เสริมของคนที่นี่ คือการท่องเที่ยว ซึ่งมีก ลุ่มบูนาดารา 1(Buna dara)จัดการเพื่อเป็นแหล่ง
ท่องเที่ยว ให้นักท่องเที่ยวลงเรือชมวิวดูปุาโกงกาง ดังที่สมาชิกกลุ่มบูนาดารากล่าวว่า “อุโมงค์
โกงกางซึ่งเป็นอาชีพเสริม นี่สิทธิชุมชนที่ชาวบ้านต้องช่วยกันดู แลต้องปกป้องป่าชายเลน ใครที่
ไหนหรือภาครัฐจะมาก้าวก่ายเรื่องบางเรื่องต้องมาคุยกับชุมชนก่อน ในชุมชนจะมีกฎกติกาของ
ชุมชนในการอยู่ร่วมกัน”
1.2 แกนนําการเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิชุมชนอ่าวปัตตานี
ในขณะที่ประธานชมรมชาวประมงพื้นบ้านอ่าวปัตตานี ได้ให้ความหมายคําว่า สิทธิ
ชุมชน คือสิทธิที่ประชาชนต้องได้รับการคุ้มครองจากรัฐ(รัฐต้องช่วยเหลือ ไม่ใช่ขัดแย้งกับ
ประชาชน) ชาวประมงพื้นบ้านสามารถใช้ประโยชน์จากอ่าวปัตตานีโดยไม่ถูกกีดกันจากกลุ่ มใด
กลุ่มหนึ่ง เช่น กลุ่มนายทุนไม่มีการละเมิดสิทธิของเราได้ และสิ่งที่บ่งบอกว่ามีสิทธิชุมชน คือ
ประชาชนในพื้นที่มีสิทธิได้รับประโยชน์จากทรัพยากรในอ่าวปัตตานี ไม่มีผู้ใดหรือกลุ่มใด
สามารถจับจองพื้นที่เป็นของตัวเองได้ และการกระทําทุกอย่างที่ส่งผลกระทบต่อคนในพื้นที่
ต้องมีการรับฟังความเห็นจากประชาชนในพื้นที่
จากการศึกษาเกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรตามธรรมชาติในอ่าวปัตตานีพบว่า หาก
ชาวบ้านหรือชุมชนมีความรู้สึกเป็นเจ้าของจะทําให้จิตสํานึกในการรักษาและดูแลปกปูองอ่าว
และทรัพยากรรอบอ่าวปัตตานีมีสูงกว่าการที่รัฐเป็นเจ้าของทรัพยากร ยกตัวอย่างการบริหาร
จัดการพื้นที่และการใช้ทรัพยากรในพื้นที่อ่าว ในอดีตชาวบ้านใช้การตั้งชื่อพื้���ที่ตามชื่อของผู้ที่
ไปหาปลาหรือสัตว์น้ําในพื้นที่นั้น ซึ่งมีมากกว่า 60 ชื่อ ถือเป็นการรักษาสิทธิของคนสมัยก่อน
ซึ่งแตกต่างจากในปัจจุบัน ดังที่ชาวบ้านเล่าว่าถึงการบริหารจัดการพื้ นที่ตามลักษณะการใช้
งานว่า “แต่ละพื้นที่จะมีชื่อเรียกที่เป็นชื่อคน เช่น ลาโจ๊ะเปาะฮะ ลาโจ๊ะดือเระ และลาโจ๊ะเจ๊ซีตี
ที่เป็นชื่อคนเพราะว่าที่บริเวณนั้นจะเป็นที่ที่คนคนนั้นจะไปหาปลาทุกวันเป็นประจาเวลาเดิม
และเวลานั้น พื้น ที่นั้น ก็จ ะเป็น ของเขา ถ้า นอกเวลานั่น คนอื่ น ก็ไ ปใช้สิ ทธิใ นพื้ นที่ นั้น ได้ เป็ น
เหมือนความเชื่อและภูมิปัญญาแบบหนึ่งที่อยู่เป็นวิถีปฏิบัติของคนในพื้นที่ พอคนนั้นเสียชีวิต
1
เดิมเป็นชื่อหมู่บ้านที่อยู่ตดิ กับปุาชายเลน มีประมาณ10 หลังคาเรือน และดาราคือชื่อต้นพุทรา ภาษามลายู อ่านว่า ดารอ
ต่อมาชื่อ“BUNA DARA”ได้ถูกนํามาตั้งเป็นชื่อท่าเทียบเรือและประชาชนในพื้นที่ที่รวมตัวกัน กลุ่มนี้มีบทบาทดูแลทรัพยากรปุาชาย
เลน และทําให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว เพื่อให้นักท่องเที่ยวไป ชมวิวปุาโกงกาง อุโมงค์โกงกาง เป็นการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ซึ่งเป็นการสร้าง
รายได้ให้แก่คนในชุมชน เนื่องจากเห็นว่าการท่องเที่ยวสามารถเป็นอาชีพเสริมจากการทําประมงพื้นบ้าน กลุ่มบูนาดารามีโครงสร้าง
องค์กรประกอบด้วย ประธาน 1 คนและรองประธาน 2 คน มีที่ปรึกษา 2 คนได้แก่ โต๊ะอิหม่ามและผู้ใหญ่บ้าน มีเลขานุการ
ประชาสัมพันธ์และกรรมการด้านต่าง ๆ ที่เป็นชาวบ้านในพื้นที่
41