ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ รัฐธรรมนูญในอดีต  บัญญัตเิ รือ่ งหน้าทีข่ องประชาชนในการปกป้องสิง่ แวดล้อม รัฐธรรมนูญในอนาคต ควรบัญญัติเรื่องหน้าที่ของประชาชนและหน้าที่ของรัฐ ในการปกป้องสิ่งแวดล้อมให้ชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หน้ า ที่ ข องรั ฐ ควรเขี ย นไว้ ใ นลั ก ษณะที่ มี ผ ลผู ก พั น ที่ มี บทลงโทษหากไม่ปฏิบัติตาม  บัญญัติเรื่องหน้าที่ของรัฐในการปกป้องสิ่งแวดล้อม โดยบัญญัติไว้ในหมวดแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ  บทบาทขององค์กรสิทธิมนุษยชนและศาล องค์การระหว่างประเทศระดับภูมิภาคด้านสิทธิมนุษยชน เช่น ศาลสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาค หรือคณะ กรรมการสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคต่าง ๆ นั้น ถือว่ามีอิทธิพลต่อการพัฒนากฎหมายระหว่างประเทศเกี่ยวกับสิทธิ มนุษยชนอยู่มาก พบว่าในหลายกรณีสิทธิมนุษยชนที่ได้รับการรับรองขึ้นใหม่ก็เกิดขึ้นจากแนวทางปฏิบัติของรัฐในระดับ ภูมภิ าคก่อน แล้วจึงได้รบั การรับรองในระดับระหว่างประเทศตามมา อย่างไรก็ตาม หากจะน�ำบทบาทของศาลสิทธิมนุษยชน หรือคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนระดับภูมิภาคมาปรับใช้กับศาลหรือคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยจะ ต้องพิจารณาให้รอบคอบ เพราะอ�ำนาจ บริบท และโครงสร้างในการบริหารจัดการมีความแตกต่างกัน ประเทศไทย ไม่ได้จัดตั้งศาลสิทธิมนุษยชนขึ้นเป็นการเฉพาะ ดังนั้น การฟ้องร้องคดีที่เกี่ยวข้องกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนจะต้อง พิจารณาลักษณะของข้อพิพาทว่าตกอยูภ่ ายใต้เขตอ�ำนาจของศาลใด ศาลทีพ่ จิ ารณาคดีเกีย่ วกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน ในประเทศไทยจึงแตกต่างกันไป ตามแต่การน�ำเอากฎหมายทีใ่ ห้สทิ ธิในการฟ้องร้องคดีหรือกฎหมายทีก่ ำ� หนดเขตอ�ำนาจ ศาล มาปรับใช้ในแต่ละกรณี ในเมื่อประเทศไทยไม่ได้มีศาลที่ตัดสินคดีหรือข้อพิพาทเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนไว้ เป็นการเฉพาะ ในอนาคตอาจต้องพิจารณาว่าคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติควรจะได้รับอ�ำนาจหน้าที่ที่มากกว่า ในปัจจุบันเกี่ยวกับการวินิจฉัยชี้ขาด/ระงับข้อพิพาทเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนในเบื้องต้นได้จะเป็นการดีหรือไม่ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติของไทยมีอำ� นาจตรวจสอบและเสนอมาตรการการแก้ไขกรณีทมี่ กี ารกระท�ำ หรือการละเลยการกระท�ำอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนได้ ต่อเมื่อมิใช่เป็นเรื่องที่มีการฟ้องร้องเป็นคดีอยู่ในศาลหรือที่ ศาลพิพากษาหรือมีค�ำสั่งเด็ดขาดแล้ว ในการรับเรื่องร้องเรียนการละเมิดสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม จากตัวอย่าง ระหว่างปี พ.ศ. ๒๕๕๖ – พ.ศ. ๒๕๕๗ พบว่าการละเมิดสิทธิชุมชนมีจ�ำนวนมากกว่าการละเมิดสิทธิประเภทอื่น รองลงมา คือ การละเมิดสิทธิในการจัดการ/ใช้ที่ดิน และการละเมิดสิทธิในทรัพย์สินตามล�ำดับ เรื่องร้องเรียนอื่นนอกจากนี้ ได้แก่ เรื่องละเมิดสิทธิในที่อยู่อาศัย ละเมิดสิทธิเสรีภาพในการประกอบอาชีพ ละเมิดสิทธิในกระบวนการยุติธรรม และละเมิด สิทธิในข้อมูลข่าวสาร ศาลรัฐธรรมนูญมีอ�ำนาจหน้าที่หลักในการพิจารณาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย หากกฎหมาย ฉบับใดมีเนื้อหาเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนซึ่งได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญ ก็อยู่ภายใต้เขตอ�ำนาจของศาล รัฐธรรมนูญ ค�ำพิพากษาของศาลรัฐธรรมนูญของไทยมีเพียงสองเรื่องที่มีประเด็นเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม 8