รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๗ ๒.๒) สถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชน และการดำ�เนินงานของ กสม. ในปี ๒๕๕๗ กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับสิทธิชุมชนในการเข้าถึงและจัดการ ทรั พ ยากรธรรมชาติ จำ � นวน ๘๗ เรื่ อ ง จากทั้ ง หมด ๖๘๙ เรื่ อ ง คิ ด เป็ น ร้ อ ยละ ๑๒.๗๒ ซึ่ ง สู ง เป็ น อันดับสองจากเรื่องร้องเรียนทั้งหมด โดยประเด็นการร้องเรียนทั่วไป รวมถึงในปี ๒๕๕๗ เกี่ยวข้องกับ ผลกระทบจากการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ� ๔๓ เหมืองแร่ ๔๔ โครงการพัฒนาต่าง ๆ ๔๕ อุตสาหกรรม ๔๖ ตลอดจนผลกระทบจากการพัฒนาพลังงาน โรงไฟฟ้า และปิโตรเลียม ๔๗ และอื่น ๆ โดยมีผลกระทบต่อ สิทธิของประชาชนและชุมชนในด้านต่าง ๆ เช่น สิทธิในการได้รับข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานของรัฐ สิทธิในการมีส่วนร่วมของประชาชน และการแสดงความคิดเห็นต่อหน่วยงานของรัฐก่อนการพิจารณา อนุญาตดำ�เนินโครงการ ตลอดจนปัญหาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น และ ต่อสุขภาพของชุมชน นอกจากนี้ เมื่อมีการดำ�เนินโครงการเหล่านี้ ในพื้นที่มีทั้งกลุ่มที่ได้รับผลประโยชน์ รวมทั้งได้รับการสนับสนุนจากเจ้าของโครงการ และกลุ่มที่ได้รับผลกระทบจากโครงการ จนทำ�ให้เกิด ปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่ โดยมีเรื่องร้องเรียนสำ�คัญที่เป็นกรณีตัวอย่าง ดังนี้ กรณีผลกระทบเกี่ยวกับการขุดเจาะสำ�รวจทรัพยากรธรรมชาติ เรื่อง การเจาะสำ�รวจปิโตรเลียมที่จังหวัดกาฬสินธุ์ กรณีชุมชนพื้นที่บ้านคำ�ไผ่–โนนสง่า อำ�เภอเมืองกาฬสินธุ์ พื้นที่ตำ�บลนาตาล อำ�เภอท่าคันโท จั ง หวั ด กาฬสิ น ธุ์ พื้ น ที่ ตำ � บลหั ว ฝาย อำ � เภอแคนดง จั ง หวั ด บุ รี รั ม ย์ และพื้ น ที่ ตำ � บลดู น สาด อำ � เภอ กระนวน จังหวัดขอนแก่น ร้องเรียนว่า พื้นที่เจาะสำ�รวจปิโตรเลียมในเขตดังกล่าวเป็นแหล่งต้นน้ำ�สำ�คัญ ที่ ใช้ ใ นภาคการเกษตร อยู่ ใ กล้ แ หล่ ง ชุ ม ชนและวั ด และการขุ ด เจาะสำ � รวจที่ ผ่ า นมาส่ ง ผลกระทบต่ อ ๔๓ ได้แก่ กรณีเกี่ยวกับเขื่อนและอ่างเก็บน้ำ� ฝายขนาดใหญ่ กรณีเกี่ยวกับคลองส่งน้ำ� กรณีเกี่ยวกับการเปลี่ยนสภาพแหล่งน้ำ� และ สร้างสิ่งกีดขวาง หรือล่วงล้ำ�แหล่งน้ำ� และกรณีความขัดแย้งในการจัดการทรัพยากรน้ำ� ๔๔ ได้แก่ กรณีปัญหาด้านมลพิษ และสิ่งแวดล้อมจากการทำ�เหมืองแร่ กรณีผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนอันเกิดจากการทำ� เหมืองแร่ กรณีปัญหาจากการสูบและต้มน้ำ�เกลือ กรณีปัญหาจากการขุดดินและดูดทราย และกรณีปัญหาเกี่ยวกับการฟื้นฟูสภาพ พื้นที่ภายหลังการทำ�เหมืองแร่ ๔๕ ได้แก่ กรณีเกี่ยวกับโครงการก่อสร้างท่าเทียบเรือ และโครงสร้างวิศวกรรมชายฝั่ง กรณีเกี่ยวกับข้อพิพาทที่ดินชายฝั่งทะเล และ กรณีความขัดแย้งเกี่ยวกับนโยบายและกิจกรรมทางทะเลต่าง ๆ รวมถึงความช่วยเหลือภายหลังธรณีพิบัติภัยสึนามิ ๔๖ ได้แก่ กรณีปัญหามลพิษจากโรงงานอุตสาหกรรม กรณีปัญหาการจัดการขยะหรือกากอุตสาหกรรม และกรณีปัญหาความขัดแย้ง ในการจัดการสิ่งแวดล้อมอันเกี่ยวเนื่องกับโรงงานอุตสาหกรรมอื่น ๆ ๔๗ ได้แก่ กรณีการสำ�รวจและขุดเจาะปิโตรเลียม กรณีการดำ�เนินโครงการโรงไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงชีวมวล เชื้อเพลิงถ่านหิน พลังงานลม พลังงานน้ำ� และพลังงานแสงอาทิตย์ และกรณีปัญหาสิ่งแวดล้อม และผลกระทบด้านสุขภาพจากโครงการด้านพลังงานที่ดำ�เนิน โครงการแล้ว 101