ในการเข้าถึงความยุตธิ รรมในด้านค่าใช้จา่ ยในการด�ำเนินคดี หลักประกันในการปล่อยตัวชัว่ คราวระหว่างการพิจารณาคดี
การให้เงินช่วยเหลือแก่ผู้ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน และค่าใช้จ่ายในการให้ความรู้ด้านกฎหมายแก่ประชาชน
การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
สถิ ติ ผู ้ ข อรั บ ความช่ ว ยเหลื อ ทางการเงิ น ในคดี อ าญาตามพระราชบั ญ ญั ติ ค ่ า ตอบแทนผู ้ เ สี ย หาย
และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จ�ำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544 ในปีงบประมาณ 2563 พบว่ามีผู้เสียหายและจ�ำเลย
ยื่นค�ำขอจ�ำนวน 10,767 ค�ำขอ ในส่วนของผู้เสียหาย เป็นกรณีเกี่ยวกับการกระท�ำความผิดต่อร่างกายมากที่สุด
จ�ำนวน 4,549 ราย และในส่วนของจ�ำเลย เป็นกรณีเกี่ยวกับความผิดในคดียาเสพติดมากที่สุด จ�ำนวน 228 ราย
โดยได้มีการอนุมัติให้จ่ายเงินทั้งสองกรณีรวม 8,830 ราย คิดเป็นเงิน 450 ล้านบาท77 ทั้งนี้ สถิติการยื่นค�ำขอเพิ่มขึ้นจาก
ปีงบประมาณ 2562 ทีม่ ผี ตู้ อ้ งหาและจ�ำเลยยืน่ ค�ำขอ 9,930 ราย มีผไู้ ด้รบั อนุมตั คิ วามช่วยเหลือ 9,436 ราย เป็นจ�ำนวนเงิน
ที่ให้ความช่วยเหลือทั้งสิ้น 479.5 ล้านบาท78 นอกจากนี้ ในเดือนกุมภาพันธ์ 2563 กระทรวงยุติธรรมอนุมัติเงินเยียวยา
ตามพระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย และค่าทดแทนและค่าใช้จ่ายแก่จ�ำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544 จากกรณี
เหตุกราดยิงในจังหวัดนครราชสีมา จ�ำนวน 1,438,587.50 บาท ให้แก่ผทู้ ไี่ ด้รบั บาดเจ็บและญาติผเู้ สียชีวติ รวม 73 ราย79
บทที่ 3
ส�ำหรับการช่วยเหลือประชาชนในการด�ำเนินคดี การปล่อยตัวชั่วคราวผู้ต้องหาหรือจ�ำเลย รวมถึง
การช่วยเหลือผูถ้ กู ละเมิดสิทธิมนุษยชนผ่านกองทุนยุตธิ รรม พบว่าในปีงบประมาณ 2563 กองทุนยุตธิ รรมได้รบั การจัดสรร
เงินสนับสนุนจากรัฐบาล 150 ล้านบาท ลดลงจากปี 2562 ทีไ่ ด้รบั จ�ำนวน 238 ล้านบาท แต่กองทุนฯ มีรายรับในปีงบประมาณ
2563 (จนถึงเดือนสิงหาคม) ทั้งสิ้น 152,902,810.69 บาท และเมื่อรวมกับเงินคงเหลือที่ยกมาจากปีงบประมาณ
ก่อน ๆ กองทุนฯ มีเงินทั้งสิ้น 568,781,421.32 บาท80 ในขณะที่การให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชนเป็นค่าใช้จ่าย
ในการด�ำเนินคดี การปล่อยชัว่ คราวผูต้ อ้ งหาหรือจ�ำเลย การช่วยเหลือผูถ้ กู ละเมิดสิทธิมนุษยชนหรือผูไ้ ด้รบั ผลกระทบจาก
การถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน และการให้ความรูท้ างกฎหมายแก่ประชาชน ตามพระราชบัญญัตกิ องทุนยุตธิ รรม พ.ศ. 2558
พบว่า จนถึงเดือนสิงหาคม 2563 กองทุนยุติธรรมมีรายจ่ายในปีงบประมาณ 2563 ทั้งสิ้น 175,076,934.94 บาท
ดังรายละเอียดปรากฏตามตารางที่ 1 เป็นรายจ่ายเฉพาะการให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชน (ไม่รวมค่าบริหาร
จัดการ) 119,992,328.07 บาท81 ลดลงจากปีงบประมาณ 2562 ที่กองทุนฯ มีการให้ความช่วยเหลือแก่ประชาชน
รวมทั้งสิ้น 202,437,487.50 บาท จากงบประมาณที่ได้รับจัดสรรทั้งสิ้น 268,520,000 บาท82
77
จาก สรุปการช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้เสียหายและจ�ำเลยในคดีอาญา ส�ำนักงานช่วยเหลือทางการเงินแก่ผู้เส���ยหาย
และจ�ำเลยในคดีอาญา กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ประจ�ำปีงบประมาณ พ.ศ. 2563, โดย กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ, 2563.
สืบค้นจาก http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_5/2564/green_table/ green_totel_63.pdf
78
จาก รายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยปี 2562, โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติ, 2562. สืบค้นจาก http://www.nhrc.or.th/getattachment/a5d20856-911e-4e47-8f54-d128e8b1e2dd/
Situation-2019.aspx
79
จาก “ยุติธรรมเพื่อประชาชน”, โดย กองบรรณาธิการ, 2563, วารสารยุติธรรม, 20(2), น. 19. ลิขสิทธิ์ [2563]
โดย ส�ำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม. พิมพ์ซ�้ำโดยได้รับอนุญาต.
80
จาก รายงานสถานการณ์เงินกองทุนยุติธรรม เดือนสิงหาคม 2563, โดย ส�ำนักงานกองทุนยุติธรรม, 2563. สืบค้นจาก
https://jfo.moj.go.th/download/money0863.pdf
81
แหล่งเดิม.
82
จาก รายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยปี 2562. งานเดิม.
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
73