จุดร่วมของประเทศสมาชิกอาเซียนในการเป็นภาคีตราสารด้านสิทธิมนุษยชนยังมีเพียงสองฉบับ คือ อนุสัญญาว่าด้วย
สิทธิเด็ก (CRC) และอนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (CEDAW) โดยสมาชิกอาเซียน
บางประเทศเข้าเป็นภาคีในตราสารด้านสิทธิมนุษยชนเพียง ๓ ฉบับเท่านัน้ นอกจากนัน้ ยังต้องพิจารณาการเข้าเป็นภาคีใน
พิธสี ารเลือกรับ (Optional Protocol) ของตราสารแต่ละฉบับประกอบด้วย ประเทศไทยได้รับการยอมรับว่าแสดงความ
จริงจังและก้าวหน้าในการคุม้ ครองสิทธิเด็ก โดยได้เป็นประเทศแรก (และปัจจุบนั ยังเป็นประเทศเดียว) ในอาเซียนทีเ่ ข้าเป็น
ภาคีพธิ สี ารเลือกรับฉบับที่ ๓ ของอนุสัญญาว่าด้วยสิทิเด็ก ซึ่งกำหนดกระบวนการร้องเรียนประเทศสมาชิกที่ไม่ปฏิบัติ
ตามพันธกรณีจากอนุสัญญาดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยก็ยังมิได้เข้าเป็นภาคีในพิธีสารเลือกรับตามอนุสัญญา
อื่น ๆ เช่น อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ (CRPD) ทั้งที่กำหนดกระบวนการร้องเรียนการไม่ปฏิบัติตามอนุสัญญาของ
ประเทศสมาชิก เช่นเดียวกับพิธีสารเลือกรับฉบับที่ ๓ ของอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็กเช่นเดียวกัน
ประเด็นทีเ่ กีย่ วข้องกัน คือ การถอนข้อสงวนหรือแถลงการณ์ทมี่ ผี ลเป็นการจำกัดขอบเขตพันธกรณี
ตามตราสารสิทธิมนุษยชน การทีป่ ระเทศสมาชิกเข้าเป็นภาคีตราสารสิทธิมนุษยชน มิได้หมายความว่าจะก่อให้เกิดพันธกรณี
ตามที่กำหนดไว้ในตราสารนั้นอย่างเต็มรูปแบบ หากประเทศดังกล่าวมีข้อสงวน (Reservation) หรือยื่นคำแถลงการณ์
ซึ่งจะทำให้ขอบเขตการบังคับใช้ตราสารที่เข้าเป็นภาคีจำกัดลง โดยจากข้อมูลที่ปรากฏเป็นตัวอย่างในตารางที่ ๘ แสดง
ให้เห็นว่า แม้แต่ในอนุสญ
ั ญาด้านเด็กและสตรี ซึง่ ประเทศสมาชิกอาเซียนทัง้ สิบประเทศได้เข้าเป็นภาคีแล้ว ก็ยงั มีขอบเขต
การปฏิบัติการที่แตกต่างกัน สมควรที่ประเทศไทยจะแสดงความเป็นผู้นำโดยการพิจารณาถอนข้อสงวนหรือเพิกถอน
คำแถลงการณ์ตา่ ง ๆ ทีไ่ ด้ยนื่ ในการเข้าเป็นภาคีตราสารสิทธิมนุษยชนต่าง ๆ เพือ่ แสดงให้ประเทศสมาชิกอืน่ เห็นถึงแนวทาง
ที่สมควรดำเนินการในเรื่องดังกล่าว
ประเด็นสุดท้ายเกี่ยวกับตราสารสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ คือ การเสริมสร้างมาตรการภายใน
ประเทศที่ทำให้การอนุวัติการตามพันธกรณีเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพซึ่งเป็นประเด็นที่สำคัญที่สุด เนื่องจากการส่งเสริม
และคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่มีประสิทธิภาพที่สุด ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงในเชิงประจักษ์ว่า นอกจากประเทศต่าง ๆ จะได้
เข้าเป็นภาคีตราสารสิทธิมนุษยชนซึ่งเป็นเงื่อนไขเชิงกระบวนการแล้ว ประเทศที่เป็นภาคีดังกล่าว ได้อนุวัติการให้เป็นไป
ตามพันธกรณีหรือไม่ อย่างไร มิเช่นนั้นการเข้าเป็นภาคีย่อมมีคุณค่าเพียงในเชิงสัญลักษณ์และใช้เป็นผลงานทางการเมือง
ระหว่างประเทศที่ไม่ส่งผลดีอย่างแท้จริงต่อประชาชนในประเทศภาคี หากพิจารณาจากตารางที่ ๙ ซึ่งแสดงการเข้าเป็น
ภาคีของประเทศสมาชิกอาเซียนในตราสารสิทธิมนุษยชนทั้ง ๙ ฉบับ จะเห็นได้ว่าบางประเทศได้เข้าเป็นภาคีเกือบทุกหรือ
ทุกฉบับ แต่ในทางปฏิบัติยังปรากฏประเด็นปัญหาการให้ความคุ้มครองสิทธิมนุษยชนตามตราสารต่างๆ ที่ได้เข้าเป็นภาคี
อยู่อีกมากมาย สำหรับประเทศไทยซึ่งได้เป็นภาคีในตราสารสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศแล้ว ๗ ฉบับจึงจำต้องดำเนิน
การอนุวัติการตามพันธกรณีอย่างมีประสิทธิภาพ
ทั้งสามประเด็นที่ได้เสนอเป็นแนวทางข้างต้นนั้น ล้วนเป็นประเด็นที่ประเทศไทยได้แสดงท่าทีต่อ
นานาประเทศว่าสามารถดำเนินการได้ โดยในการพิจารณารายงานของประเทศไทยในกระบวนการทบทวนสถานการณ์
สิทธิมนุษยชน (Universal Periodic Review) ที่จัดตั้งขึ้นโดยคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ (Human
Rights Council)59
59
รายงานการดำเนินการตามข้อแนะนำและคำมั่นโดยสมัครใจของประเทศไทยในรอบการพิจารณาสถานการณ์สิทธิมนุษยชน
รอบแรก (Highlights of Thailand’s implementation of recommendations and voluntary pledges under the first cycle
of the Universal Periodic Review 2012-2014 (Mid-term update)) สืบค้นจาก http://ohchr.org/EN/HRBodies/UPR/Pages/
UPRImplementation.aspx เมื่อวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๕๘
94
สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات