การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมือง
และสิทธิทางการเมือง
บทที่ 3
3.1
การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
สิ ท ธิ พ ลเมื อ งและสิ ท ธิ ท างการเมื อ งในประเทศไทยเป็ น สิ ท ธิ ท่ี ไ ด้ รั บ การรั บ รองตามกติ ก า ICCPR และ
อนุสัญญา CAT ที่ประเทศไทยเป็นภาคีและมีพันธกรณีตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศที่ต้องเคารพและคุ้มครอง
ให้ประชาชนได้รับสิทธิดังกล่าว ซึ่งในหลักการเป็นสิทธิที่ได้รับการบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2560 หรือกฎหมายที่เกี่ยวข้องแล้ว นอกจากนี้ ในการประเมินสถานการณ์สิทธิพลเมือง ยังได้คำนึงถึง
สิทธิที่ได้รับการรับรองในอนุสัญญา CPED ซึ่งแม้ว่าประเทศไทยยังไม่ได้เข้าเป็นภาคี แต่ได้แสดงเจตนารมณ์ที่จะเข้า
เป็นภาคีแล้ว และอยู่ระหว่างการปรับปรุงกฎหมายภายในเพื่อให้สามารถปฏิบัติตามอนุสัญญาดังกล่าวได้ โดยสิทธิ
ตามกติ ก าและอนุ สั ญ ญาดั ง กล่ า วบางประการมี ค วามสำคั ญ ในลั ก ษณะที่ ไ ม่ อ าจเพิ ก ถอนหรื อ ลิ ด รอนได้ ไม่ ว ่ า
ในสถานการณ์ใด ๆ (non-derogable rights) เช่น สิทธิที่จะไม่ถูกทำให้เสียชีวิตโดยอำเภอใจ และสิทธิที่จะไม่ถูก
ทรมาน เป็นต้น ในขณะที่สิทธิบางประการ รัฐอาจจำกัดได้ตามเงื่อนไขที่กำหนดในกติกาและอนุสัญญาแต่ละฉบับ
ในปี 2563 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ได้ติดตามและทำการประเมินสถานการณ์ที่สำคัญ ได้แก่
สิทธิในกระบวนการยุติธรรม ซึ่งมีประเด็นเกี่ยวข้องกับการเข้าถึงความยุติธรรม สิทธิของบุคคลที่ถูกจับกุมหรือ
ควบคุมตัว รวมถึงผู้ถูกคุมขังในเรือนจำหรือทัณฑสถาน สถานการณ์การกระทำทรมานและการบังคับให้สูญหาย
ที่เกิดจากการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่รัฐ การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน สถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้
การทบทวนบทลงโทษประหารชีวติ สำหรับอาชญากรรมร้ายแรงทีส่ ดุ การใช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น และเสรีภาพ
ของสื่อมวลชน โดยมีรายละเอียด ดังนี้
สิทธิในกระบวนการยุติธรรม
ภาพรวม
กติกา ICCPR ได้รับรองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมไว้หลายข้อ เช่น ข้อ 9 รับรองสิทธิของบุคคลที่จะไม่ถูก
จับกุมหรือควบคุมตัวโดยอำเภอใจ สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาคดีในเวลาอันสมควร และมิให้ถือเป็นหลักทั่วไปว่า
จะต้องควบคุมบุคคลที่รอพิจารณาคดี สิทธิในการได้รับการเยียวยากรณีถูกจับกุมหรือควบคุมตัวโดยไม่ชอบ ส่วนข้อ 10
ของกติกาฯ รับรองว่าบุคคลที่ถูกลิดรอนเสรีภาพจะได้รับการปฏิบัติด้วยความมีมนุษยธรรมและเคารพในศักดิ์ศรี
ความเป็นมนุษย์ ระบบราชทัณฑ์ควรปฏิบัติต่อนักโทษโดยมุ่งหมายให้นักโทษกลับตัวและฟื้นฟูทางสังคม และข้อ 14
กำหนดว่าบุคคลทั้งปวงย่อมเสมอกันในการพิจารณาของศาลและคณะตุลาการ
สิทธิดังกล่าวข้างต้นได้รับการรับรองในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 โดยมาตรา 25
วรรคสี่ บัญญัติว่าบุคคลซึ่งได้รับความเสียหายจากการถูกละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพหรือการกระทำความผิดอาญา
ของบุคคลอื่น ย่อมมีสิทธิที่จะได้รับการเยียวยาหรือช่วยเหลือจากรัฐตามที่กฎหมายบัญญัติ มาตรา 29 วรรคสาม
ระบุว่าการควบคุมหรือคุมขังผู้ต้องหาหรือจำเลยให้กระทำเท่าที่จำเป็นเพื่อป้องกันมิให้มีการหลบหนี และมาตรา 68
กำหนดให้รัฐจัดระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรมให้มีประสิทธิภาพเป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ ให้ประชาชน
เข้าถึงกระบวนการยุตธิ รรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จา่ ยสูงเกินสมควร และให้ความช่วยเหลือทางกฎหมาย
ที่จำเป็นและเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้หรือผู้ด้อยโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม รวมถึงการจัดหาทนายความให้
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
71
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات