครองทางสังคม กสม. มีข้อเสนอแนะ ดังนี้
1. รัฐบาลและกระทรวงแรงงานควรช่วยเหลือดูแลแรงงานที่ถูกเลิกจ้างให้ได้รับสิทธิประโยชน์ตามกฎหมาย
และสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพหรือบริการจัดหางานใหม่ตามความเหมาะสม รวมทั้งแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมา
บริการในหน่วยงานของรัฐ และการเลือกปฏิบัติในการจ้างงานต่อผู้ติดเชื้อเอชไอวีโดยการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้อง
และติดตามให้สถานประกอบการมีการปฏิบัติตามแนวทางของกระทรวงแรงงานในเรื่องนี้
2. รัฐบาลและกระทรวงแรงงานควรพิจารณาทบทวนมาตรการด้านนิติบัญญัติและมาตรการด้านบริหารในการ
ลดอุปสรรคของแรงงานในการก่อตั้งหรือเข้าร่วมเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน และการเจรจาต่อรองเกี่ยวกับสภาพ
การท�ำงานที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้านแรงงาน
3. รัฐบาลและกระทรวงแรงงานควรขยายการคุม้ ครองแรงงานให้ครอบคลุมแรงงานนอกระบบกลุม่ ต่าง ๆ อย่างทัว่ ถึง
หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องควรมีมาตรการส่งเสริมให้แรงงานนอกระบบเข้าสู่ระบบการคุ้มครองทางสังคมให้มากขึ้น
ในการให้ความช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยและประชากรเฉพาะกลุ่ม รัฐบาลควรใช้ทั้งมาตรการระยะสั้นเพื่อบรรเทา
ความเดือดร้อนเฉพาะหน้าและมาตรการระยะยาวเพือ่ แก้ปญ
ั หาทีต่ น้ เหตุ โดยเฉพาะความยากจน รวมถึงควรมีมาตรการ
ต่าง ๆ เพื่อลดปัญหาการขาดแคลนที่อยู่อาศัยตามความเหมาะสม โดยเฉพาะในชุมชนแออัด และดูแลให้ผู้อาศัย
ในชุมชนเข้าถึงบริการพื้นฐาน (น�้ำดื่ม น�้ำบริโภค ไฟฟ้า สุขอนามัย) ได้