2. บทบาทในการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (Protecting Function) และการท�ำงานกึ่งตุลาการ (Quasi-Judicial
Function) ตั้งแต่การจัดการกับข้อร้องเรียนของบุคคล หรือหยิบยกกรณีสิทธิมนุษยชนขึ้นพิจารณาเองอย่างเป็นระบบ
มีเกณฑ์ที่ชัดเจน รวมไปถึงขั้นตอนการตรวจสอบ การไกล่เกลี่ย การประนีประนอมและการยุติข้อพิพาทที่ด�ำเนินการ
โดยบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรมมาแล้ว อันจะน�ำไปสู่การวินิจฉัยการละเมิดสิทธิมนุษยชน และด�ำเนินการจัดการที่มี
ประสิทธิภาพหากมีการละเมิดสิทธิ และมีการติดตามและเผยแพร่ผลการวินิจฉัยอย่างเป็นระบบหลังจากนั้น
3. บทบาทในการให้ค�ำปรึกษาด้านสิทธิมนุษยชน (Advisory Function) ไม่ว่าจะโดยได้รับการร้องขอจากหน่วยงาน
ที่เกี่ยวข้อง หรือโดยการใช้อ�ำนาจของตนเองในการรับฟังข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ โดยไม่ต้องขอความเห็นชอบจาก
หน่วยงานอื่นใน 1) การร่าง ปรับปรุง หรือแก้ไขกฎหมาย เพื่อให้มั่นใจว่าไม่ขัดต่อหลักการสิทธิมนุษยชน และพันธกรณีที่
ประเทศตกลงไว้ 2) การให้ค�ำปรึกษาในสถานการณ์ใด ๆ ที่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนซึ่งเห็นควรหยิบยกขึ้นพิจารณา
รวมถึงการขอให้รัฐบาลให้ความสนใจต่อเหตุการณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชน (และในกรณีที่จ�ำเป็น อาจแสดงความเห็น
เกี่ยวกับท่าทีหรือการตอบสนองของรัฐบาลในเรื่องนั้น ๆ) และ 3) การสนับสนุนให้รัฐเข้าเป็นภาคีในสนธิสัญญาระหว่าง
ประเทศที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชน รวมถึงติดตามและให้ค�ำแนะน�ำในกระบวนการน�ำไปใช้ที่เหมาะสม ทั้งนี้ การให้
ค�ำปรึกษารัฐบาล รัฐสภา และองค์กรอื่น ๆ ที่มีอ�ำนาจเกี่ยวข้อง อาจท�ำได้ด้วยการเข้าไปเป็นคณะท�ำงานโดยตรง การเสนอ
ข้อเสนอแนะเป็นลายลักษณ์อักษร หรือการจัดท�ำรายงานประจ�ำปี รายงานเฉพาะหรือรายงานที่เกี่ยวข้องต่าง ๆ
4. บทบาทในการเฝ้าระวังสถานการณ์สิทธิมนุษยชน (Monitoring Function) โดยหมายถึงการด�ำเนินการ
4 หน้าที่หลักคือ 1) การเฝ้าระวังสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศ เช่น การติด��ามและการค้นหาความจริงที่มีเกี่ยวกับ
เหตุการณ์เฉพาะ เป็นต้น เพือ่ บันทึกและรายงานข้อเท็จจริง รวมถึงน�ำเสนอข้อเสนอแนะแก่หน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้องหรือรัฐบาล
เพือ่ ให้เกิดการส่งเสริมและคุม้ ครองสิทธิมนุษยชน 2) การเฝ้าระวังปัญหาสิทธิมนุษยชนเฉพาะเรือ่ ง 3) การเฝ้าระวังสถานที่
กักกันเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการทรมาน และเพื่อให้มั่นใจว่ามาตรฐานระหว่างประเทศเป็นที่ยอมรับ และ 4) การเฝ้าระวัง
และติ ด ตามการด� ำ เนิ น การของหน่ ว ยงานในประเทศ ตามที่ ไ ด้ ต กลงเป้ า หมายที่ ไ ด้ รั บ การยอมรั บ ในระดั บ สากล
ทั้งนี้ ผลของการเฝ้าระวังสถานการณ์ทั้ง 4 ด้านดังกล่าวจะต้องถูกน�ำไปวิจัยหรือวิเคราะห์เพื่อจัดท�ำรายงานประจ�ำปี
รายงานสถานการณ์เฉพาะ หรือรายงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยทางสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติอาจเผยแพร่ผลการ
วิจัยและการวิเคราะห์ดังกล่าว เพื่อสร้างแรงกดดันให้กับหน่วยงานที่มีอ�ำนาจและเกี่ยวข้องด�ำเนินการแก้ไขหรือปรับปรุง
สิ่งต่าง ๆ ตามข้อเสนอแนะ นอกจากนั้น ควรมีการเฝ้าระวังและติดตามประเมินผลการด�ำเนินการตามข้อเสนอแนะ
เพื่อให้มั่นใจว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้น�ำแนวทางต่าง ๆ มาใช้อย่างเหมาะสมอันจะสร้างให้เกิดการคุ้มครองสิทธิของ
ผู้ที่ถูกละเมิดอีกด้วย
6
มาตรฐานและแนวทางการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ