พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน
Human Rights Obligations of the ASEAN Community
พ.ศ. ๒๕๕๕ ด้วยข้อเท็จจริงและข้อพิจารณาดังกล่าว การวิเคราะห์ในบทนี้จึงแยกออกเป็นสามส่วนหลัก โดยส่วนแรก
เป็นการวิเคราะห์ตราสารสิทธิมนุษยชนทีม่ ลี กั ษณะเป็นพันธกรณีทางการเมืองซึง่ เป็นกลุม่ ทีม่ จี ำ นวนมากทีส่ ดุ ในส่วนทีส่ อง
จะวิเคราะห์ตราสารทีส่ ร้างพันธกรณีทางกฎหมาย และในส่วนสุดท้ายจะวิเคราะห์ขอ้ จำกัดในการจัดทำตราสารสิทธิมนุษยชน
ทั้งที่เป็นตราสารทางการเมืองและตราสารทางกฎหมาย
ก่อนเข้าสูเนื้อหาการวิเคราะห์ จำเป็นต้องสร้างความชัดเจนเกี่ยวกับนิยามของคำที่ใช้ในการวิเคราะห์
ได้แก่ คำว่า “พันธกรณี” และ “ตราสาร” โดยคำว่า
• “พันธกรณี” หรือ Obligation หรือ Commitment สื่อถึงข้อผูกมัดหรือหน้าที่ซึ่งอาจเป็นข้อผูกมัด
ที่ก่อให้เกิดผลทางกฎหมาย (มีกลไกทางกฎหมายรองรับกรณีมีการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อผูกมัดหรือหน้าที่
ดังกล่าว) หรือทางการเมือง (ไม่มีกลไกหรือกระบวนการทางกฎหมายรองรับ แต่อาจก่อให้เกิดปฏิกิริยาหรือการ
ตอบโต้ทางการเมืองกรณีมีการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อผูกมัดหรือหน้าที่)
• ส่วนคำว่า “ตราสาร” หรือ Instrument เป็นเอกสารที่แสดงออกถึงเจตนารมณ์ของคู่กรณีที่ร่วมจัด
ทำตราสาร ทั้งนี้ ตราสารอาจปรากฏได้ในหลายรูปแบบและใช้ชื่อที่แตกต่างกันออกไป เช่น กฎบัตร อนุสัญญา
ปฏิญญา คำประกาศ บันทึก มติ เป็นต้น โดยตราสารทีม่ ผี ลผูกพันทางกฎหมายในทางระหว่างประเทศจะเรียกว่า
“สนธิสญ
ั ญา” หรือ Treaty และมีหลักเกณฑ์กำ กับในการจัดทำ แสดงเจตนาผูกพัน ตีความและบังคับใช้โดยเฉพาะ
ซึ่งจะกล่าวถึงโดยละเอียดในหัวข้อ ๕.๒ ต่อไป
๕.๑ ตราสารทางการเมือง
ดังทีไ่ ด้ระบุในตอนต้นของบทนีแ้ ล้วว่า สาเหตุทตี่ อ้ งเริม่ การวิเคราะห์พนั ธกรณีของอาเซียนด้านสิทธิมนุษยชน
จากกลุ่มตราสารที่แสดงเจตจำนงทางการเมือง (Political instruments) ที่ไม่ก่อให้เกิดพันธกรณีทางกฎหมายเนื่องจาก
ข้อเท็จจริงที่ว่า ตราสารในกลุ่มนี้มีจำนวนมากกว่าตราสารที่มีผลผูกพันทางกฎหมายมาก นอกจากนั้น ยังสอดคล้องกับ
ข้อเท็จจริงว่า การพัฒนาตราสารด้านสิทธิมนุษยชนในอาเซียนมีทมี่ าจากการจัดทำตราสารทางการเมืองทีน่ ำ ไปสูก่ ารพัฒนา
ตราสารทางกฎหมายในแต่ละเรื่อง ทั้งนี้ ในการค้นคว้าข้อมูลตราสารสิทธิมนุษยชนในรายงานฉบับนี้จำกัดเฉพาะตราสาร
ที่มีการประกาศหรือรับรอง (Adopt) โดยที่ประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน (ASEAN Summit) เท่านั้น เนื่องจากมติของ
ที่ประชุมผู้นำถือเป็นเครื่องบ่งชี้เจตจำนงทางการเมืองที่สามารถอ้างอิงได้ต่อประเทศสมาชิก โดยไม่รวมตราสารที่ประกาศ
หรือรับรองโดยองค์กรอื่น ๆ เช่นที่ประชุมรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (AMM)43
43
ตราสารทางการเมืองในรูปแบบปฏิญญาที่ออกโดยองค์กรอื่นที่มิใช่ที่ประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน โดยเฉพาะที่ประชุมรัฐมนตรี
ว่าการกระทรวงการต่างประเทศหลายกรณีมีผลเป็นการสร้างกลไกและมาตรฐานที่นำไปสู่การพัฒนาสิทธิมนุษยชนด้านต่าง ๆ ในอาเซียนได้
เช่นกัน เช่น ปฏิญญาว่าด้วยความก้าวหน้าของสตรีในภูมภิ าคอาเซียน (Declaration of the Advancement of Women in the ASEAN
Region) ซึง่ ได้รบั การรับรองในปี ค.ศ. ๑๙๘๘
สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
57
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات