‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫‪1515‬ހޭލުންތެރިކަން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުދިންނަށް ގޭތެރެއިންނާއި ގެއިން‬ ‫ކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ބޭރުން ލިބިދާނެ އަނިޔާވެރިކަމާއި ލާއިންސާނީ ޢަމަލުތަކާއި‬ ‫ރައްކާތެރިކަން ދިނުމަށްޓަކައި ޤާނޫނުތައް ހުރި ކަމުގައި‬ ‫ކުރުންތަކުންނާއި‪،‬‬ ‫ދާގޮތް‬ ‫އިހާނެތި‬ ‫ގޯނާތަކުންނާއި‬ ‫ފުރައްސާރަ‬ ‫ވީނަމަވެސް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ތަންފީޒު‬ ‫މިޤާނޫނުތައް‬ ‫މީހުންނަށް‬ ‫ކުރެވެމުން‬ ‫އެ ކުދިންގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުންފަދަ ކަންކަމުން‬ ‫މޮނިޓަރ ކުރެވޭނެ ފުރިހަމަ އިދާރީ އޮނިގަނޑެއް އަދި‬ ‫ޙިމާޔަތް ކުރަންވާނެ ކަމަށް ޤާނޫނުގައި ބަޔާން ކޮށްފައި‬ ‫އިންސްޓިޓިއުޝަނަލް‬ ‫މެކޭނިޒަމެއް ނެތްކަމަށް ފާހަގަ‬ ‫ވީނަމަވެސް‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުދިންގެ ޙައްޤުތަކަށް‬ ‫ކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި މިކަމުގައި އޮތް ފަރުދީ ޒިންމާއާމެދު‬ ‫މުޖުތަމަޢު އެކަށީގެންވާ މިންވަރަކަށް ހޭލުންތެރިވެފައި ނެތުމުގެ‬ ‫މުޖުތަމަޢުގެ‬ ‫އިތުރުކުރުމަށް‬ ‫ސބަބުން‪ ،‬ޤާނޫނުން މި ފަރާތްތަކަށް ކަށަވަރު ކޮށްދީފައިވާ‬ ‫ަ‬ ‫ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޖެހޭކަން ވެސް ފާހަގަ‬ ‫އެކިއެކި ޙައްޤުތަކުން މި ކުދިންވަނީ މަހްރޫމް ކުރެވިފައެވެ‪.‬‬ ‫ކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ހޭލުންތެރިކަން‬ ‫ތެރޭގައި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުދިންނަށް މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއިން‬ ‫ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކުގެ ތެރޭގައި ހަނގާ ކުރުމާއި މަލާމާތް‬ ‫ކުއްޖެއްގެ‬ ‫ކުރުމާއި އެ ކުދިން ލައްވާ ލަވަކިޔުއްވުމާއި ނެށްޓުވުމަށް‬ ‫ސްކޫލުން ފާހަގަ ކުރެވުނުކަމުގައި ވީނަމަވެސް އެކުއްޖަކު‬ ‫ބާރުއެޅުމާއި‪ ،‬އެ ކުދިންނަކީ އެހެން މީހުން ސަކަރާތް ޖެހުމަށް‬ ‫ޑޮކްޓަރަކަށް ދައްކައިގެން އެކަށީގެންވާ ފަރުވާއެއް ދިނުމަށް‬ ‫ބޭނުންކުރާ ފަރާތެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުން ހިމެނެއެވެ‪.‬‬ ‫ބެލެނިވެރިން ސަމާލުކަން ނުދޭކަންވެސް ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ‪.‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުދިންނަށް މުޖުތަމަޢުގެ މަލާމާތް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަމާ‬ ‫ބެލެނިވެރިންގެ‬ ‫ތެރޭގައި‬ ‫ލިބޭކަމަށާއި އޯޓިސްޓިކް ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިން އެމީހުންގެ‬ ‫ހޭލުންތެރިކަން‬ ‫ކުދިންގެ‬ ‫މެޑިކަލް‬ ‫ކުދިން އެހެން މީހުންގެ ތެރެއަށް ނެރުމަށް ޖެހިލުންވާކަމަށް‬ ‫ޑައިގްނޯސިސްއެއް ހެދިފައި ނުވާކަން މި އިންކުއަރީގައި‬ ‫ބައެއް‬ ‫އެކުދިންނަށް‬ ‫މަޢުލޫމާތު‬ ‫ދީފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫މިފަދަ‬ ‫ކަންކަމާހެދި‬ ‫ފާހަގަ‬ ‫ކިބައިގައި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއް‬ ‫ގުޅޭގޮތުން‬ ‫ނެތުމުން‬ ‫ކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ބައެއް‬ ‫މީގެ‬ ‫ސަބަބުން‬ ‫ހުރިކަމަށް‪،‬‬ ‫ރަށްރަށުގައި ބައެއް ކުދިން ދުވަހަކުވެސް ގެއިން ބޭރަށް‬ ‫ބޭނުންވާ ޞިއްޙީ އެހީތެރިކަން ނުލިބި‪ ،‬އެކުދިންނަށް ބޭނުންވާ‬ ‫ނުނެރޭކަމީ ހިތާމަ ކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތެކެވެ‪.‬‬ ‫އެހީތެރިކަން ދޭނެ ގޮތްތަކުގެ މަޢުލޫމާތު ބެލެނިވެރިންނަށް‬ ‫ލިބިފައި ނުވާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬މިގޮތުން މި‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުއްޖަކު ގޮވައިގެން މަގުމަތިން‬ ‫މަޢުލޫމާތު ނޭނގޭތީ ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ބައެއް ކުދިން‬ ‫ދާއިރު އޭނާއަށް މީހުން މަލާމާތްކޮށް‪ ،‬��ުރައްސާރަކުރުމުން‬ ‫ހަމަ ރުޅިގަދައީ ކަމަށާއި ކިޔަވަން ނޫޅެނީކަމަށް ބައެއް‬ ‫ނުވަތަ މިފަދަ ކުއްޖެއްގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ އެހެންމީހުން‬ ‫ބެލެނިވެރިން ޤަބޫލު ކުރާކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ނަގަމުންދާއިރު‪ ،‬މީހަކާ ދިމާއަށް “ކަލެއަކީ މޮޔައެކޭ”‪،‬‬ ‫“ބުޅާ ކަންފަތެއް ހުންނަ ކުއްޖެކޭ”‪“ ،‬މަންމަނު ކުއްޖާއޭ”‪،‬‬ ‫ސްކޫލަށް ދާ އުމުރުފުރާގެ ކުދިންގެ ތެރެއިން ސްކޫލަށް‬ ‫“ބީރު ކުއްޖާއޭ”‪“ ،‬އަތް ބަޅޭއޭ”‪ ،‬މިފަދަ ޢިބާރާތްތައް‬ ‫ދިއުމަށްފަހު އެކި ސަބަބުތަކާ ހުރެ މިހާރު ސްކޫލަށް ދިއުން‬ ‫ބޭނުން ކުރުމަކީވެސް ޤާނޫނީ ކުށެއްކަން ނޭނގި ނުވަތަ‬ ‫ހުއްޓާލާފައިވާ‬ ‫ސްކޫލަށް‬ ‫އެނގިގެންވެސް އެކަންކުރާ ފަރާތްތައް އުޅޭކަމަށާއި އެފަދަ‬ ‫ނުދާކުދިން ތިބިކަން މި އިންކުއަރީއަށް ދީފައިވާ ބަޔާންތަކުން‬ ‫ނޭދެވޭ އަސަރުކުރުވާ ކަންކަން ތަޙައްމަލު ކުރަމުންދާ އެތައް‬ ‫ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬ސްކޫލަށް ދާ ކުދިންނަށް ދިމާވާ‬ ‫ކުދިންނެއް ތިބިކަން މި އިންކުއަރީގެ ބަޔާންތަކުން ފާހަގަ‬ ‫ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި‪ ،‬ސްކޫލްގައި އެކުގައި އުޅޭކުދިންނާއި‪،‬‬ ‫ކުދިންނާއި‬ ‫އެއްގޮތަކަށްވެސް‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬ ‫‪85‬‬