บทสรุปผูบ้ ริหาร (Executive Summary) คณะมนตรี สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ งสหประชาชาติ (UN Human Rights Council) ได้ มี ก ารวางกรอบ แนวคิดทางด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน บน 3 เสาหลัก ได้แก่ 1. การป้องกัน (Protect) – ภาครัฐมีหน้าที่ในการป้องกันการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยบุคคลที่สาม 2. การเคารพ (Respect) – ภาคธุรกิจมีหน้าที่ในการเคารพสิทธิมนุษยชน 3. การเยี ย วยา (Remedy) – การขยายขอบเขตการเข้าถึงให้ ผู้ ที่ถูกละเมิดทางด้านสิ ทธิมนุษยชน สามารถเข้าถึงกระบวนการเยียวยา ทั้งในรูปแบบที่ผ่านกระบวนการยุติธรรม และการดำเนินคดีในศาล และ รูปแบบที่อยู่นอกเหนือจากกระบวนการยุติธรรมทางศาล เช่น กระบวนการไกล่เกลี่ยนอกศาล จากกรอบแนวคิดข้างต้น จะพบว่า บทบาทของภาครัฐ จะมี ความเกี่ยวข้องกับ เสาหลั กที่ 1 (การ ป้ อ งกั น ) และเสาหลั ก ที่ 3 (การเยี ย วยา) เป็ น หลั ก ซึ่งยั งพบว่ ามี ช่ องว่างในองค์ ค วามรู้ที่ ส ำคั ญ คื อ การ วิเคราะห์กลไกของทั้งเสาหลักที่ 1 และเสาหลักที่ 3 ที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน ว่ามีช่องว่างในเชิงกลไกการป้องกัน และเยียวยามากน้อยเพียงใดในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจและสิทธิมนุษยชน สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) จึงได้เห็นควรให้มีโครงการศึกษาวิจัยเรื่อง “การประเมินข้อมูลพื้นฐานระดับ ชาติด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน (National Baseline Assessment on Business and Human Rights) : นโยบาย กฎหมาย และมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนของประเทศ” ขึ้น เพ��่อศึกษาและวิเคราะห์ช่องว่างที่เกิดขึ้นของนโยบาย กฎหมาย และมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการลงทุนของ ประเทศ ตามหลักการ UN Guiding Principles on Business and Human Rights หรือ UNGP ทั้งเสาหลัก ที่ 1 (protect) และเสาหลักที่ 3 (remedy) ว่านโยบาย กฎหมาย และมาตรการต่าง ๆ เหล่านั้นเป็นอุปสรรค หรือเอื้อให้ภาคธุรกิจเคารพสิทธิมนุษยชน และจัดทำเป็นข้อเสนอแนะ มาตรการ หรือแนวทางในการส่งเสริม ให้ การลงทุ น ของภาคธุร กิ จ เคารพสิ ท ธิม นุ ษ ยชนและมี ก ารเยี ยวยาที่ มี ป ระสิ ท ธิผ ลหากมี ก ารละเมิ ดสิ ท ธิ มนุษยชนเกิดขึ้น ตลอดจนใช้สนับสนุนการทำงานตามกฎหมายของ กสม. ในการตรวจสอบเรื่องร้องเรียน การ เฝ้าระวังสถานการณ์สิทธิมนุษยชน และการเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิ มนุษยชนในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน งานวิ จั ย ชิ้ น นี้ อ าศั ย การวิ เคราะห์ ช่ อ งว่ า ง หรื อ Gap analysis เพื่ อ ศึ ก ษาว่ า กลไกคุ้ ม ครองสิ ท ธิ มนุษยชนของภาครัฐทางด้านสิทธิม นุษยชนและการประกอบธุรกิจ เพียงพอต่อข้อกำหนดตามหลักการชี้แนะ เรื่องสิทธิมนุษยชนสำหรับธุรกิจตามกรอบงานขององค์การสหประชาชาติในการคุ้มครอง เคารพ และเยียวยา หรือไม่อย่างไร มีช่องว่างในประเด็น ใดบ้าง มีมาตรการใดที่ยังไม่มีหรือมีไม่เพียงพอ โดยแยกการวิเคราะห์ ออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ 1. การวิเคราะห์ กลไกการคุ้มครองทางด้านสิทธิมนุษยชนและการประกอบธุรกิจของ ภาครัฐที่มีอยู่ในปัจจุบัน (actual) เทียบกับ 2. กลไกการคุ้มครองทางด้านสิทธิมนุษยชนและการประกอบธุรกิจ ของภาครั ฐที่ ควรจะเป็ น (desired) เพื่อตอบสนองต่อความต้องการสังคมทางด้านสิ ทธิมนุษ ยชนและการ ii