53
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
เมื่อเดือนกันยายน 2562 กองบังคับการปราบปรามการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรม
ทางเทคโนโลยี (ปอท.) และกระทรวงดิจทิ ลั เพือ่ เศรษฐกิจและสังคม ได้รว่ มกันแถลงข่าวผลปฏิบตั กิ ารท�ำลายล้างข่าวปลอม
หรือ fake news ระหว่างวันที่ 19 สิงหาคม - 9 กันยายน 2562 ว่าจากการติดตามตรวจค้นพื้นที่ 9 จุดทั่วประเทศ
สามารถจับกุมผู้กระท�ำผิดตามกฎหมายว่าด้วยการกระท�ำผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ได้ 9 กรณี แบ่งการกระท�ำผิด
ได้เป็น 4 ประเภท คือ 1) กลุม่ นักเลงคียบ์ อร์ดทีโ่ พสต์ขอ้ ความสร้างกระแสเพือ่ ความสนุกส่วนตัว 2) กลุม่ หวังรายได้
น�ำภาพดารา ผู้มีชื่อเสียง โพสต์สร้างกระแสเพื่อหวังยอดติดตามเพื่อโฆษณา 3) กลุ่มสร้างความเกลียดชัง
โพสต์ขอ้ ความดูหมิน่ ยุยง ปลุกปัน่ หรือกลุม่ hate speech และ 4) กลุม่ หลอกลวงน�ำเข้าข้อมูลเท็จ หลอกขายสินค้า
ทั้งนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลฯ ที่ร่วมในการแถลงข่าวกล่าวว่า ปัจจุบันข่าวปลอมมีหลายรูปแบบไม่ใช่เฉพาะ
ข่าวการเมืองแต่รวมถึงข่าวที่กระทบความมั่นคง ข่าวภัยพิบัติ หรือข่าวหลอกลวง หากประชาชนจะโพสต์ข้อความ
แสดงความคิดเห็นวิพากษ์วิจารณ์โดยสุจริตสามารถท�ำได้แต่ไม่ควรสร้างความเกลียดชังและไม่เกิดความเสียหาย
ต่อสังคม แต่หากกระทบบุคคลอื่น อาจเข้าข่ายหมิ่นประมาทได้64
อย่างไรก็ดี หลายฝ่ายยังมีข้อห่วงกังวลเกี่ยวกับถ้อยค�ำบางค�ำในพระราชบัญญัติว่าด้วยการ
กระท�ำผิดเกีย่ วกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 ทีอ่ าจเป็นปัญหาเมือ่ มีการน�ำไปใช้บงั คับ เช่น ค�ำว่า “บิดเบือน”
ในมาตรา 14 (1) ซึ่งเป็นองค์ประกอบความผิดที่อาจตีความได้อย่างกว้างขวาง เช่นเดียวกับค�ำว่า “ความปลอดภัย
สาธารณะ” “ความมัน่ คงทางเศรษฐกิจ” และ “โครงสร้างพืน้ ฐานอันเป็นประโยชน์สาธารณะของประเทศ” ในมาตรา
14 (2)65 และในมาตรา 20 กรณีขอให้ศาลสัง่ ให้ระงับการท�ำให้แพร่หลายหรือลบข้อมูลออกจากระบบคอมพิวเตอร์นนั้
มีถ้อยค�ำเชื่อมโยงไปถึง “ศีลธรรมอันดีของประชาชน” ซึ่งถ้อยค�ำดังกล่าวไม่ปรากฏค�ำนิยามหรือค�ำจ�ำกัดความ
ในกฎหมายใด ทั้งนี้ จึงเห็นได้ว่าถ้อยค�ำที่มีลักษณะตีความได้กว้าง หรือความไม่ชัดเจนของถ้อยค�ำอาจส่งผลให้
การบังคับใช้กฎหมายไม่ตรงตามเจตนารมณ์และอาจน�ำไปสูก่ ารตีความไปในทางปิดกัน้ เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น
ของประชาชนจนเกินสมควร66
2.3.2 เสรีภาพสื่อมวลชน
64
จาก ปฏิบัติการทลายล้าง ข่าวปลอม ๐๙.๐๙.๒๐๑๙, โดย กองบังคับการปราบปรามการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับ
อาชญากรรมทางเทคโนโลยี, 2562. สืบค้นจาก https://tcsd.go.th/ปฏิบัติการทลายล้าง/
65
จาก พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ฯ ๒๕๖๐: กฎหมายใหม่แต่ยังถูกใช้ปิดปากเหมือนเดิม, โดย ilaw, 2561. สืบค้นจาก
https://ilaw.or.th/node/4901
66
จาก พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ ฉบับใหม่กับสิทธิและเสรีภาพของประชาชน, โดย กรุงเทพธุรกิจ, 2561. สืบค้นจาก
https://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/646045
บทที่
๒
การประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ 97/2557 ลงวันที่ 18 กรกฎาคม 2557
เรือ่ ง การให้ความร่วมมือต่อการปฏิบตั งิ านของ คสช. และการเผยแพร่ขอ้ มูลข่าวสารต่อสาธารณะ และประกาศ คสช.
ที่ 103/2557 ลงวันที่ 21 กรกฎาคม 2557 เรื่อง แก้ไขเพิ่มเติมประกาศ คสช. ฉบับที่ 97/2557 เป็นประกาศ
ที่วางข้อก�ำหนดในการเสนอข่าวสารของผู้ประกอบกิจการและผู้ให้บริการด้านสื่อมวลชนทุกประเภท รวมถึงการ
งดเว้นน�ำเสนอข้อมูลข่าวสารที่มีลักษณะเป็นการวิพากษ์วิจารณ์การปฏิบัติงานของรัฐบาล