การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง การตรวจเก็บ DNA ในปี 2563 ยังคงมีรายงานจากภาคประชาสังคมว่า เจ้าหน้าที่ความมั่นคงจัดเก็บ DNA จากประชาชนในพื้นที่โดยไม่ได้แจ้งเหตุผลในการน�ำไปใช้ที่ชัดเจน ยกตัวอย่างเช่น กรณีการตรวจเก็บ DNA จากชาย 3 คน อายุ 18 ปี 21 ปี และ 26 ปี ในพื้นที่อ�ำเภอเทพา จังหวัดสงขลา ในขณะลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมช่วงสถานการณ์ การแพร่ ร ะบาดของเชื้ อ ไวรั ส โควิ ด 19 155 นอกจากนี้ ยั ง พบว่ า ภาคประชาสั ง คมส่ ว นหนึ่ ง ได้ ยื่ น หนั ง สื อ ต่ อ คณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุตธิ รรมและสิทธิมนุษยชน สภาผูแ้ ทนราษฎร เพือ่ เรียกร้องให้มกี ารยุตกิ ารตรวจเก็บ DNA ในการเกณฑ์ทหารซึ่งเห็นว่าเป็นการเลือกปฏิบัติต่อประชาชนใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทั้งนี้ ข้อห่วงกังวลของ ภาคประชาสังคมต่อการเก็บ DNA ส่วนใหญ่จะเกีย่ วข้องกับประเด็นการไม่ได้รบั ข้อมูลอย่างเพียงพอว่า DNA ทีเ่ ก็บไปนัน้ จะถูกน�ำไปใช้ประโยชน์ด้านใด จัดเก็บที่ไหน ผู้ใดสามารถเข้าถึงได้ และการมีก�ำหนดเวลาในการท�ำลายหรือไม่ บทที่ 3 การลงทะเบียนซิมการ์ดโดยวิธีการตรวจสอบใบหน้า (face recognition) หน่วยงานความมั่นคงในพื้นที่ ได้ก�ำหนดให้ประชาชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ท่ีใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่แบบเติมเงินลงทะเบียนซิมการ์ดโดยวิธีการ ตรวจสอบใบหน้าเพื่อยืนยันอัตลักษณ์ของตนภายในวันที่ 30 เมษายน 2563 เพื่อป้องกันการก่อเหตุและตรวจสอบ การจุดระเบิดก่อความไม่สงบด้วยโทรศัพท์เคลื่อนที่ ซึ่งหากผู้ใดไม่ด�ำเนินการจะไม่สามารถใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ หมายเลขนั้นได้ โดยข้อมูลจากส�ำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม แห่งชาติ (กสทช.) ระบุว่า หลังจากวันที่ 30 เมษายน 2563 มีผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่รายงานการน�ำซิมการ์ด มาลงทะเบี ย นด้ ว ยวิ ธี ก ารตรวจสอบใบหน้ า เพื่ อ ยื น ยั น อั ต ลั ก ษณ์ จ�ำนวน 894,757 เลขหมาย จากจ�ำนวน เลขหมายโทรศัพท์เคลื่อนที่ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ยังไม่ได้ลงทะเบียนด้วยวิธีการตรวจสอบใบหน้าเพื่อยืนยัน อัตลักษณ์ ณ สิ้นเดือนพฤษภาคม 2562 ประมาณ 1.2 ล้านเลขหมาย156 ทั้งนี้ พบว่าช่วงที่ได้มีการระงับสัญญาณ หมายเลขโทรศัพท์กลุ่มที่ไม่ได้ด�ำเนินการลงทะเบียนด้วยวิธีดังกล่าวอยู่ในช่วงของสถานการณ์การแพร่ระบาดของ เชื้อไวรัสโควิด 19 ภาคประชาสังคมกลุ่มเครือข่ายสิทธิมนุษยชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้จึงได้มีการออกแถลงการณ์ ร่วมกันเรียกร้องขอให้ยุติการตัดสัญญาณโทรศัพท์กรณีผู้ใช้โทรศัพท์ไม่ไปถ่ายรูปแสดงตนในช่วงสถานการณ์โรค โควิด 19 โดยทันที เนื่องจากประชาชนจ�ำเป็นต้องเข้าถึงสื่อออนไลน์และการติดต่อสื่อสารในภาวะที่มีการปิดเมือง ปิดต�ำบล ปิดหมู่บ้าน รวมทั้งการประสานขอความช่วยเหลือด้านการศึกษาและการสาธารณสุข157 สถานการณ์ด้านสุขภาพจิต ข้อมูลจากศูนย์สุขภาพจิตที่ 12 รายงานว่า สถานการณ์ความไม่สงบฯ ที่เกิดขึ้น ส่งผลกระทบด้านร่างกาย สังคม และจิตใจของผูท้ เี่ ผชิญต่อสถานการณ์โดยตรงและขยายวงกว้างไปสูค่ รอบครัว และชุมชน โดยผลกระทบด้านจิตใจพบว่า มีอาการซึมเศร้า วิตกกังวล เครียด โกรธแค้นเจ้าหน้าที่ของรัฐ ไม่เชื่อมั่นในกระบวนการ ยุติธรรม โดยความเครียดเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องจนเกิดเป็นอาการต่าง ๆ เช่น ช็อก เงียบเฉย ขาดการตอบสนอง สับสน เฉยชา ไม่แจ่มใสร่าเริง ตกใจและหวาดกลัว กลัวสถานที่หรือเหตุการณ์ เป็นต้น อาการเหล่านี้เกิดขึ้นได้ร้อยละ 15-40 ของผูป้ ระสบภัย ถ้าเกิดขึน้ ใน 4 สัปดาห์แรกหลังเหตุการณ์ เรียกว่า โรคเครียดเฉียบพลัน (Acute Stress Disorder: ASD) อาการเหล่านี้มักหายได้เอง หากหลัง 4 สัปดาห์ แล้วยังมีอาการเหล่านี้อยู่ จะได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคเครียดเฉียบพลัน 155 จาก แถลงการณ์ ขอให้ยุติการเก็บ DNA ประชาชนในช่วงวิกฤตโควิด 19 โดยเด็ดขาด เสี่ยงการแพร่กระจายโรคไวรัส โควิด 19 และฝ่าฝืนมาตรการด้านสาธารณสุข, โดย มูลนิธผิ สานวัฒนธรรม, 2563. สืบค้นจาก https://crcfthailand.org/2020/04/07/ แถลงการณ์-ขอให้ยุติการเ/ 156 จาก หนังสือส�ำนักงาน กสทช. ที่ สทช 2408/35086 ลงวันที่ 17 พฤศจิกายน 2563 เรื่อง ข้อมูลเพื่อประกอบการ จัดท�ำรายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563. 157 จาก 5 องค์กรสิทธิ์ใต้ร่อนแถลงการณ์ยุติตัดสัญญาณมือถือชี้กระทบปชช.ช่วงโควิด-ละเมิดความเป็นส่วนตัว, โดย ไทยโพสต์, 2563. สืบค้นจาก https://www.thaipost.net/main/detail/66158 รายงานผลการประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563 95