คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
48
ก�ำหนดมาตรการป้องกัน การรับเรื่องราวร้องทุกข์ การติดตามตรวจสอบกรณีต่าง ๆ และการเยียวยาผู้เสียหายจาก
การถูกกระท�ำทรมานและถูกบังคับให้หายสาบสูญ ข้อมูลจากที่ประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2562
ระบุวา่ คณะกรรมการฯ ได้ลงพืน้ ทีต่ รวจสอบกรณีการกระท�ำทรมานตามทีไ่ ด้รบั เรือ่ งร้องเรียนแล้วเสร็จจ�ำนวน 53 ราย
ไม่ปรากฏว่า มีการกระท�ำทรมาน ส�ำหรับกรณีการติดตามตรวจสอบตามบัญชีรายชือ่ บุคคลหายสาบสูญของคณะท�ำงาน
สหประชาชาติวา่ ด้วยการหายสาบสูญโดยถูกบังคับหรือไม่สมัครใจ จ�ำนวน 86 ราย คณะกรรมการฯ ได้ลงพืน้ ทีต่ รวจสอบ
และรวบรวมข้อมูล พร้อมทั้งได้ส่งข้อมูลไปยังคณะท�ำงานสหประชาชาติฯ แล้วจ�ำนวน 11 ราย ซึ่งไม่ปรากฏว่า มีการ
ถูกบังคับให้หายสาบสูญ ส�ำหรับอีก 75 ราย อยู่ระหว่างเร่งรัดรวบรวมข้อมูล44
ในปี 2562 พบรายงานที่กล่าวอ้างว่าอาจมีการทรมาน เช่น กรณีนายมะสุกรี สาและ ผู้ต้องสงสัยก่อเหตุรุนแรง
ที่ถูกจับกุมเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2562 ซึ่งมีองค์กรภาคประชาสังคมกล่าวอ้างว่าถูกกระท�ำทรมานขณะอยู่ภายใต้
การควบคุมตัวของทหารจนท�ำให้ประสบอุบตั เิ หตุลม้ ในห้องน�ำ้ เมือ่ วันที่ 16 มีนาคม 256245 และกรณีนายอับดุลเลาะ
อีซอมูซอผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคงที่ถูกควบคุมตัวในหน่วยซักถามของกรมทหารพรานที่ 43 ค่ายอิงคยุทธบริหาร
เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2562 โดยหลังเข้าค่ายได้เพียงไม่กี่ชั่วโมงถูกพบว่าหมดสติในห้องน�้ำในค่าย46 และเสียชีวิต
ทีโ่ รงพยาบาลในอีก 1 เดือนถัดมา47 กรณีแรก กองอ�ำนวยการรักษาความมัน่ คงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) ภาค 4
ส่วนหน้าได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและได้ชแี้ จงผลการตรวจหาสาเหตุของการลืน่ ล้มจากผลการเอ็กซเรย์สมองพบว่า เกิดจาก
หลอดเลือดในสมองด้านซ้ายตีบเฉียบพลันท�ำให้มีอาการอ่อนแรงซีกขวาและเสียการทรงตัว และยืนยันว่าเจ้าหน้าที่
ได้ปฏิบัติต่อผู้ถูกควบคุมตัวตามระเบียบทุกขั้นตอน ซึ่งสอดคล้องกับผลการตรวจร่างกายของแพทย์ที่ไม่พบร่องรอย
การฟกช�ำ้ จากการกระแทกแต่อย่างใด48 ส่วนกรณีหลังได้มกี ารสอบสวนสาเหตุการเสียชีวติ โดยคณะกรรมการคุม้ ครอง
สิทธิมนุษยชนชายแดนภาคใต้ซึ่งแต่งตั้งโดยแม่ทัพภาคที่ 4 และคณะกรรมการชุดนี้ได้แถลงสาเหตุการเสียชีวิตของ
นายอับดุลเลาะฯ ว่าเนื่องจากสมองขาดออกซิเจนและสมองบวมซึ่งอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุรวมถึงการแตกของ
หลอดเลือดในสมองจากโรคหลอดเลือดโป่งพอง แต่แพทย์ไม่สามารถยืนยันการวินจิ ฉัยในประเด็นนีไ้ ด้เนือ่ งจากไม่ได้รบั
อนุญาตให้ผา่ ศพพิสจู น์ ทัง้ นี้ นักวิชาการและภาคประชาชนบางคนตัง้ ข้อสังเกตเกีย่ วกับความน่าเชือ่ ถือของคณะกรรมการ
ชุดนี้ และต่อมา ได้มกี รรมการจากภาคประชาสังคมขอลาออกจากคณะกรรมการดังกล่าว โดยให้เหตุผลประการหนึง่ ว่า
ไม่สามารถท�ำงานได้อย่างเต็มที่เนื่องจากข้อจ�ำกัดด้านเวลาและการเข้าถึงข้อมูล49
44
จาก เปิดรายงาน ๘๖ บุคคลสูญหายจากการกระท�ำของทหารหรือไม่, โดย เนชั่นสุดสัปดาห์, 2562. สืบค้นจาก
https://www.nationweekend.com/content/government_inside/3135
45
จาก ‘ผสานวัฒนธรรม’ ร้องสอบปมผู้ต้องสงสัยได้รับบาดเจ็บสาหัส ยุติบังคับใช้ กม.พิเศษจับกุมคุมขังผู้ต้องสงสัย,
โดย ประชาไท, 2562. สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/2019/03/81625
46
จาก ซ้อมทรมาน : คคก.คุ้มครองสิทธิฯ แถลงกรณี อับดุลเลาะ อีซอมูซอ หมดสติระหว่างถูกควบคุมตัวประเด็น
“อุบัติเหตุ - ลื่นล้ม”, โดย บีบีซีไทย, 2562. สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/49175954
47
จาก ซ้อมทรมาน : อับดุลเลาะ อีซอมูซอ ที่หมดสติระหว่างถูกคุมตัวที่ค่ายอิงคยุทธฯ เสียชีวิตแล้ว ญาติไม่รอชันสูตร,
โดย บีบีซีไทย, 2562. สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/thailand-49464205
48
จาก กอ.รมน.ภาค ๔ เผยผลแพทย์ชี้ชัดผู้ต้องสงสัยก่อเหตุรุนแรงลื่นล้มในห้องน�้ำไม่ได้โดนซ้อม, โดย มติชนออนไลน์,
2562. สืบค้นจาก https://www.matichon.co.th/news-monitor/news_1419388
49
จาก ซ้อมทรมาน : ผลสอบสวนกรณี “อับดุลเลาะ” หมดสติ - เสียชีวิต สร้างความคลางแคลงใจ, โดย บีบีซีไทย,
วันที่ 2562. สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/49500002