ค�ำน�ำ หลักการปารีส (Paris Principles) ได้ก�ำหนดบทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติที่ส�ำคัญไว้อย่างน้อย ๕ ประเด็น กล่าวคือ (๑) การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (Protecting Function) และการท�ำงานกึ่งตุลาการ (Quasi-Judicial Function) (๒) การให้ค�ำปรึกษาด้านสิทธิมนุษยชน (Advisory Function) (๓) การเฝ้าระวัง สถานการณ์ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน (Monitoring Function) (๔) การส่ ง เสริ ม สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน (Promotional Function) และ (๕) การท�ำงานร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและองค์กรอื่น ๆ ทั้งในและต่างประเทศ (Relationship with Stakeholders and Other Bodies) ประกอบกับตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ มาตรา ๑๕ (๖) ก�ำหนดให้คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ต้องจัดท�ำรายงานประจ�ำปี เพื่อประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนภายในประเทศ น�ำเสนอต่อรัฐสภาและคณะรัฐมนตรี พร้อมทั้งเปิดเผย ต่อสาธารณชน โดยการจัดท�ำรายงานการประเมินสถานการณ์เป็นการส่งเสริมให้สาธารณชนได้รบั ทราบถึงสถานการณ์ สิทธิมนุษยชนภายในประเทศว่าในแต่ละปี มีเหตุการณ์ที่ส�ำคัญใดบ้างที่มีผลกระทบต่อสิทธิของประชาชนตามที่ รับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ กฎหมายภายในอื่น ๆ รวมทั้งพันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเป็นภาคี มาตรฐาน ระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง และค�ำมั่นสัญญาต่าง ๆ ที่รัฐบาลไทยได้ให้ไว้ต่อประชาคมระหว่างประเทศ ทั้งในด้านที่เป็น ความก้าวหน้าและความถดถอย ทั้งนี้ การจัดท�ำรายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน ภายในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ กสม. ได้รวบรวมข้อมูล ข้อเท็จจริง และคั ด เลื อ กประเด็ น จากสถานการณ์ ส� ำ คั ญ ซึ่ ง เป็ น ที่ ส นใจ อย่างกว้างขวาง ทั้งจากหน่วยงานรัฐและเอกชน สื่อมวลชน สาธารณชน ตลอดจนประชาคมระหว่างประเทศ และ/หรือ เห็นว่ามีนัยส�ำคัญต่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ในประเทศ รวมถึ ง เรื่ อ งที่ กสม. ได้ ด� ำ เนิ น งานที่ เ กี่ ย วข้ อ ง ในประเด็นต่าง ๆ เหล่านัน้ ทัง้ จากการจัดท�ำรายงานการตรวจสอบ หรื อ การจั ด ท� ำ ข้ อ เสนอแนะ เพื่ อ แก้ ไ ขปั ญ หาไปยั ง รั ฐ บาล หน่วยงาน หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง แล้วน�ำมาวิเคราะห์ สังเคราะห์ ประเมินสถานการณ์ในด้านต่าง ๆ โดยมีเกณฑ์หรือมาตรฐานหลัก ในการประเมิน ซึ่งประเด็นที่น�ำเสนอในรายงานฉบับนี้ครอบคลุม มิตสิ ทิ ธิมนุษยชนทัง้ ในเชิงประเด���น และกลุม่ เป้าหมาย โดยจ�ำแนก ตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทย เป็นภาคี ยุทธศาสตร์และกรอบการด�ำเนินงานของ กสม. ระหว่าง ปี ๒๕๕๓ - ๒๕๕๘ และประเด็นหลัก ๆ ทีส่ าธารณชนให้ความส�ำคัญ โดยทีม่ ติ เิ ชิงประเด็นและกลุม่ เป้าหมายเหล่านีจ้ ะทับซ้อน เชือ่ มโยง และเกี่ ย วพั น กั น อย่ า งหลี ก เลี่ ย งมิ ไ ด้ ซึ่ ง ในการน� ำ เสนอกรณี ที่มีประเด็นเชื่อมโยงระหว่างมิติและกลุ่มเป้าหมายในรายงาน จะเลือกน�ำเสนอข้อมูลรายละเอียดไว้ในมิติหนึ่งมิติใดเป็นการ เฉพาะในขณะที่จะแสดงการอ้างอิงที่เชื่อมโยงไว้ในเชิงอรรถ ท้ายหน้าในแต่ละส่วน กสม. หวั ง เป็ น อย่ า งยิ่ ง ว่ า การปฏิ บั ติ ห น้ า ที่ ใ นการประเมิ น สถานการณ์สิทธิมนุษยชนในครั้งนี้จะช่วยให้เกิดการทบทวน พิจารณา และสร้างเสริมพลังการเปลีย่ นแปลง เพือ่ ให้สถานการณ์ สิทธิมนุษยชนในสังคมไทยดียิ่งขึ้น โดยนอกจากจะเป็นข้อเสนอ ต่อรัฐบาลในการส่งเสริมและคุม้ ครองสิทธิมนุษยชนในภาพรวมแล้ว ยั ง สร้ า งวั ฒ นธรรมการคิ ด และวิ พ ากษ์ วิ จ ารณ์ เ ชิ ง สร้ า งสรรค์ สร้างความตระหนักรู้และเข้าใจในเรื่องสิทธิมนุษยชนมากยิ่งขึ้น คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พฤษภาคม 2560