คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ National Human Rights Commission of Thailand 66 จากผลการส�ำรวจแรงงานนอกระบบปี 2561 ของส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า ในจ�ำนวนผู้มี งานท�ำ 38.3 ล้านคน เป็นแรงงานในระบบ 17.1 ล้านคน และแรงงานนอกระบบ 21.2 ล้านคน หรือร้อยละ 55.3 ของผู้มีงานท�ำทั้งหมด102 ซึ่งเมื่อเทียบกับผู้ประกันตนตามมาตรา 40 ซึ่งมีเพียง 3.2 ล้านคนแล้ว ยังมีแรงงาน นอกระบบที่ได้รับความคุ้มครองทางสังคมในสัดส่วนที่ค่อนข้างน้อย 3.1.4 การมีมาตรฐานการครองชีพที่เพียงพอ ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยทัง้ นีร้ ะบุวา่ ภาวะหนีส้ นิ โดยเฉพาะหนีส้ นิ ครัวเรือนไทย มีอตั ราที่ สูงขึ้นมากและอย่างรวดเร็วเป็นอันดับต้น ๆ ของภูมิภาค ทั้งนี้ อายุผู้เป็นหนี้เริ่มมีช่วงอายุน้อยลง ระยะเวลาการเป็นหนี้ นานขึ้นและมูลค่าหนี้มีจ�ำนวนมากขึ้น103 ปัญหาภาวะหนี้สินในครัวเรือนและการเข้าไม่ถึงความช่วยเหลือทางการเงิน ดังกล่าว โดยเฉพาะในกลุ่มครัวเรือนยากจน เกษตรกร อาจมีผลกระทบต่อมาตรฐานการครองชีพ รัฐบาลได้มีโครงการ ช่วยเหลือประชากรกลุ่มผู้มีรายได้น้อย (โครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ) และกลุ่มเด็กปฐมวัยด้วยการให้เงินอุดหนุน การเลี้ยงดูบุตร รวมถึงมีการจ่ายเบี้ยยังชีพแก่ผู้สูงอายุและคนพิการตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ ในปี 2562 รัฐบาล ได้เพิ่มเงินอุดหนุนการเลี้ยงดูบุตรจากเดือนละ 400 บาทเป็น 600 บาท ขยายอายุเด็กที่จะได้รับเงินอุดหนุนจาก 3 ปี เป็น 6 ปี และขยายฐานรายได้ของครอบครัวจากไม่เกิน 36,000 บาท เป็นไม่เกิน 100,000 บาทต่อปี104 รัฐบาลได้มีการจัดตั้งกองทุนการออมแห่งชาติเมื่อปี 2558105 เป็นกองทุนการออมภาคสมัครใจ เพื่อสร้างหลักประกันบ�ำนาญส�ำหรับประชาชนที่ประกอบอาชีพอิสระและไม่อยู่ในระบบบ�ำนาญอื่นใด เช่น เกษตรกร พ่อค้าแม่ค้าและผู้รับจ้างทั่วไป รวมทั้งนักเรียนนักศึกษาและผู้ไม่มีอาชีพ ให้มีเงินออมไว้ใช้หลังอายุครบ 60 ปี โดยผู้ที่ สมัครเป็นสมาชิกได้เป็นผู้มีอายุตั้งแต่ 15 - 60 ปี ปัจจุบันกองทุนฯ มีสมาชิก 2,273,293 คนจากผู้ที่อยู่ในเงื่อนไขจะ สมัครเป็นสมาชิกกองทุนฯ ได้ประมาณ 25 ล้านคน อย่างไรก็ดี ยอดจ�ำนวนสมาชิกในปี 2562 เพิม่ สูงขึน้ กว่าในปี 2561 ที่สมาชิกเพียง 610,697 คนเท่านั้น และกองทุนฯ มีแผนจะด�ำเนินการเพิ่มจ�ำนวนสมาชิกและส่งเสริมการออม อย่างต่อเนื่องตามที่ก�ำหนดในแผนยุทธศาสตร์กองทุน พ.ศ. 2562 - 2565106 ในด้านที่อยู่อาศัย กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ได้จัดท�ำแผนแม่บท การพัฒนาทีอ่ ยูอ่ าศัยระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560 - 2579) และมีสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) ท�ำหน้าทีจ่ ดั ท�ำ ข้อมูลชุมชนแออัดและจ�ำนวนครัวเรือนในเขตเมืองทัว่ ประเทศ ตามแผนพัฒนาทีอ่ ยูอ่ าศัยชุมชนแออัดและผูม้ รี ายได้นอ้ ย 102 จาก ส�ำนักงานสถิติฯ เผยส�ำรวจแรงงานนอกระบบ ๒๕๖๑, โดย ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ, 2562. สืบค้นจาก http://www.nso.go.th/sites/2014/Pages/News/2562/N25-02-62-2.aspx 103 จาก ธนาคารแห่งประเทศไทยกับการแก้ไขปัญหาหนี้ครัวเรือน, โดย ธนาคารแห่งประเทศไทย, 2562. สืบค้นจาก https://www.bot.or.th/Thai/ResearchAndPublications/Report/Pages/AnnualReport2018_box04.aspx 104 จาก ๑๕ ต.ค. นี้ เริ่มจ่ายเงินอุดหนุนแรกเกิด ๖๐๐ บาท, โดย ส�ำนักข่าวไทยพีบีเอส, 2562. สืบค้นจาก https://news.thaipbs.or.th/content/284822 105 จาก การจัดตั้งกองทุนดังกล่าวเป็นไปตามพระราชบัญญัติการออมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๔ แต่กองทุนเริ่มด�ำเนินงาน เมื่อวันที่ ๒๐ สิงหาคม ๒๕๕๘, โดย กองทุนการออมแห่งชาติ, 2562. สืบค้นจาก https://www.nsf.or.th/images/nsf/pr/ knowledge/IntroduceNSF/25620320.pdf 106 จาก แผนยุทธศาสตร์กองทุนการออมแห่งชาติ (พ.ศ. ๒๕๖๒ - ๒๕๖๕), โดย กองทุนการออมแห่งชาติ, 2562. สืบค้นจาก http://www.nsf.or.th/images/nsf/pr/knowledge/20190122_strategy_nsf.pdf