ค�ำน�ำ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ได้รบั การจัดตัง้ ขึน้ เป็นครัง้ แรกโดยบทบัญญัติ
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 มีบทบาทหน้าที่สอดคล้องกับสถาบัน
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามหลักการว่าด้วยสถานะของสถาบันแห่งชาติเพื่อส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน หรือหลักการปารีส ที่ได้รับการรับรองโดยมติที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติ
เมื่อเดือนธันวาคม 2536 สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามหลักการปารีสมีหน้าที่ในการเสนอ
ความเห็น ค�ำแนะน�ำ ข้อเสนอแนะ หรือรายงานในเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวกับการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชนต่อรัฐบาล รัฐสภา หรือองค์กรที่มีอ�ำนาจหน้าที่ในลักษณะของการให้ค�ำปรึกษา
ทั้ ง เรื่ อ งที่ เ กี่ ย วกั บ กฎหมาย กฎระเบี ย บ สถานการณ์ ก ารละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน นอกจากนี้
สถาบั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนยั ง มี บ ทบาทในการร่ ว มมื อ กั บ กลไกของสหประชาชาติ และสถาบั น
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนระดั บ ภู มิ ภ าคและระดั บ ชาติ ข องประเทศอื่ น ๆ รวมถึ ง การเผยแพร่ แ ละ
สร้างความตระหนักเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนผ่านการให้ข้อมูลข่าวสาร การศึกษา และผ่านสื่อต่าง ๆ
และในการท�ำหน้าที่ดังกล่าว สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีอิสระในการพิจารณาเรื่องใด ๆ
ที่อยู่ในขอบเขตอ�ำนาจหน้าที่ได้โดยไม่ต้องขอความเห็นชอบจากหน่วยงานใด และสามารถรับฟัง
ข้อมูลจากบุคคลหรือขอเอกสารที่เกี่ยวข้องในเรื่องนั้น ๆ ได้
การจัดท�ำรายงานสถานการณ์สทิ ธิมนุษยชนของประเทศเป็นหน้าทีส่ �ำคัญประการหนึง่
ของสถาบั น สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ ต ามหลั ก การปารี ส ที่ มี วั ต ถุ ป ระสงค์ เ พื่ อ น�ำเสนอข้ อ มู ล
เกี่ ย วกั บ สถานการณ์ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนในประเทศให้ รั ฐ บาลได้ รั บ ทราบ โดยเฉพาะอย่ า งยิ่ ง
สถานการณ์ ห รื อ ประเด็ น ปั ญ หาเกี่ ย วกั บ การละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนที่ เ กิ ด ขึ้ น โดยสถาบั น
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติอาจให้ข้อคิดเห็นต่อการด�ำเนินการของรัฐบาลในเรื่องนั้นและเสนอแนวทาง
ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ดังนั้น การจัดท�ำรายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชน
ประจ�ำปีของ กสม. จึงเป็นการท�ำหน้าที่ที่สอดคล้องกับหลักการปารีส รวมทั้งยังเป็นไปตามหน้าที่
และอ�ำนาจที่ก�ำหนดในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 247 (2)
และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560
มาตรา 26 (2) ประกอบมาตรา 33 มาตรา 40 และมาตรา 44 ที่บัญญัติให้ กสม. เฝ้าระวังและ
ติดตามเหตุการณ์หรือสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศอย่างต่อเนือ่ ง และให้จดั ท�ำรายงาน
ดังกล่าวเป็นประจ�ำทุกปีให้แล้วเสร็จภายใน 90 วันนับแต่วันสิ้นปีปฏิทินเพื่อเสนอต่อรัฐสภาและ
คณะรัฐมนตรี และเผยแพร่ตอ่ ประชาชน การจัดท�ำรายงานให้ท�ำแบบสรุปและให้มเี นือ้ หาอย่างน้อย
ประกอบด้วยปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน โดยต้อง
ค�ำนึงถึงความถูกต้อง เป็นธรรม และผลประโยชน์สว่ นรวมของชาติเป็นส�ำคัญ และให้หน่วยงานของ
รัฐให้ขอ้ มูลเกีย่ วกับสถานการณ์สทิ ธิมนุษยชนทีอ่ ยูใ่ นความรับผิดชอบเพือ่ ประกอบการจัดท�ำรายงาน
ตามที่ กสม. ร้องขอด้วย
รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยฉบับนี้ จัดท�ำขึ้น
จากกระบวนการติดตามเหตุการณ์สิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นในประเทศในช่วงระยะเวลาระหว่าง
เดือนมกราคม - ธันวาคม 2563 โดยส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติในฐานะ