‫ބނުންކުރާ މީހުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތަކުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬މުޖްތަމަޢުގެ ފަރާތުން‬ ‫މީގެއިތުރުން މުޖްތަމަޢުގެ މަސްތުވާތަކެތި ޭ‬ ‫ބން އެމީހުންނަށް އިތުރު ފިއްތުންތަކާ ކުރިމަތިވާކަމާއި އެފަދަ ކަންތައްތަކާ ކުރިމަތިލާނެ‬ ‫ބ ު‬ ‫އެމީހުންނާ މެދު ދެކޭގޮތުގެ ސަ ަ‬ ‫ބފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި‬ ‫ބނުންކުރާ މީހުންނަށާއި މުޖްތަމަޢަށް ކިޔާ ނުދެވޭކަމަށް މައުލޫމާތު ލި ި‬ ‫ގޮތްތައް މަސްތުވާތަކެތި ޭ‬ ‫ބގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނާއެކު މަސައްކަތްކުރާނެ ރާއްޖޭގެ މުއައްސަސާތަކުގައި މަސައްކަތްކުރާ‬ ‫މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަ ާ‬ ‫މުވައްޒަފުން އިންސެންސިޓިވްކަމަށްވެސް އެފަރާތްތަކުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫އެން‪.‬ޑީ‪.‬އޭގެ ޕްރޮސީޖަރތަކަކީ ގިނަ މީހުންނަށް އެޚިދުމަތްތައް ހޯދުމަށް އުނދަގޫ ޕްރޮސީޖަރތަކަށްވެފައި‪ ،‬ދުވާލެއްގެ މައްޗަށް‬ ‫ބފައިވެއެވެ‪ .‬ނަފްސާނީ ފަރުވާ‬ ‫‪ 5‬ނުވަތަ ‪ 6‬މީހުންނަށްވެސް އެޕްރޮސީޖަރތައް ހޯދުމުގައި އެހީތެރި ވާކަމަށް މައުލޫމަތު ލި ި‬ ‫ބލީގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް‬ ‫ހޯދުމަށް ދަތި ކަންތައްތަކެއް ހުރި ކަމަށާއި‪ ،‬ގަގަން ކްލިނިކް މެދުވެރިކޮށްވެސް ނަފްސާނީ ަ‬ ‫އުނދަގޫކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪ 5.10.4‬ކައުންސެލިންގ ‪ /‬ސައިކޮލޮޖީގެ ޚިދުމަތްތައް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށް ނުދެވުން‬ ‫އެން‪.‬ޑީ‪.‬އޭގެ ޕްރޮސީޖަރތަކަކީ ގިނަ މީހުންނަށް އެޚިދުމަތްތައް ހޯދުމަށް އުނދަގޫ ޕްރޮސީޖަރތަކެއްކަމަށް މިޚިދުމަތްތައް ހޯދާ‬ ‫ފަރާތްތަކުން މައުލޫމާތު ދީފައިވާއިރު އަމިއްލައަށް ފަރުވާ ހޯދުމަށް ދާ މީހުންނަށް ގަގަން ކްލިނިކުން ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަން‬ ‫ހޯދުމަށް އުނދަގޫކަމުގައި އެފަރާތްތަކުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެއިތުރުން ގަގަން ކްލިނިކް މެދުވެރިކޮށްވެސް ނަފްސާނީ‬ ‫ބލީގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް އުނދަގޫކަން ދިރާސާއަށް މައުލޫމާތުދީފައިވާ މީހުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫ބލިތަކަށް މީހުން‬ ‫ބނުންކުރުމާއި ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތާ ގުޅިފައިވާއިރު‪ ،‬އެން‪.‬ޑީ‪.‬އޭގެ ފަރާތުން ނަފްސާނީ ަ‬ ‫މަސްތުވާތަކެތި ޭ‬ ‫އަހުލުވެރިކުރުމަށް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތް މަދުކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬އެގޮތުން އާންމު މީހާއަށް ގަގަން ކްލިނިކުން‬ ‫ބން ހުންނަތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ‪.‬‬ ‫ބސް ލި ެ‬ ‫ބން ހުންނަކަން ނޭނގޭކަމާއި މިތަން ދެކެނީ ޑިޓޮކްސް ޭ‬ ‫ނަފްސާނީ ފަރުވާ ލި ެ‬ ‫ބގައި ޖެހިފައިވާ‬ ‫އެހެންނަމަވެސް އެ އިދާރާއިން މައުލޫމާތު ފޯރުކޮށްދިން ގޮތުގައި ގަގަން ކްލިނިކުން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަ ާ‬ ‫ފަރާތްތަކަށް ނަފްސާނީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދޭކަމަށާއި މިތަނުން ޚިދުމަތް ހޯދަން އަންނަ ފަރާތްތަކުގެ ފަރުވާގެ ޕްލޭން‬ ‫ހެދުމަށާއި އައުޓް ޕޭޝަންޓް ޚިދުމަތްތައް ހޯދައިދިނުމަށާއި އިންޑިއުސްޑް ސައިކޯސިސް އަދި ސައިކިއެޓްރިކް އެސެސްމެންޓް‬ ‫ހޯދުމަށް އެހީތެރިވެދޭކަމުގައި އެއިދާރާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ބލާއިރު‪ ،‬ކޮންމެ ކްލައެންޓެއްގެ ފަރުވާގެ ޕްލޭނެއް ހަދާ ކަމަށާއި އެޕްލޭންގައި‬ ‫ބލިޓޭޝަން ސެންޓަރުގެ މަސައްކަތްތަކަށް ަ‬ ‫ރިހެ ި‬ ‫ބނުންވާ ފަރާތްތަކަށް ސައިކިއެޓްރީގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެވޭ ކަމަށް އެން‪.‬ޑީ‪.‬އޭގެ ފަރާތުން މައުލޫމާތު‬ ‫ސައިކިއެޓްރީގެ ޚިދުމަތް ޭ‬ ‫ބލިޓޭޝަން ސެންޓަރުތަކަށް ޕޭޝަންޓުން އެޑްމިޓްކުރުމުގައި ހަދާ އެސެސްމެންޓް؛ "ޑްރަގް ޔޫސް‬ ‫ދީފައިވީނަމަވެސް ރިހެ ި‬ ‫އިންޑިކޭޓިވް އެސެސްމެންޓް" އެސެސްމަންޓަކީ ސީދާ ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތު ވަޒަންކުރުމަށް ހެދޭ އެސައިންމެންޓެއް ނޫންކަން‬ ‫ބން ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތަށް އަސަރުކުރާ ކަމަކަށްވެފައި‪،‬‬ ‫ބ ު‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬މަސްތުވާތަކެއްޗަކީ އޭގެ ސަ ަ‬ ‫‪57‬‬ ‫ރާއްޖޭގެ‬ ‫ބލިތައް ގިނަކަން އާސަންދައިގެ‬ ‫ބން ދިމާވާ ނަފްސާނީ ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ބލާއިރުވެސް މަސްތުވާތަކެތީގެ ސަ ަ‬ ‫ބތަކަށް ަ‬ ‫ތަފާސްހިސާ ު‬ ‫"‪Valladares, Steven I., "Mental Health of Individuals Within Incarceration: A Systematic Literature Review‬‬ ‫‪(2021). Capstone Experience. 138.‬‬ ‫‪57‬‬ ‫‪48‬‬