15
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
ในด้านการศึกษา รัฐบาลมีความพยายามด�ำเนินการเพื่อส่งเสริมสิทธิของบุคคลในการเข้าถึงการศึกษาที่มี
คุณภาพอย่างทัว่ ถึงตามทีไ่ ด้มกี ารรับรองไว้ทงั้ ในสนธิสญ
ั ญาระหว่างประเทศ รัฐธรรมนูญและกฎหมายภายในทีเ่ กีย่ วข้อง
โดยให้ความช่วยเหลือแก่เด็กจากครอบครัวยากจนและเด็กกลุม่ เสีย่ งอืน่ ๆ เพือ่ ให้กลับเข้าสูร่ ะบบการศึกษาหรือป้องกัน
การออกจากโรงเรียนกลางคันผ่านการด�ำเนินงานของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา มีความพยายามพัฒนา
คุณภาพการศึกษาผ่านการพัฒนาครูและการใช้เทคโนโลยีโดยให้เอกชนมีสว่ นร่วม ซึง่ ต้องมีการด�ำเนินการอย่างต่อเนือ่ ง
ในด้านสุขภาพ รัฐมีการด�ำเนินการเพือ่ ส่งเสริมให้ประชาชนเข้าถึงสิทธิในการได้รบั บริการสาธารณสุขอย่างทัว่ ถึง
มากขึ้นผ่านการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิ และได้มีความพยายามในการแก้ไขปัญหาด้านสุขภาพที่ส�ำคัญ ได้แก่
การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ซึ่งประสบความส�ำเร็จในการลดอัตราวัยรุ่นตั้งครรภ์ได้ในระดับหนึ่ง ส่วนสถานการณ์สุขภาพที่
ควรติดตามและเฝ้าระวัง คือ การทีก่ ลุม่ วัยรุน่ และเยาวชนเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์มากขึน้ และมีผบู้ าดเจ็บจากการ
ใช้ผลิตภัณฑ์กัญชาที่ไม่ได้มาตรฐานหรือไม่ถูกต้องเพิ่มขึ้น ส่วนปัจจัยที่มีผลกระทบต่อสุขภาพยังคงเป็นปัญหาต่อเนื่อง
คือ ปัญหาฝุ่นละออง PM 2.5 และการใช้สารเคมีป้องกันและก�ำจัดศัตรูพืช
ส่วนประเด็นสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับธุรกิจ รัฐบาลได้ประกาศใช้แผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับ
สิทธิมนุษยชนเป็นประเทศแรกในเอเชีย โดยแผนปฏิบัติการฯ ได้ก�ำหนดประเด็นส�ำคัญที่จะด�ำเนินการใน 4 ด้าน ได้แก่
1) ด้านสิทธิแรงงาน 2) ด้านชุมชน ที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 3) ด้านนักปกป้องสิทธิมนุษยชน และ
4) ด้านการลงทุนระหว่างประเทศ ซึ่งสอดคล้องกับข้อเสนอแนะของ กสม. ที่มีไปยังรัฐบาลในขณะที่มีการจัดท�ำแผนฯ
ความท้าทายคือการน�ำแผนดังกล่าวไปปฏิบตั ใิ ห้เกิดผลและการท�ำให้ผปู้ ระกอบการด�ำเนินธุรกิจโดยค�ำนึงถึงสิทธิมนุษยชน
มากขึ้น
ทัง้ นี้ ในประเด็นสิทธิดา้ นเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม กสม. มีขอ้ เสนอแนะต่อรัฐบาลและหน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้อง
เช่น การดูแลแรงงานที่ถูกเลิกจ้างให้ได้รับสิทธิประโยชน์ตามกฎหมาย การพัฒนาศักยภาพแรงงานเพื่อรองรับสภาวะ
เศรษฐกิจในอนาคต การแก้ไขปัญหาพนักงานจ้างเหมาบริการในหน่วยงานของรัฐ การส่งเสริมให้แรงงานนอกระบบเข้าสู่
ระบบการประกันสังคมให้มากขึ้น และการคุ้มครองสิทธิแรงงานในการรวมตัวและเจรจาต่อรองโดยเร่งแก้ไขกฎหมายที่
เกี่ยวข้องให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้านแรงงาน
ในด้านการศึกษา กสม. มีข้อเสนอแนะในเรื่องการสนับสนุนการด�ำเนินงานของกองทุนเพื่อความเสมอภาค
ทางการศึกษาในการช่วยเหลือเด็กทีอ่ ยูน่ อกระบบการศึกษาให้ได้รบั การศึกษา โดยเฉพาะในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
อันเป็นการศึกษาขั้นพื้นฐาน รวมทั้งการเร่งพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอนในสถานศึกษาทุกสังกัด ส่วนสิทธิด้าน
สุขภาพ กสม. ได้เสนอแนะเรือ่ งการเร่งพัฒนาระบบบริการปฐมภูมเิ พือ่ ให้ประชาชนสามารถเข้าถึงบริการด้านสาธารณสุข
และการแพทย์ได้โดยสะดวกและทั่วถึงยิ่งขึ้น โดยเฉพาะประชาชนในพื้นที่ห่างไกล การขจัดอุปสรรคในการเข้าถึง
บริการสาธารณสุขของกลุ่มนักเรียนที่มีเลขประจ�ำตัวขึ้นต้นด้วยอักษร G และกลุ่มคนดั้งเดิมที่ไม่มีสัญชาติไทยแต่มีชื่อ
ในทะเบียนราษฎร การใช้มาตรการเชิงป้องกันในการจัดการกับปัญหาการตั้งครรภ์ของวัยรุ่น การเร่งด�ำเนินมาตรการ
ระยะสั้นที่มุ่งลดปริมาณฝุ่นละออง PM 2.5 และการพิจารณาข้อเสนอแนะของ กสม. เรื่องการแก้ไขปัญหาการใช้
สารเคมีทางการเกษตรตามรายงานการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ 31/2562
ในประเด็นธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน รัฐบาลควรให้ความส�ำคัญกับกระบวนการแปลงแผนปฏิบัติการระดับชาติฯ
ไปสูก่ ารปฏิบตั ิ การให้รฐั วิสาหกิจเป็นแบบอย่างในการน�ำหลักการชีแ้ นะว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ
ไปใช้ในการประกอบธุรกิจ เช่นเดียวกับการส่งเสริมให้ผู้ประกอบธุรกิจเอกชนน�ำหลักการชี้แนะฯ นี้ ไปปรับใช้ตาม
ความเหมาะสมภายใต้การก�ำกับดูแลของส�ำนักงานคณะกรรมการก�ำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) และ
การส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมติดตามความก้าวหน้าหรืออุปสรรคในการด�ำเนินการตามแผนฯ เป็นระยะ ๆ