49
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
ในกรณีของการบังคับให้บคุ คลสูญหาย ในปี 2562 มีรายงานว่ามีการพบนักเคลือ่ นไหวทางการเมืองสูญหาย
หลายราย เช่น นายสุรชัย แซ่ด่าน นักกิจกรรมทางการเมืองที่ลี้ภัยไปสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเมื่อปี
2557 ซึง่ ภรรยานายสุรชัยฯ สงสัยว่าจะเสียชีวติ แล้ว เนือ่ งจากเมือ่ ปลายปี 2561 มีรายงานว่ามีผพู้ บศพในแม่นำ�้ โขง
3 ศพ แต่ศพแรกที่พบได้ลอยหายไป ส่วนศพที่เหลืออีก 2 ศพตรวจสอบพบว่า เป็นผู้ติดตามนายสุรชัยฯ ภรรยานาย
สุรชัยฯ จึงเชือ่ ว่าศพทีห่ ายไปน่าจะเป็นสามีของตน จึงได้แจ้งความไว้ทสี่ ถานีตำ� รวจภูธรท่าอุเทน จังหวัดนครพนม50
และยังไม่มีรายงานความคืบหน้าเพิ่มเติม51,52 นอกจากนี้ มีรายงานข่าวว่านายสยาม ธีรวุฒิ นายชูชีพ ชีวสุทธิ์ และ
นายกฤษณะ ทัพไทย กลุ่มนักจัดรายการวิทยุใต้ดินที่แสดงออกตามแนวทางของสหพันธรัฐไท ถูกประเทศเวียดนาม
ส่งตัวกลับประเทศไทยเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2562 แต่หลังจากนั้นได้หายตัวไป ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ข้อมูล
ว่ายังไม่มีข้อมูลเกี่ยวกับกรณีดังกล่าว53 อีกเหตุการณ์หนึ่งเป็นกรณีนักกิจกรรมชาวลาวผู้เรียกร้องสิทธิมนุษยชน
และประชาธิปไตยในประเทศลาวซึ่งลี้ภัยในประเทศไทยหายตัวไปเมื่อวันที่ 2 กันยายน 2562 ขณะนี้อยู่ระหว่าง
การสืบสวนของสถานีต�ำรวจนครบาลบึงกุ่มและยังไม่มีความคืบหน้า54
ส�ำหรับกรณีการหายตัวของนายพอละจี รักจงเจริญ หรือบิลลี่ นักเคลื่อนไหวชาวกะเหรี่ยงที่หายตัวไป
หลังถูกจับกุมโดยเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2557 กรมสอบสวนคดีพิเศษ
(ดีเอสไอ) พบหลักฐานชิ้นส�ำคัญในวันที่ 2 กันยายน 2562 ซึ่งน�ำไปสู่การแจ้งจับนายชัยวัฒน์ ลิ้มลิขิตอักษร
อดีตหัวหน้าอุทยานแห่งชาติแก่งกระจานในวันที่ 11 พฤศจิกายน 256255 และดีเอสไอได้ส่งส�ำนวนฟ้องให้กับ
อธิบดีอัยการส�ำนักงานคดีพิเศษพร้อมความเห็นสั่งฟ้องในวันที่ 23 ธันวาคม 256256
ทั้งนี้ ในปี 2562 กสม. ได้รับค�ำร้องที่ต้องสงสัยว่าจ�ำเลยหรือผู้ต้องหาถูกกระท�ำทรมานโดยเจ้าหน้าที่รัฐ
อย่างน้อย 26 ค�ำร้อง ซึ่งทั้งหมดอยู่ในระหว่างการตรวจสอบของ กสม. นอกจากนี้ ในกรณีของรายงาน
ผลการตรวจสอบในปี 2562 ในประเด็นทีเ่ กีย่ วกับการกระท�ำทรมานโดยเจ้าหน้าทีร่ ฐั กสม. ได้มคี ำ� แนะน�ำแก่หน่วยงาน
ที่เกี่ยวข้อง และหน่วยงานต่าง ๆ ได้รับทราบแล้ว เช่น ข้อเสนอแนะให้คณะรัฐมนตรีเร่งรัดการจัดท�ำร่างกฎหมาย
50
บทที่
๒
การประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
จาก ศพอยู่ไหน “สุรชัย แซ่ด่าน” หายลึกลับ วันเดียวกับ “นายกฯ ตู่” ประชุมที่ลาว (คลิป), โดย ไทยรัฐออนไลน์,
2562. สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/news/local/northeast/1511421
51
จาก ป้าน้อยแจ้งความ สภ.ท่าอุเทน เชื่อศพที่หายไปคือศพ ‘สุรชัย แซ่ด่าน’, โดย ประชาไท, 2562. สืบค้นจาก
https://prachatai.com/journal/2019/02/81230
52
จาก ภรรยา “สุรชัย แซ่ด่าน” ร้อง ผบ.ตร. เร่งติดตามคดีสูญหาย, โดย ข่าวไทยพีบีเอส, 2562. สืบค้นจาก
https://news.thaipbs.or.th/content/285075
53
จาก กองปราบ ‘ไม่รับแจ้งความ’ เหตุ ‘ลุงสนามหลวงกับพวก’ หายไปหลังมีข่าวส่งตัวกลับไทย, โดย ประชาไท,
2562. สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/2019/05/82396
54
จาก หนังสือกองทะเบียนประวัติอาชญากร ที่ ทว ๐๐๓๒.๓๒๖/๓๘๓๖ ลงวันที่ ๒๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๒
เรื่องข้อมูลการรับแจ้งคนหายราย นายสุรชัย ด่านวัฒนานุสรณ์ และนายอ๊อด ไขยะวงศ์ (สัญชาติลาว).
55
จาก ‘สยาม ธีรวุฒ’ิ : ‘ผูล้ ภี้ ยั ’ ทีย่ งั ไม่ทราบชะตากรรม, โดย วอยซ์ทวี ,ี 2562. สืบค้นจาก https://voicetv.co.th/
read/gP9AW6JSy
56
จาก ดีเอสไอส่งส�ำนวนควรฟ้อง ชัยวัฒน์ - พวก คดีบิลลี่ให้อัยการฯ ม.ค. ๖๓ รู้ฟ้องหรือไม่, โดย ไทยรัฐออนไลน์,
2562. สืบค้นจาก https://www.thairath.co.th/news/crime/1732773