บทบาทของประเทศไทยในการผลักดัน
ประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนในอาเซียน
ประเทศไทยมีบทบาทที่ส�ำคัญในภูมิภาคอาเซียน นอกเหนือจากข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ที่ส�ำคัญสอง
ประการ คือ การทีป่ ระเทศไทยเป็นหนึง่ ในห้าประเทศผูก้ อ่ ตัง้ อาเซียนและเป็นแหล่งก�ำเนิดของอาเซียนในปี พ.ศ. ๒๕๑๐ และ
ของ AICHR ในปี พ.ศ. ๒๕๕๒ แล้ว ประเทศไทยยังอยู่ในต�ำแหน่งที่เป็นศูนย์กลางทางภูมิศาสตร์ของอาเซียนและมีขนาด
เศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับ ๒ ของอาเซียน55 ในทางตรงกันข้าม อาเซียนก็มีความส�ำคัญต่อประเทศไทยอย่างยิ่งทั้งในทาง
เศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม ในทางเศรษฐกิจ ในทางเศรษฐกิจ การค้าระหว่างกันระหว่างประเทศสมาชิกภายในอาเซียน
มีปริมาณถึงร้อยละ ๒๕.๕ ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมดของประเทศสมาชิกรวมกัน56 นอกจากนั้น เมื่ออาเซียนเข้าสู่การ
เป็นประชาคมอย่างเต็มรูปแบบในเดือนธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๘ (หรือตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๙) แล้ว ความสัมพันธ์
และการพึ่งพิงระหว่างรัฐสมาชิกอาเซียนย่อมเพิ่มขึ้น เนื่องจากการเคลื่อนย้ายปัจจัยการผลิตทั้งสินค้า บริการ เงินทุนและ
การจัดตัง้ กิจการระหว่างรัฐสมาชิก และทีส่ ำ� คัญทีส่ ดุ คือประชากรอาเซียนทีจ่ ะมีการเดินทางไปมาระหว่างรัฐสมาชิกทัง้ เพือ่
การท่องเที่ยว ท�ำงานหรือประกอบกิจการ57 ซึ่งการรวมตัวที่เพิ่มมากขึ้นนี้ ย่อมน�ำมาทั้งโอกาสและความเสี่ยงในด้าน
เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและการเมืองต่อประเทศสมาชิกซึ่งรวมถึงประเทศไทย และแน่นอนว่า โอกาสและความเสี่ยง
55
วัดจากผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (Gross Domestic Product) (เดือนสิงหาคม ๒๕๕๘) มีมูลค่า ๓๐๗,๘๗๒ ล้านดอลล่าร์
สหรัฐ เป็นรองจากอินโดนีเซีย ที่มี GDP อันดับหนึ่งในอาเซียนที่มูลค่า ๙๘๓,๕๗๑ ล้านดอลลาร์สหรัฐ สืบค้นจาก http://www.asean.org/
images/2015/september/selected-key-indicators/ table1_as%20of%20Aug%202015.pdf เมื่อวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๕๘
56
ข้อมูลเกี่ยวกับ external trade ของอาเซียนในเดือนมิถุนายน ๒๕๕๘ สืบค้นจาก http://www.asean.org/images/2015/
July/external_trade_statistic/table18_asof17June15.pdf เมื่อวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๕๘
57
แม้ว่าพันธกรณีด้านเศรษฐกิจของประชาคมอาเซียนในด้านการเคลื่อนย้ายของบุคคลธรรมดา (Movement of Natural
Persons) จะก�ำหนดให้สิทธิเฉพาะแรงงานที่มีฝีมือหรือแรงงานวิชาชีพก็ตาม แต่แรงงานโดยทั่วไปก็มีการเคลื่อนย้ายเช่นเดียวกันและมี
จ�ำนวนมากกว่าแรงงานวิชาชีพด้วย (เนือ่ งจากแรงงานวิชาชีพจะย้ายการประกอบวิชาชีพได้เฉพาะเมือ่ เข้าเงือ่ นไขและด�ำเนินการหลักเกณฑ์
การรับรองคุณสมบัติ (Mutual Recognition) แล้ว)
92
ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ