ค�ำน�ำ
หลักการปารีส (Paris Principles) ได้ก�ำหนดบทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติที่ส�ำคัญไว้อย่างน้อย
๕ ประเด็น กล่าวคือ (๑) การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (Protecting Function) และการท�ำงานกึ่งตุลาการ
(Quasi-Judicial Function) (๒) การให้ค�ำปรึกษาด้านสิทธิมนุษยชน (Advisory Function) (๓) การเฝ้าระวัง
สถานการณ์ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน (Monitoring Function) (๔) การส่ ง เสริ ม สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน (Promotional
Function) และ (๕) การท�ำงานร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและองค์กรอื่น ๆ ทั้งในและต่างประเทศ (Relationship
with Stakeholders and Other Bodies) ประกอบกับตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๑๕ (๖) ก�ำหนดให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ต้องจัดท�ำรายงานประจ�ำปี
เพื่อประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนภายในประเทศ น�ำเสนอต่อรัฐสภาและคณะรัฐมนตรี พร้อมทั้งเปิดเผย
ต่อสาธารณชน โดยการจัดท�ำรายงานการประเมินสถานการณ์เป็นการส่งเสริมให้สาธารณชนได้รบั ทราบถึงสถานการณ์
สิทธิมนุษยชนภายในประเทศว่าในแต่ละปี มีเหตุการณ์ที่ส�ำคัญใดบ้างที่มีผลกระทบต่อสิทธิของประชาชนตามที่
รับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ กฎหมายภายในอื่น ๆ รวมทั้งพันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเป็นภาคี มาตรฐาน
ระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง และค�ำมั่นสัญญาต่าง ๆ ที่รัฐบาลไทยได้ให้ไว้ต่อประชาคมระหว่างประเทศ ทั้งในด้านที่เป็น
ความก้าวหน้าและความถดถอย
ทั้งนี้ การจัดท�ำรายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
ภายในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ กสม. ได้รวบรวมข้อมูล ข้อเท็จจริง
และคั ด เลื อ กประเด็ น จากสถานการณ์ ส� ำ คั ญ ซึ่ ง เป็ น ที่ ส นใจ
อย่างกว้างขวาง ทั้งจากหน่วยงานรัฐและเอกชน สื่อมวลชน
สาธารณชน ตลอดจนประชาคมระหว่างประเทศ และ/หรือ
เห็นว่ามีนัยส�ำคัญต่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
ในประเทศ รวมถึ ง เรื่ อ งที่ กสม. ได้ ด� ำ เนิ น งานที่ เ กี่ ย วข้ อ ง
ในประเด็นต่าง ๆ เหล่านัน้ ทัง้ จากการจัดท�ำรายงานการตรวจสอบ
หรื อ การจั ด ท� ำ ข้ อ เสนอแนะ เพื่ อ แก้ ไ ขปั ญ หาไปยั ง รั ฐ บาล
หน่วยงาน หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง แล้วน�ำมาวิเคราะห์ สังเคราะห์
ประเมินสถานการณ์ในด้านต่าง ๆ โดยมีเกณฑ์หรือมาตรฐานหลัก
ในการประเมิน ซึ่งประเด็นที่น�ำเสนอในรายงานฉบับนี้ครอบคลุม
มิตสิ ทิ ธิมนุษยชนทัง้ ในเชิงประเด���น และกลุม่ เป้าหมาย โดยจ�ำแนก
ตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทย
เป็นภาคี ยุทธศาสตร์และกรอบการด�ำเนินงานของ กสม. ระหว่าง
ปี ๒๕๕๓ - ๒๕๕๘ และประเด็นหลัก ๆ ทีส่ าธารณชนให้ความส�ำคัญ
โดยทีม่ ติ เิ ชิงประเด็นและกลุม่ เป้าหมายเหล่านีจ้ ะทับซ้อน เชือ่ มโยง
และเกี่ ย วพั น กั น อย่ า งหลี ก เลี่ ย งมิ ไ ด้ ซึ่ ง ในการน� ำ เสนอกรณี
ที่มีประเด็นเชื่อมโยงระหว่างมิติและกลุ่มเป้าหมายในรายงาน
จะเลือกน�ำเสนอข้อมูลรายละเอียดไว้ในมิติหนึ่งมิติใดเป็นการ
เฉพาะในขณะที่จะแสดงการอ้างอิงที่เชื่อมโยงไว้ในเชิงอรรถ
ท้ายหน้าในแต่ละส่วน
กสม. หวั ง เป็ น อย่ า งยิ่ ง ว่ า การปฏิ บั ติ ห น้ า ที่ ใ นการประเมิ น
สถานการณ์สิทธิมนุษยชนในครั้งนี้จะช่วยให้เกิดการทบทวน
พิจารณา และสร้างเสริมพลังการเปลีย่ นแปลง เพือ่ ให้สถานการณ์
สิทธิมนุษยชนในสังคมไทยดียิ่งขึ้น โดยนอกจากจะเป็นข้อเสนอ
ต่อรัฐบาลในการส่งเสริมและคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนในภาพรวมแล้ว
ยั ง สร้ า งวั ฒ นธรรมการคิ ด และวิ พ ากษ์ วิ จ ารณ์ เ ชิ ง สร้ า งสรรค์
สร้างความตระหนักรู้และเข้าใจในเรื่องสิทธิมนุษยชนมากยิ่งขึ้น
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
พฤษภาคม 2560