กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
• อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ ก�ำหนดเหตุแห่งการเลือก
ปฏิบัติครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เชื้อสาย หรือชาติก�ำเนิด หรือเผ่าพันธุ์ก�ำเนิด”16
• อนุสญั ญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ ก�ำหนดเหตุแห่งการเลือกปฏิบตั เิ ฉพาะกรณี “ความพิการ”17
นอกจากนี้ ในระดับกฎหมายภายในประเทศ ก็ได้มีการก�ำหนดเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติไว้ใน
ส�ำหรับกฎหมายไทยนั้น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ก�ำหนดเหตุ
แห่งการเลือกปฏิบัติครอบคลุม “ถิ่นก�ำเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกายหรือสุขภาพ สถานะ
ของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรม หรือความคิดเห็นทางการเมืองอันไม่
ขัดต่อบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ ...”
ดังนั้น ในเบื้องต้นอาจชี้ให้เห็นได้ว่า ปัจจัยประการแรกที่จะน�ำมาใช้ในส่วนของกรอบการศึกษา
วิจัยก็คือ เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติซ่ึงประกอบด้วยเหตุต่าง ๆ เช่น เชื้อชาติ เชื้อสาย ชาติก�ำเนิด เผ่าพันธุ์ก�ำเนิด ชาติ
หรือสังคมดั้งเดิม สีผิว เพศ รสนิยมทางเพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมืองหรือความคิดเห็นอื่นใด ความ
พิการ ทรัพย์สิน ก�ำเนิด หรือสถานะอื่น เป็นต้น
๒) มิติของการเลือกปฏิบัติ (Area of Discrimination , Area Covered)
การปฏิบัติที่แตกต่างกันอันเกี่ยวข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติอาจเกี่ยวข้องกับประเด็นต่าง ๆ
หรือเรียกได้ว่าเกิดขึ้นในมิติต่าง ๆ ของบุคคลในการด�ำเนินชีวิต เช่น การท�ำงาน การศึกษา การจ้างงาน บริการภาครัฐ
การประกอบธุรกิจ การประกอบวิชาชีพ การเป็นสมาชิกองค์กร สินค้าและบริการในภาคเอกชน การประชุมสัมมนา
กิจกรรมสาธารณะ เป็นต้น จะเห็นได้ว่ามิติของการเลือกปฎิบัติอาจมีความเกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและภาคเอกชน
เมื่อพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทั้งสองประการแล้วท�ำให้สามารถจ�ำแนกสภาพปัญหา
ได้หลายประการ เช่น
• การเลือกปฏิบัติในมิติของการจ้างงานและการประกอบอาชีพ อาจเกี่ย��ข้องกับสภาพปัญหา
เช่น การไม่รับบุคคลที่ติดเชื้อ HIV เข้าท�ำงาน การก�ำหนดคุณสมบัติด้านความพิการของบุคคล
การเลือกปฏิบัติในการด�ำเนินการขั้นตอนต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการจ้างแรงงาน เช่น การสรรหา
(Recruitment) การคัดเลือก (Selection) การเลือกปฏิบตั โิ ดยไม่จา้ งบุคคลด้วยเหตุแห่งเชือ้ ชาติ
ศาสนา เช่น การไม่รบั ผูห้ ญิงทีน่ บั ถือศาสนาอิสลามเข้าท�ำงาน การล่วงละเมิดทางเพศในบริบท
หรือสภาพแวดล้อมของการท�ำงาน (Sexual Harassment) ที่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุ
แห่งเพศประการหนึ่ง
• การเลือกปฏิบตั ทิ เี่ กีย่ วกับการศึกษาและฝึกอบรม อาจเกีย่ วข้องกับสภาพปัญหา เช่น การปฏิเสธ
ไม่รบั บุคคลเข้าศึกษาด้วยเหตุแห่งการเลือกปฏิบตั ติ า่ ง ๆ เช่น เชือ้ ชาติ ศาสนา เพศ สภาพร่างกาย
ความพิการ ฯลฯ
16
From “Sandra Lovelace v. Canada” Communication No. 24/1977: Canada 30/07/81, UN Doc. CCPR/
C/13/D/24/1977)
17
From “Brooks v. The Netherlands” (UN Doc CCPR/C/29/D/172/1984)
31