13
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
บทสรุป
ผู้บริหาร
การจัดท�ำรายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศ เป็นการด�ำเนินการตามหน้าที่
และอ�ำนาจทีบ่ ญ
ั ญัตใิ นมาตรา 247 (2) ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และมาตรา 26 (2)
แห่งพระราชบัญญัตปิ ระกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 ในการจัดท�ำรายงาน
ดังกล่าว คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ได้ประมวลข้อมูลจากเหตุการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้น
ในปี 2562 ข้อมูลจากภาคเอกชน ภาคประชาชน การด�ำเนินการของหน่วยงานรัฐ และข้อมูลจากการปฏิบัติงาน
ของ กสม. รวมทัง้ ได้จดั การรับฟังความเห็นจากฝ่ายต่าง ๆ ทีเ่ กีย่ วข้อง การลงพืน้ ทีส่ งั เกตการณ์และเก็บข้อมูลในบางกรณี
แล้วน�ำข้อมูลทีไ่ ด้มาวิเคราะห์และพิจารณาเปรียบเทียบกับสิทธิตา่ ง ๆ ทีไ่ ด้รบั การรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ กฎหมายภายใน
และหนังสือสัญญาทีป่ ระเทศไทยเป็นภาคีและมีพนั ธกรณีทจี่ ะต้องปฏิบตั ติ าม เพือ่ ประเมินสถานการณ์สทิ ธิในแต่ละด้าน
และจัดท�ำข้อเสนอแนะ โดยได้แบ่งการประเมินสถานการณ์ออกเป็น 4 ด้านตามขอบเขตของสนธิสัญญาระหว่าง
ประเทศด้านสิทธิมนุษยชนและประเด็นสิทธิมนุษยชนที่ส�ำคัญในบริบทของประเทศไทย ได้แก่ (1) ด้านสิทธิพลเมือง
และสิทธิทางการเมือง (2) ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (3) ด้านสิทธิมนุษยชนของกลุ่มบุคคล และ
(4) ประเด็นสิทธิมนุษยชนที่อยู่ในความห่วงใย ดังมีสาระส�ำคัญโดยสรุปดังนี้
1. สถานการณ์
ด้านสิทธิพลเมือง
และสิทธิทาง
การเมือง
มีประเด็นที่ส�ำคัญ ได้แก่ การเข้าถึงความยุติธรรมของประชาชน
ปัญหาการกระท�ำทรมานและการบังคับบุคคลให้สญ
ู หาย และการใช้เสรีภาพ
ในการแสดงความคิดเห็นและการชุมนุมโดยสงบ
ในปี 2562 รัฐบาลได้ส่งเสริมการเข้าถึงความยุติธรรมข���งประชาชน
ต่อเนือ่ งจากปีทผี่ า่ นมา โดยเฉพาะการช่วยเหลือให้ผตู้ อ้ งหาหรือจ�ำเลยทีไ่ ม่มี
หลักทรัพย์เพียงพอได้รบั การปล่อยชัว่ คราวระหว่างการด�ำเนินคดี นอกจากนี้
มีการปรับปรุงประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 161/1
เพื่อคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนจากการถูกฟ้องคดีโดยไม่สุจริตหรือ
โดยบิดเบือนข้อเท็จจริง มีการยกเลิกประกาศ คสช. เกีย่ วกับการพิจารณาคดี
ในศาลทหารและให้โอนคดีไปยังศาลยุติธรรม และมีความพยายามแก้ปัญหา
เรือนจ�ำแออัด โดยการตั้งคณะกรรมการก�ำหนดแนวทางการลดความแออัด
ของผู้ต้องขังในเรือนจ�ำ อย่างไรก็ดี ยังมีรายงานว่ามีการฟ้องร้องชาวบ้าน
และบุคคลอื่นที่ด�ำเนินงานด้านสิทธิมนุษยชน มีนักเคลื่อนไหวทางการเมือง
ทีถ่ กู ท�ำร้ายซ�ำ้ โดยไม่มคี วามคืบหน้าเกีย่ วกับการด�ำเนินคดีเท่าทีค่ วร และยังมี
ความล่าช้าในการโอนคดีจากศาลทหารไปยังศาลยุติธรรม
ในด้านการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกระท�ำทรมานและบังคับบุคคล
ให้สูญหาย มีความคืบหน้าในการเสนอร่างพระราชบัญญัติป้องกันและ
ปราบปรามการทรมานและการกระท�ำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. .... ต่อสภา
ผูแ้ ทนราษฎร รัฐบาลได้ให้ความร่วมมือกับคณะท�ำงานว่าด้วยการหายสาบสูญ