พันธกรณีด้านสิทธิมนุษยชนของประชาคมอาเซียน Human Rights Obligations of the ASEAN Community ดังกล่าวย่อมมีต่อประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนด้วยเช่นกัน ความเจริญและก้าวหน้าทางด้านเศรษฐกิจจะท�ำให้ความเป็นอยู่ ของประชาชนโดยทั่วไปดีขึ้นและในเวลาเดียวกันจะก่อให้เกิดประเด็นความอ่อนไหวต่อประชากรบางกลุ่มที่อาจถูกละเมิด สิทธิมนุษยชนมากยิ่งขึ้นจากการรวมตัวทางเศรษฐกิจที่เพิ่มความเข้มข้นยิ่งขึ้นนี้ นอกจากนั้น การที่อาเซียนตั้งเป้าหมาย เป็นประชาคมทีม่ ปี ระชาชนเป็นศูนย์กลางและทีเ่ น้นความส�ำคัญต่อประชาชน (People-Centred and People Oriented Community) ย่อมท�ำให้เกิดความคาดหวังของประชาชนในภูมิภาคอาเซียนที่จะเห็��การพัฒนาสิทธิมนุษยชนในประเด็น ต่าง ๆ และกลไกการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในอาเซียน โอกาสและความเสี่ยงตลอดจน ความคาดหวังต่อการพัฒนาหลักการและกลไกสิทธิมนุษยชนในอาเซียนย่อมเพิ่มมากขึ้นเมื่อจะครบรอบการจัดตั้งอาเซียน ๕๐ ปี ในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ (ซึ่งประเทศฟิลิปปินส์จะเป็นประธานอาเซียน) และส�ำหรับประเทศไทยซึ่งจะเป็นประธานอาเซียน อีกครั้งในปี พ.ศ. ๒๕๖๒ ดังนั้น ประเทศไทยจึงมีบทบาทที่ส�ำคัญในการผลักดันประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนด้านต่างๆ ใน อาเซียน และสมควรที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) จะแสดงบทบาทการเป็นผู้น�ำในการผลักดันให้เกิดการยกระดับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนและการสร้างเครือข่ายการส่งเสริม และคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในอาเซียน ๗.๑ มุมมองและข้อเสนอแนะต่อการปฏิรูปสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย รัฐถือเป็นองค์กรที่มีบทบาทส�ำคัญที่สุดในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (นอกจากการที่อาจเป็น ผู้ที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนได้อย่างรุนแรงที่สุด) ในเอกสารขอบเขตหน้าที่ของ AICHR รับรองหลักการที่ว่า ความรับผิดชอบ พื้นฐานในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานตกอยู่กับรัฐสมาชิกอาเซียน58 ในระดับประเทศ มีข้อเสนอที่ประเทศไทยควรด�ำเนินการเพื่อส่งเสริมบทบาทในด้านสิทธิมนุษยชนอย่างน้อยในสามประเด็นหลักต่อไปนี้ ๗.๑.๑ การเข้าเป็นภาคีในสนธิสัญญาระหว่างประเทศในด้านสิทธิมนุษยชนและการอนุวัติการตาม พันธกรณีอย่างมีประสิทธิภาพ การที่ ป ระเทศไทยจะแสดงบทบาทผู ้ น� ำ ด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนในภู มิ ภ าคอาเซี ย นได้ อ ย่ า งมี ประสิทธิภาพย่อมขึ้น���ยู่กับตัวอย่างที่ได้แสดงให้ประเทศสมาชิกอื่นได้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม ประเด็นการยกระดับ มาตรฐานสิทธิมนุษยชนในภูมิภาคที่ส�ำคัญอย่างยิ่งประการหนึ่ง คือ การกระตุ้นให้ประเทศสมาชิกเข้าร่วมเป็นภาคีใน ตราสารสิทธิมนุษยชน ทั้งนี้ ในบรรดาตราสารสิทธิมนุษยชนหลักจ�ำนวน ๙ ฉบับ ยังมีสองฉบับที่ประเทศไทยยังไม่ได้ให้ สัตยาบัน ได้แก่ ๑) อนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิของแรงงานโยกย้ายถิ่นฐานและสมาชิกในครอบครัว ๒) อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการหายสาบสูญโดยถูกบังคับ ซึ่งอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการหายสาบสูญโดยถูกบังคับ ประเทศไทยได้ลงนามแล้ว (เมื่อวันที่ ๙ มกราคม ๒๕๕๕ แต่ยังไม่ได้ให้สัตยาบัน หากประเทศไทยต้องการแสดงบทบาท ในการยกระดับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนในอาเซียนย่อมต้องริเริม่ โดยการแสดงให้เห็นเป็นตัวอย่าง จากตารางที่ ๘ ยังปรากฏว่า 58 เอกสารขอบเขตอ�ำนาจหน้าที่ของ AICHR ข้อ ๒.๓ ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ 93