รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
63
การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
สิทธิแรงงาน
ในปัจจุบันสถานการณ์ด้านเศรษฐกิจและสังคม
ได้มีการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงไปสู่ระบบดิจิทัลมากขึ้น
โดยเฉพาะเมื่อมีการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ที่ทำ� ให้
ต้องมีการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตของคนในสังคม รวมถึง
การประกอบอาชีพอิสระทีเ่ พิม่ ขึน้ ก่อให้เกิดนิตสิ มั พันธ์หรือ
รูปแบบในการจ้างงานที่แตกต่างจากเดิม เช่น การท�ำงาน
ในระบบแพลตฟอร์ม การประกอบอาชีพรับส่งสินค้าหรือ
อาหาร (ไรเดอร์) เป็นต้น นอกจากนี้ ในปี 2565 ยังคง
มีสถานการณ์สิทธิมนุษยชนด้านแรงงานที่ส�ำคัญซึ่งเป็น
ปัญหาต่อเนื่องมาจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของ
โรคโควิด 19 ทีส่ ง่ ผลให้แรงงานถูกเลิกจ้างและส่งผลกระทบ
ต่อการมีมาตรฐานการครองชีพทีเ่ พียงพอของแรงงานและ
ครอบครัว โดยเฉพาะแรงงานบางส่วนทีไ่ ม่มสี วัสดิการทาง
สังคม รวมถึงแรงงานยังประสบปัญหาการเลิกจ้างไม่เป็นธรรม
หรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย โดยมีรายละเอียด ดังนี้
ยังคงมีสถานการณ์สิทธิมนุษยชนด้านแรงงาน
ที่สำ�คัญที่เป็นปัญหาต่อเนื่องมาจากสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ที่ส่งผลให้แรงงาน
ถูกเลิกจ้างและส่งผลกระทบต่อการมีมาตรฐาน
การครองชีพทีเ่ พียงพอของแรงงานและครอบครัว
หลักการ “3 ขอ” คือ (1) “ขอเลือก” โดย ให้ผู้ประกันตน
สามารถขอเลื อ กรั บ เงิ น บ� ำ เหน็ จ หรื อ เงิ น บ� ำ นาญ
ชราภาพได้ (2) “ขอคืน” ในกรณีเกิดเหตุการณ์อันส่ง
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจของผู้ประกันตน ให้สามารถน�ำ
เงินสะสมกรณีชราภาพบางส่วนออกมาใช้ก่อนได้ และ
(3) “ขอกู้” โดยการน�ำเงินสะสมกรณีชราภาพไปเป็น
หลักประกันกับสถาบันการเงินได้227 นอกจากนี้ รัฐบาลได้
แก้ไขปัญหาการว่างงานอันสืบเนื่องมาจากสถานการณ์
การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ทั้งมาตรการส่งเสริม
การจ้างงานและการฝึกทักษะฝีมือ อาทิ การส่งเสริม
การศึกษาและการมีงานท�ำให้แก่นักศึกษาและแรงงาน
โดยพัฒนาทักษะฝีมอื ให้สงู ขึน้ 228 โครงการส่งเสริมและรักษา
ระดับการจ้างงานในธุรกิจ SMEs229 โครงการความร่วมมือ
การพัฒนาทักษะสร้างความรู้ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
กับการพัฒนาอาชีพสูส่ งั คมดิจทิ ลั ส�ำหรับกลุม่ ผูด้ อ้ ยโอกาส
ในสังคม ผู้มีรายได้น้อย230 การจัดหาต�ำแหน่งงานเชิงรุก
และบรรจุไว้ในแพลตฟอร์ม “ไทยมีงานท�ำ”231 และการปรับ
อั ต ราค่ า จ้ า งขั้ น ต�่ ำ ของแรงงานตั้ ง แต่ วั น ที่ 1 ตุ ล าคม
2565 232
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
ทัง้ นี้ แม้วา่ รัฐบาลจะพยายามส่งเสริมการจ้างงาน
และการเพิ่มเติมสิทธิประโยชน์ให้แก่แรงงานในระบบ
แต่ในปี 2565 ยังคงพบสถานการณ์สำ� คัญด้านสิทธิแรงงาน
และมาตรฐานการครองชีพที่เพียงพอ อาทิ
แรงงานในระบบได้รับความคุ้มครองทางสังคม
ตามระบบประกันสังคม โดยในปี 2565 รัฐบาลได้มีการ
แก้ไขกฎหมายเพื่อเพิ่มสิทธิประโยชน์ในการคุ้มครอง
แรงงาน เช่น การแก้ไข พ.ร.บ. คุม้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541
ให้บุคคลที่รับเหมาในหน่วยงานของรัฐได้รับการคุ้มครอง
ไม่ ต�่ ำ กว่ า กฎหมายแรงงาน การเพิ่ ม วั น ลาคลอดบุ ต ร
ให้ลูกจ้างหญิง การลาเพื่อไปช่วยภริยาเลี้ยงดูบุตร225,226
การแก้ไขปรับปรุง พ.ร.บ. ประกันสังคม พ.ศ. 2533 โดยเพิม่
การว่างงานหรือการถูกเลิกจ้าง
ผลสืบเนื่องมาจากสถานการณ์การแพร่ระบาด
ของโรคโควิด 19 โดยเมือ่ เดือนตุลาคม 2565 มีผปู้ ระกันตน
มาตรา 33 จ�ำนวน 11,483,671 คน เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.48
จากเดือนตุลาคมปี 2564 ที่มีเพียง 10,990,798 คน
แต่ยังคงมีจ�ำนวนน้อยกว่าในปี 2562 ที่มีผู้ประกันตน
มาตรา 33 จ�ำนวน 11,622,267 คน ในส่วนสถานการณ์
การว่างงานพบว่าดีขนึ้ กว่าปี 2564 โดยเดือนตุลาคม 2565
1. แรงงานในระบบ
001-234 V9 CS6.indd 63
3/14/23 8:40 PM