พื้นฐานแห่งรัฐที่เดิมไม่สามารถบรรลุผลในทางปฏิบัติมากำหนดอยู่ในหมวดหน้าที่ของรัฐ พร้อมกำหนดสภาพบังคับ
ในหมวดนี้ ให้รฐั ดำเนินการและหากรัฐไม่ดำ เนินการให้บรรลุวตั ถุประสงค์ในหมวดนี้ ประชาชนและชุมชนสามารถติดตาม
เร่งรัดให้รฐั ดำเนินการรวมถึงฟ้องร้องรัฐได้ ซึง่ แตกต่างจากรัฐธรรมนูญฉบับก่อนหน้าทีผ่ า่ นมา ทีส่ ทิ ธิเสรีภาพบางประการ
แม้ได้รบั การรับรองตามบทบัญญัตขิ องรัฐธรรมนูญก็ตามแต่ไม่สามารถบรรลุผลในทางปฏิบตั ไิ ด้ จึงอาจกล่าวได้วา่ อาจเป็น
พัฒนาการทีม่ คี วามก้าวหน้าในการประกันสิทธิเสรีภาพในรัฐธรรมนูญ หากกำหนดให้สทิ ธิเสรีภาพพืน้ ฐานจำเป็นทัว่ ไปนัน้
เป็นหน้าที่ของรัฐที่ต้องดำเนินการและสามารถทำให้สิทธิเสรีภาพดังกล่าวบรรลุผลเป็นรูปธรรม
นอกจากการรับรองคุม้ ครองสิทธิ เสรีภาพ และการกำหนดหน้าทีใ่ ห้รฐั ดำเนินการให้สทิ ธิเสรีภาพบางประการบรรลุผลแล้ว
ในหมวดแนวนโยบายแห่ ง รั ฐ ยั ง ก ำ หนดให้ ก ่ อ นการตรากฎหมายของรั ฐ นั้ น รั ฐ พึ ง จั ด ให้ รั บ ฟั ง ความคิ ด เห็ น ของ
ผู้ที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ผลกระทบอย่างรอบด้าน และเปิดเผยผลการรับฟังความคิดเห็นและการวิเคราะห์ต่อประชาชน
และนำมาประกอบการพิจารณาในกระบวนการตรากฎหมายทุกขั้นตอน โดยเมื่อกฎหมายมีผลใช้บังคับแล้ว รัฐพึงจัดให้มี
การประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย โดยรับฟังความคิดเห็นของผู้ที่เกี่ยวข้องด้วยนั้น เห็นได้ว่าแนวทางดังกล่าวเป็นการ
ส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการการออกกฎหมายอันมีผลใช้บังคับกับประชาชน ทั้งนี้ อาจกล่าวได้ว่า
การตรากฎหมายนั้นแท้จริงแล้วเป็นการจำกัดสิทธิเสรีภาพของบุคคลประการหนึ่ง แต่การกำหนดให้ประชาชนมีส่วนร่วม
ในกระบวนการการออกฎหมายและการศึกษาวิเคราะห์ผลกระทบอย่างรอบด้านพร้อมการติดตามประเมินผลจากการ
ใช้กฎหมายนั้น ถือได้ว่ามีเจตนารมณ์ต้องการให้กฎหมายที่ออกมาใช้บังคับกับประชาชนนั้นจำกัดสิทธิ เสรีภาพ และเกิด
ผลกระทบกับประชาชนน้อยที่สุด
อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาการจัดทำรายงานประเมินผลกระทบของกฎหมายในประเทศไทยมีเฉพาะในขั้นตอนที่มี
การร่างกฎหมายออกมาแล้วเท่านัน้ ทำให้หน่วยงานราชการทีเ่ ป็นผูเ้ สนอกฎหมายมีเป้าประสงค์ทจี่ ะให้มกี ารตรากฎหมาย
ดังกล่าวโดยเร็วที่สุด จึงมองว่าการจัดทำรายงานเป็นอุปสรรคที่ทำให้การตรากฎหมายล่าช้า และโดยการจัดทำรายงาน
ประเมินผลกระทบของกฎหมายนั้นประชาชน หรือชุมชนส่วนหนึ่งยังมีทัศนคติ หรือประสบการณ์ที่ยังตั้งคำถามกับ
กระบวนการที่มีประสิทธิภาพที่หน่วยงานรัฐควรนำมาใช้ในการรับฟังความคิดเห็นและส่งเสริมการมีส่วนร่วมของ
ประชาชนอย่างแท้จริง ในขณะที่มีความไม่ชัดเจนในการนำผลผลิตที่ได้จากกระบวนการดังกล่าวไปใช้ให้เกิดประสิทธิผล
ตามเจตนารมณ์
นอกจากโครงสร้างเรื่องสิทธิ เสรีภาพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ บางประการ
เปลี่ยนแปลงไปจากรัฐธรรมนูญฉบับที่ผ่านมาแล้ว รัฐธรรมนูญฉบับนี้ยังกำหนดหมวดปฏิรูปประเทศ ซึ่งมีเจตนาหลัก
เพื่อการขจัดความขัดแย้งและลดความเลื่อมล้ำในสังคม โดยกำหนดให้จัดทำกฎหมายว่าด้วยแผน และขั้นตอนการปฏิรูป
ภายใน ๑๒๐ วัน และให้เริม่ ดำเนินการตามแผนในการดำเนินการปฏิรปู ประเทศภายใน ๑ ปี นับแต่วนั ประกาศใช้รฐั ธรรมนูญ
ทั้งนี้ เห็นถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมและปฏิรูปกระบวนการตำรวจเป็นลำดับต้น ๆ
ข้อเสนอแนะ
เพื่อให้บทบัญญัติเกี่ยวกับการประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชน ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๖๐ สามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีประสิทธิผลที่เหมาะสม สอดคล้องกับบริบท
ของประเทศไทย ณ ปัจจุบัน กสม. มีข้อเสนอแนะว่า
๑. โดยแนวคิดความสัมพันธ์ของการเชื่อมโยงมาตรฐานการปฏิบัติของกฎหมายระหว่างประเทศ กับกฎหมายไทย
ในรูปแบบทวินิยมนั้น ในกรณีที่เป็นบทบัญญัติหลัก ๆ ที่เกี่ยวกับสิทธิโดยเฉพาะอย่างยิ่งสิทธิบางประการที่บัญญัติไว้
ในหมวด ๓ (สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย) และหมวด ๕ (หน้าที่ของรัฐ) ที่เข้าข่ายสิทธิแบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาด
รัฐควรเร่งอนุวัติการกฎหมายภายในประเทศให้สอดคล้องกับสนธิสัญญาหลักด้านสิทธิมนุษยชน
72 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐
اختر الفقرة المستهدفة3
الاتصال بفقرة
Connect to an entity
Disable highlights
أضف إلى جدول المحتويات