รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
3
ค�ำน�ำ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ในฐานะองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2560 มีบทบาทหน้าทีต่ ามหลักการว่าด้วยสถานะของสถาบันแห่งชาติเพือ่ ส่งเสริมและคุม้ ครองสิทธิมนุษยชน
หรือหลักการปารีส ซึ่งก�ำหนดหน้าที่ของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติในการเสนอความเห็น ค�ำแนะน�ำ ข้อเสนอแนะ
หรือรายงานในเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวกับการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนต่อรัฐบาล รัฐสภา หรือองค์กรที่มีอ�ำนาจ
หน้าที่ในลักษณะของการจัดท�ำรายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชน และก�ำหนดมาตรฐานของสถาบันฯ ที่ส� ำคัญ
ในการเฝ้าระวังสถานการณ์สทิ ธิมนุษยชน เพือ่ ประเมินและจัดท�ำรายงานประจ�ำปี และเผยแพร่รายงาน รวมทัง้ กระบวนการ
ติดตามประเมินผลตามข้อเสนอแนะดังกล่าว เพื่อให้มั่นใจว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้น�ำแนวทางต่าง ๆ มาใช้ปฏิบัติ
ได้อย่างเหมาะสมอันจะสร้างให้เกิดการปกป้องและคุ้มครองสิทธิของประชาชน ดังนั้น การจัดท�ำรายงานสถานการณ์
สิทธิมนุษยชนของประเทศจึงเป็นหน้าทีส่ ำ� คัญอย่างยิง่ ของ กสม. ซึง่ เป็นไปตามหน้าทีแ่ ละอ�ำนาจทีก่ ำ� หนดในรัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 247 (2) และพระราชบัญญัตปิ ระกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2560 มาตรา 26 (2) ประกอบมาตรา 33 มาตรา 40 และมาตรา 44 ที่บัญญัติให้ กสม.
เฝ้าระวังและติดตามเหตุการณ์หรือสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศอย่างต่อเนือ่ ง และให้จดั ท�ำรายงานดังกล่าว
เป็นประจ�ำทุกปีให้แล้วเสร็จภายใน 90 วัน นับแต่วันสิ้นปีปฏิทินเพื่อเสนอต่อรัฐสภาและคณะรัฐมนตรี และเผยแพร่
ต่อประชาชน โดยต้องค�ำนึงถึงความถูกต้อง เป็นธรรม และผลประโยชน์ส่วนรวมของชาติเป็นส�ำคัญ
รายงานผลการประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิมนุษยชนของประเทศไทยฉบับนี้ จัดท�ำขึน้ จากกระบวนการเฝ้าระวัง
และติดตามเหตุการณ์สิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นในประเทศ ระหว่างเดือนมกราคม - ธันวาคม 2565 โดยส� ำนักงาน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติในฐานะหน่วยงานสนับสนุนการด�ำเนินงานของ กสม. ได้รวบรวมข้อมูลและข้อเท็จจริง
จากแหล่งข้อมูลเปิดทั่วไป และจากการปฏิบัติงานตามหน้าที่และอ�ำนาจของ กสม. ทั้งในส่วนข้อร้องเรียน ข้อเสนอแนะ
แถลงการณ์ตอ่ เหตุการณ์สำ� คัญ การจัดเวทีรบั ฟังความคิดเห็นในประเด็นสิทธิตา่ ง ๆ ข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐ องค์กร
ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ รวมทั้งการจัดเวทีสมัชชาสิทธิมนุษยชนซึ่งจัดขึ้นในปี 2565 เป็นครั้งแรก จากนั้นจึงน�ำ
ข้อมูลทีไ่ ด้ทงั้ หมดมาประมวลเป็นสถานการณ์ และวิเคราะห์สถานการณ์ทเี่ กิดขึน้ เพือ่ ประเมินว่า รัฐได้เคารพหรือคุม้ ครอง
สิทธิและเสรีภาพของประชาชนที่ได้รับการรับรองในรัฐธรรมนูญ กฎหมายภายในประเทศ สนธิสัญญาระหว่างประเทศ
ด้านสิทธิมนุษยชนทีป่ ระเทศไทยเป็นภาคีและมาตรฐานสิทธิมนุษยชน���ากลหรือไม่ จากนัน้ จึงจัดท�ำเป็นรายงานโดยสรุป
ทั้งนี้ ภายหลังจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 คลี่คลายลงในปี 2565 รัฐได้มีนโยบาย/มาตรการ
ในการแก้ไขปัญหาด้านสิทธิมนุษยชนเพิม่ มากขึน้ อย่างไรก็ดี ยังพบประเด็นปัญหาส�ำคัญจากการติดตามเฝ้าระวังและ
การรับเรื่องร้องเรียนเพื่อตรวจสอบข้อเท็จจริงของ กสม. โดยแบ่งเป็นประเด็นสิทธิมนุษยชนในแต่ละด้านประกอบด้วย
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน และข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
001-234 V9 CS6.indd 3
3/14/23 8:40 PM