การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
หน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้องจะด�ำเนินการเพือ่ ประโยชน์ในการติดตามตัวผูก้ อ่ เหตุรนุ แรง แต่ในการท�ำหน้าทีด่ งั กล่าวยังต้องเป็นไป
ตามกรอบที่กฎหมายก�ำหนดเพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชนทุกกลุ่มว่าจะได้รับการคุ้มครองภายใต้กฎหมายและ
ได้รบั การปฏิบตั จิ ากเจ้าหน้าทีร่ ฐั อย่างเป็นธรรมเสมอกัน และการระงับสัญญาณหมายเลขโทรศัพท์ของผูท้ ไี่ ม่ได้ลงทะเบียน
ซิมการ์ดโดยวิธีการตรวจสอบใบหน้า เพื่อยืนยันอัตลักษณ์ของตนในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19
ที่อาจกระทบต่อสิทธิในการรับรู้ข่าวสารของราชการในภาวะสถานการณ์โรคระบาด เป็นต้น ทั้งนี้ กสม. เห็นว่า
ข้อเรียกร้องให้ยุติการตรวจเก็บ DNA และการลงทะเบียนซิมการ์ดโดยวิธีการตรวจสอบใบหน้าเพื่อยืนยันอัตลักษณ์
ของตนนั้ น สาเหตุ ส ่ ว นหนึ่ ง อาจมาจากการขาดความเชื่ อ มั่ น และความไว้ ว างใจของประชาชนในพื้ น ที่ ที่ มี ต ่ อ รั ฐ
อันส่งผลให้เกิดการต่อต้าน/ไม่เห็นด้วยกับการด�ำเนินการดังกล่าว ซึง่ ทีผ่ า่ นมา กสม. ได้เคยมีขอ้ เสนอแนะต่อรัฐในการเพิม่
การประชาสัมพันธ์ให้ความรู้ความเข้าใจแก่ประชาชนในพื้นที่ให้มากขึ้น ในส่วนของการช่วยเหลือเยียวยา กสม. เห็นว่า
ที่ ผ ่ า นมารั ฐ ให้ ค วามส�ำคั ญ กั บ การเยี ย วยาผู ้ ไ ด้ รั บ ความเสี ย หายจากเหตุ ก ารณ์ ค วามไม่ ส งบโดยเป็ น การชดเชย
ในรูปของตัวเงิน แต่อาจยังขาดการให้ความส�ำคัญในมิตกิ ารเยียวยาทางด้านจิตใจอย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงโอกาสทางสังคม
ที่ครอบครัวและผู้ได้รับผลกระทบควรเข้าถึง เช่น โอกาสในการประกอบอาชีพและทางการศึกษา เป็นต้น
ข้อเสนอแนะ เมื่อพิจารณาจากภาพรวมการด�ำเนินการของรัฐและสถานการณ์ที่ยังต้องติดตามเฝ้าระวังแล้ว
กสม. จึงมีข้อเสนอแนะในประเด็นสถานการณ์ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เพิ่มเติม ดังนี้
1. รัฐบาลและหน่วยงานด้านความมัน่ คงควรทบทวนความจ�ำเป็นในการใช้กฎหมายความมัน่ คงในพืน้ ทีจ่ งั หวัด
ชายแดนภาคใต้อย่างต่อเนื่อง เพื่อลดผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชน หากในพื้นที่ใดที่สถานการณ์ดีขึ้น
ควรมีการยกเลิกหรือเปลี่ยนไปใช้กฎหมายความมั่นคงที่กระทบต่อสิทธิและเสรีภาพของประชาชนน้อยกว่า159 ดังเช่นที่
ได้ด�ำเนินการในพื้นที่อ�ำเภอไม้แก่น จังหวัดนราธิวาส
บทที่ 3
2. รัฐบาล กระทรวงกลาโหม และหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องควรจัดการอบรมให้ความรู้แก่เจ้าหน้าที่ผู้บังคับ
ใช้กฎหมายเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ที่เคารพหลักสิทธิมนุษยชนอย่างต่อเนื่อง และควรเพิ่มเติมเนื้อหาเกี่ยวกับทักษะ/
เทคนิคที่ใช้ในการสืบสวนและสอบสวน และการใช้หลักจิตวิทยาในการซักถามผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคงให้กับ
เจ้าหน้าที่ซึ่งเป็นผู้บังคับใช้กฎหมายพิเศษ ตลอดจนมีมาตรการที่ประกันว่าจะมีการน�ำหลักสิทธิมนุษยชนมาใช้ในการ
ปฏิบตั จิ ริงทัง้ ในการตรวจค้น จับกุม ควบคุมตัวบุคคล และควรมีการด�ำเนินการกับเจ้าหน้าทีท่ กี่ ระท�ำผิดอย่างจริงจัง รวมทัง้
ให้ ส ถาบั น นิ ติ วิ ท ยาศาสตร์ เ ป็ น หน่ ว ยงานหลั ก ในการด�ำเนิ น การน�ำวิ ธี ท างนิ ติ วิ ท ยาศาสตร์ ม าใช้ ใ นการรวบรวม
พยานหลักฐานให้สอดคล้องกับบทบัญญัติของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
3. การด�ำเนินมาตรการต่าง ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาสถานการณ์จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่อาจมีผลกระทบต่อสิทธิ
ของประชาชนควรอยู่บนพื้นฐานของหลักกฎหมายและการไม่เลือกปฏิบัติ โดยรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
พึงให้ความส�ำคัญกับการสร้างความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่เก���่ยวกับความจ�ำเป็นในการด�ำเนินมาตรการเหล่านั้น
เพื่อสร้างความเชื่อมั่น ท�ำให้ประชาชนเกิดความไว้วางใจและให้ความร่วมมือในการด�ำเนินการเพื่อประโยชน์และ
ความสงบสุขของส่วนรวม
4. รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรให้ความส�ำคัญกับการเยียวยาทางด้านจิตใจของผู้ได้รับผลกระทบ
และควรมีการส่งเสริมการประกอบอาชีพแก่สตรีที่สูญเสียหัวหน้าครอบครัวเพื่อให้สามารถมีรายได้และดูแลครอบครัว
159
จาก รายงานผลการพิจารณาเพือ่ เสนอแนะนโยบายหรือข้อเสนอในการปรับปรุงกฎหมายที่ 89/2557 ลงวันที่ 1 เมษายน
2557 โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
97