แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
ใหการเดินสํารวจในมาตรานี้ รวมถึงการเดินสํารวจออกหนังสือรับรองการทําประโยชนดวย จึงไดมีกําหนด
ความเกี่ยวกับเขตปาไมถาวรขึ้นและใชบังคับมาจนถึงปจจุบัน
นอกจากนี้ ยั ง มี ป ญ หาความสั บ สนในการตี ค วามกฎหมายของหน ว ยงานของรั ฐ เกี่ ย วกั บ สถานะ
ทางกฎหมายของที่ ดิ น ซึ่ ง อยู ใ นเขต ส.ป.ก. ที่ รั บ มอบมาจากกรมป า ไม รวมทั้ ง การตี ค วามกฎหมาย
ในเรื่ อ งคํ า จํ า กั ด ความของ คํ า ว า “ท อ งที่ ที่ ท างราชการให จํ า แนกให เ ป น เขตป า ไม ถ าวร” ตามมาตรา 58
แหงประมวลกฎหมายที่ดิน วามีความหมายแคไหน เพียงใด เนื่องจาก ความเห็นของสวนราชการที่เกี่ยวของ
อาทิ กรมปาไม กรมพัฒนาที่ดิน และกรมที่ดิน มีความเห็นขัดแยงกัน
3. ปญหาการเดินสํารวจออกโฉนดที่ดินในบริเวณพื้นที่คาบเกี่ยวกับเขตปาชายเลน ผลการศึกษา
พบวา มาตรการของรัฐที่ไดออกมา โดยมุงหวังใหการบุกรุกที่ปาชายเลนลดนอยลงหรือใหคงสภาพปาชายเลน
ไวใหไดมากที่สุดนั้น จําเปนจะตองมีบทบัญญัติของกฎหมายรองรับมาตรการดังกลาวดวย จึงจะมีสภาพบังคับใช
ตามกฎหมายได เพราะการใชอํานาจของฝายบริหารหรือฝายปกครองยอมไมสามารถใชบังคับกับประชาชน
ที่มีสิทธิในการออกหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินโดยชอบดวยกฎหมายได
4. ปญหาการเดินสํารวจออกโฉนดที่ดินในเขตที่มีพระราชกฤษฎีกาหวงหามไวเพื่อใชในราชการทหาร
ผลการศึกษา พบวา มติคณะกรรมการจัดที่ดินแหงชาติป พ.ศ. 2517 มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม
พ.ศ. 2536 และมติของคณะกรรมการประสานการแกไขปญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐสวนกลาง (กปร. สวนกลาง)
ถือเปนมาตรการของฝายบริหารในการควบคุมดูแลรักษาและคุมครองปองกันที่ดินของรัฐมิใหตกเปนประโยชน
แก ฝ า ยหนึ่ ง ฝ า ยใดโดยเฉพาะ และส ง ผลให ก ารแก ป ญ หาเกี่ ย วกั บ ที่ ดิ น ในเขตพระราชกฤษฎี ก าหวงห า ม
ไวเพื่อประโยชนในราชการทหารไมเปนที่ยุติ
อยางไรก็ตาม การเปนที่ดินของรัฐใชวาจะดํารงอยูตลอดไปหรือเปลี่ยนแปลงไมได รัฐอาจถอนสภาพ
จากการเปนที่ดินอันเปนสาธารณประโยชนสมบัติของแผนดินใหเปนที่ดินที่มีเอกชนหรือประชาชนเปนเจาของได
ถาหากที่ดินเหลานี้ในภายหลังราษฎรไมไดใชประโยชนตอไปแลว หรือรัฐหาที่ดินอื่นใหราษฎรใชประโยชนแทน
เมื่อที่ดินหมดสภาพการเปนสาธารณะ ตามมาตรา 8 วรรค 2 ประมวลกฎหมายที่ดิน ใหถอนสภาพได โดยออก
เป น พระราชกฤษฎี ก า การถอนสภาพเช น นี้ ประมวลกฎหมายที่ ดิ น ไม ไ ด บั ญ ญั ติ ว า เมื่ อ ถอนสภาพแล ว
จะเปนที่ดินประเภทอะไร ดังนั้น รัฐอาจใหเปนที่รกรางวางเปลาตอไปก็ไดถามีสภาพเชนนั้น หรือใหมีเจาของ
หรือผูครอบครองไป โดยนําไปขึ้นทะเบียนเพื่อใหทบวงการเมืองใชประโยชนในราชการตามมาตรา 8 ทวิ
แหงประมวลกฎหมายที่ดิน หรือใหบุคคลใดเขาจับจองใชประโยชนตอไปก็ได เพราะในการปฏิบัติราชกา���
ของฝายปกครองนั้นตองอาศัยฐานทางกฎหมายโดยเฉพาะเมื่อจะกระทําการกระทบเสรีภาพของประชาชน
ขณะเดียวกันก็มีการศึกษาวิจัยจํานวนมากที่ศึกษาคนหาแนวทาง วิธีการ และขอเสนอเพื่อใหเกิด
การจัดการที่ดินและปาใหเกิดความเทาเทียมและเปนธรรมบนฐานแนวคิดการจัดการอยางมีสวนรวมของทองถิ่น
แนวคิดเรื่องธรรมาภิบาล รวมทั้งแนวคิดดานสิทธิมนุษยชน เชน บทความเรื่องสิทธิในที่ดินของชุมชน : โฉนดชุมชน
และขอกฎหมายที่เกี่ยวของโดย อิทธิพล ศรีเสาวลักษณ ที่ระบุวา การใหสิทธิชุมชนจัดการที่ดินเปนทางออก
อยางหนึ่งในการแกไขปญหาสิทธิในที่ดินซึ่งจะตองกําหนดขอบเขตพื้นที่องคประกอบหรือผูแทนชุมชนเงื่อนไข
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”
37