บทที่ 3 การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง การท�ำหน้ า ที่ ข องสื่ อ มวลชนในสถานการณ์ ก ารชุ ม นุ ม ทางการเมื อ งที่ ข ยายวงกว้ า งโดยเฉพาะ ในช่วงครึ่งหลังของปี 2563 ท�ำให้สื่อสังคมออนไลน์มีการติดตามและรายงานเหตุการณ์การชุมนุมอย่างต่อเนื่อง ทัง้ นี้ เมือ่ วันที่ 16 ตุลาคม 2563 ผูบ้ ญ ั ชาการต�ำรวจแห่งชาติ ในฐานะหัวหน้าผูร้ บั ผิดชอบในการแก้ไขสถานการณ์ฉกุ เฉิน ที่มีความร้ายแรง ได้ออกค�ำสั่งหัวหน้าผู้รับผิดชอบในการแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉินที่มีความร้ายแรงที่ 4/2563 เรื่อง ให้ตรวจสอบและให้ระงับการออกอากาศรายการที่มีลักษณะตามข้อ 2 ของข้อก�ำหนดออกตามความใน มาตรา 9 ประกอบมาตรา 11 แห่งพระราชก�ำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 โดยระบุ ตอนหนึ่งว่า เนื่องจากปรากฏว่าได้มีการออกอากาศรายการที่มีเนื้อหาสาระที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชนทางโทรทัศน์ด้วยการน�ำเสนอเนื้อหารายการบางส่วนของวอยซ์ทีวี และ/หรือสื่อสังคมออนไลน์ อันได้แก่ วอยซ์ทีวี ประชาไท ประชาไทดอทคอม เดอะรีพอร์ทเตอร์ เดอะสแตนดาร์ด และเยาวชนปลดแอก-ฟรี ยู ธ จึ ง ให้ ส�ำนั ก งานคณะกรรมการกิจ การกระจายเสียง กิจ การโทรทัศ น์ และกิ จ การ โทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ด�ำเนินการเพื่อตรวจสอบ และให้ ร ะงั บ การออกอากาศหรื อ ระงั บ การท�ำให้ แ พร่ ห ลายหรื อ ลบข้ อ มู ล คอมพิ ว เตอร์ แ ล้ ว แต่ ก รณี ต ามหน้ า ที่ และอ�ำนาจ176 จากกรณีดังกล่าวท�ำให้สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย สมาคมนักข่าววิทยุและ โทรทัศน์ไทย สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์และสหภาพแรงงานกลางสื่อมวลชนไทย ออกแถลงการณ์แสดงจุดยืน และคั ด ค้ า นการปิ ด กั้ น หรื อ คุ ก คามสื่ อ มวลชน177 อย่ า งไรก็ ดี ต่ อ มาเมื่ อ วั น ที่ 21 ตุ ล าคม 2563 ศาลอาญาได้ มีค�ำสั่งให้ยกค�ำร้องกรณีดังกล่าว และยังให้ยกเลิกค�ำสั่งเดิมของศาลที่เคยสั่งระงับช่องทางการเผยแพร่ซึ่งข้อมูล คอมพิวเตอร์ในคดีนี้ ซึ่งค�ำสั่งนี้รวมถึงสื่อทั้ง 4 ส�ำนัก ได้แก่ ประชาไท เดอะรีพอร์ทเตอร์ เดอะสแตนดาร์ด และเยาวชน ปลดแอก-ฟรียธู ด้วย โดยศาลเห็นว่ากฎหมายมี���จตนารมณ์ในการคุม้ ครองการแสดงออกซึง่ ความคิดเห็น มิใช่มงุ่ ประสงค์ ปิดช่องทางการสื่อสาร ซึ่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 35 และ มาตรา 36 บัญญัติ ห้ามรัฐปิดสื่อมวลชนเพื่อลิดรอนเสรีภาพในการน�ำเสนอข่าวสาร โดยการตีความการกระท�ำผิดเกี่ยวกับพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 หรือพระราชก�ำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 นั้น ต้องให้สอดคล้องกับบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญดังกล่าวด้วย178 การประเมินสถานการณ์ พั ฒ นาการหรื อ ความก้ า วหน้ า จากการน�ำเสนอข่ า วของผู ้ รั บ ใบอนุ ญ าตที่ ผ ่ า นมา กสทช. ในฐานะ หน่วยงานทีม่ หี น้าทีใ่ นการก�ำกับดูแลผูป้ ระกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ ได้ตระหนักและให้ความส�ำคัญ ต่อการน�ำเสนอข่าวของผู้รับใบอนุญาตที่อาจส่งผลต่อการละเมิดสิทธิมนุษยชน กสทช. จึงได้ด�ำเนินการจัดประชุม เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวปฏิบัติในการน�ำเสนอเนื้อหารายการที่ส่งผลกระทบต่อเด็กและเยาวชน และกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ พร้อมทั้งได้ด�ำเนินการจัดท�ำ “ร่างแนวทางในการน�ำเสนอเนื้อหารายการ 176 จาก กอร.ฉ.สั่ง กสทช.-ดีอีเอส ระงับ-ลบข้อมูล Voice TV-The reporter-THE STANDARD, โดย ไทยพีบีเอส, 2563. สืบค้นจาก https://mgronline.com/crime/detail/9630000106299 177 จาก 6 องค์กรสื่อแถลงจุดยืนคัดค้านปิดกั้นสื่อมวลชนทุกรูปแบบ, โดย ทรูไอดี, 2563. สืบค้นจาก https://news. trueid.net/detail/EVmel7orEmkV 178 จาก ศาลอาญายกค�ำร้องปิด 4 สื่อ 1 เพจเยาวชนปลดแอก, โดย ไทยพีบีเอส, 2563. สืบค้นจาก https://news. thaipbs.or.th/content/297617 รายงานผลการประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 105