245.މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުން ހުއްޓުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ތަޢާރަފުކޮށްފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ‘ ،ސެކަންޑް އޮޕްޝަނަލް
ޕްރޮޓޮކޯލް ޓު ދި އިންޓަނޭޝަނަލް ކޮންވެންޝަން އޮން ސިވިލް އެންޑް ޕޮލިޓިކަލް ރައިޓްސް ،އެއިމިންގ ޓު ދަ އެބޮލިޝަން
އޮފް ޑެތް ޕެނެލްޓީ’ ގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ސޮއިކޮށްފައި ނުވެއެވެ.
368
246.މަރުގެ އަދަބު ތަންފީޒުކުރުން ފަސްކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން އ.ދގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީއަށް 2018ވަނަ އަހަރު ހުށަހެޅުނު
ރިޒޮލިއުޝަން (ނަމްބަރު‘ )A/RES/73/175 :މޮރިޓޯރިއަމް އޮން ދަ ޔޫސް އޮފް ޑެތް ޕެނެލްޓީ’ އަށް ދިވެހިރާއްޖެއިން ވޯޓު
ދީފައިވަނީ ރިޒޮލިއުޝަނާ ދެކޮޅަށްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
369
247.ދިވެހިރާއްޖޭގައި މި ވަގުތު މަރުގެ ޙުކުމްކޮށްފައިވާ 15މީހަކު ތިބިއިރު ،އެންމެ ފަހުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި މަރުގެ ޙުކުމް
ތަންފީޒުކޮށްފައިވާކަމަށް އެނގިފައިވަނީ 1954ވަނަ އަހަރުކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
370
248.އަމިއްލައަށް މަރުވުމުން ފަރުދުން ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެކުލަވާލާފައިވާ ‘ނެޝަނަލް ސުއިސައިޑް ޕްރިވެންޝަން ސްޓްރެޓަޖީ’އަށް
ކޮމިޝަނުން ކޮމެންޓްކޮށް މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތާ ވަނީ ހިއްސާކުރެވިފައިވެއެވެ .ކޮމިޝަނުން މި ސްޓްރެޓަޖީއަށް ކޮށްފައިވާ
ކޮމެންޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ،ސްޓްރެޓެޖީގައި ހިމެނިފައިވާ މަޢުލޫމާތުތަކާއި މައްސަލަތައް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޮންޓެކްސްޓުން
ގެނެސްދިނުމަށާއި ،އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ ދާއިރާއިން މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ބިއުރޯ އޮފް ކްރައިމް ރެކޯޑްސް އާއި
ކަމާގުޅުންހުރި އެހެނިހެން އިދާރާތަކުގެ ސްޓެޓިސްޓިކްސް ހިމެނުމަށާއި ،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސްޓެޓިސްޓިކްސް އާއި ބައިނަލްއަޤްވާމީ
މިހާރު އެކުލަވާލެވިފައިވާ ކަމާގުޅުންހުރި
ސްޓެސްޓިކްސް ވަކިވާނޭހެން އިންޓެކްސްޓް ރިފަރެންސިންގ ހިމެނުމަށާއި،
ސިޔާސަތުތަކުގައި ހުރި ޕޮލިސީ ގެޕްތައް ހޯދުމަށް ރިވިއުކޮށް އެނަލައިޒްކުރުމަށާއި ،މި ސްޓްރެޓަޖީއަށް ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތުގެ
ދާއިރާގެ ޓެކްނިކަލް އެކްސްޕަރޓުން ހިއްސާކޮށްފައިވާ ކޮމެންޓްތައް އިންކޯޕަރޭޓްކުރުމަށާއި ބަޖެޓް ބޭނުންވާ ހަރަކާތްތައް
ފާހަގަކުރުމާއެކު ،މި ހަރަކާތްތަކަށް އެކަށީގެންވާ ބަޖެޓް ކަނޑައެޅުން ހިމެނެއެވެ.
249.ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގައި މަރުގެ ޙުކުމް ދެމިއޮތް ކަމުގައިވީނަމަވެސް،
372
371
2014ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ރާއްޖޭގައި ނުރަސްމީ
ސިފައެއްގައި މަރުގެ ހުކުމް އޮތީ ހުއްޓައިލެވިފައެވެ .ޤާނޫނުއަސާސީ ( )2008ތަޞްދީޤު ކުރުމުގެ ކުރީގައި ރައީސުލް
ޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބޭ ފުރިހަމަ ބާރުތަކުގެ ދަށުން،
( 21 )2/2010ވަނަ މާއްދާގެ
374
373
އަދި އޭގެ ފަހުން މަޢާފުދިނުމާއި އަދަބު ލުއިކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނުގެ
ދަށުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލިބޭ ބާރުތަކުގެ ދަށުން މަރުގެ ޙުކުމް އުމުރު ދުވަހުގެ ޖަލު
ޙުކުމަކަށް ބަދަލުކުރައްވައެވެ .އެހެންނަމަވެސް 2014ވަނައަހަރު މަރުގެ ހުކުމް އަލުން ތަންފީޛުކުރުން އިއާދަކުރުމަށް ނިންމައި،
މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒުން ވަނީ ‘ގަސްތުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށް ތަޙްޤީޤުކުރުމުގައާއި އެ ކުށުގެ އަދަބު ތަންފީޛުކުރުމުގައި
ޢަމަލުކުރަންވީގޮތުގެ ޤަވާޢިދު ( )R-33/2014އެކުލަވާލާފައެވެ.
375
މި ޤަވާޢިދަށް ގެނެވުނު އެއްވަނަ އިޞްލާޙުގެ ދަށުން މަރުގެ
އަދަބު ތަންފީޛުކުރުމަށްޓަކައި ،ކުށް ސާބިތުވާ މީހާ މެރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ލީތަލް އިންޖެކްޝަން ބޭނުންކޮށްގެން ނުވަތަ
ދަންޖައްސައިގެންނެވެ.
376
250.ސްޕެޝަލް ރެޕަޓުއަރ އޮން ޓޯޗަރ ނީލްސް މެލްޒަރ ،މާފުށީ ޖަލަށް ކުރެއްވި ޒިޔާރަތުގައި ،ދަންޖައްސައިގެން މަރުގެ
ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުން އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ފެސިލިޓީއެއް އިންސްޕެކްޓް ކުރައްވާފައިވެއެވެ .މި ފެސިލިޓީގައި
ހިމެނެނީ ތިން ވެއިޓިން ސެލް އާއި ،މަތީ ފަންގިފިލާގައި މީހުން ދަންޖެއްސުމަށް ގެލޯސްއަކާއި ،ތިރީ ފަންގިފިލާގައި ތިން މޯބައިލް
ސްޓްރެޗަރު ހިމެނޭ ކޮޓަރިއަކާއި ،މަރާލެވޭ މީހުންގެ ހަށިގަނޑު ހިނެވުމަށް ބޭނުންކުރާ ވަސީލަތްތަކާއި ،ޖަނާޒާގެ ކަންކަމުގައި
ބޭނުންކުރުމަށް ހާއްސަކުރެވިފައިވާ ވެހިކަލެކެވެ .މި ފެސިލިޓީ އަދިވެސް ހުރުމަކީ ރާއްޖޭގައި ޒަމާނުއްސުރެ މަރުގެ ހުކުމް
ތަންފީޒުކުރުން ހުއްޓާލާފައި އޮތް އޮތުން ދެމެހެއްޓުމަށް ދައުލަތުން ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަމާ ފުށުއަރާ ކަމެއްކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
377
251.ކޮންމެ އިންސާނެއްގެވެސް ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ އެކަމަށް ޚާއްޞަކޮށްފައިވާ އިދާރާތަކުގެ ޒިންމާއެއްކަމާއި،
ޚާއްޞަކޮށް ދިވެހި ފަސްގަނޑުގައި އެއްވެސް ރައްޔިތެއްގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްކަމުގެ މަޢުލޫމާތު ލިބޭ ހިސާބުން،
ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅުތައް ވަރުގަދަ ކުރަންވާނެކަމާއި ،މިފަދަ ޢަމަލުތައް ކުރާ ފަރާތްތައް އެކަށީގެންވާ އަވަސްމިނެއްގައި
އިންސާފުގެ ކުރިމައްޗަށް ގެންނަންވާނެކަން ކޮމިޝަނަށް ހުށައެޅި ތަޙްޤީޤުކޮށްފައިވާ މައްސަލަތަކުން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް 2020
ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ
71