การขาดความชัดเจนหรือปัญหาข้อติดขัดการเพิม่ ชือ่ ในทะเบียนราษฎร และขอมีบตั รประจ�ำตัวประชาชน (๒) การเป็นบุคคล ไร้รากเหง้าทั้ง��หตุจากการก�ำพร้าบุพการี หรือการถูกทอดทิ้ง (๓) การถูกจ�ำหน่ายหรือการระงับความเคลื่อนไหวรายการ บุคคลทางทะเบียนราษฎร (๔) การขาดความชัดเจนของกฎหมาย นโยบาย หรือการปฏิบัติเกี่ยวกับการขอแปลงสัญชาติ (เป็นไทย) ส�ำหรับบุคคลไร้สัญชาติในบางกรณี (อาทิ บุคคลผู้ท�ำคุณประโยชน์) และ (๕) การขาดนิยามความชัดเจนของ ค�ำว่าชนพื้นเมือง (indigenous peoples) ซึ่งหมายถึงกลุ่มคนชุมชนที่มีอยู่ ใช้ชีวิต และผูกพันกับถิ่นฐาน วิถีปฏิบัติ และ วัฒนธรรมของบรรพบุรุษอย่างต่อเนื่อง นอกจากนั้น ยังพบข้อเท็จจริงว่า มีกลุ่มผู้เฒ่าไร้สัญชาติ (อายุ ๖๐ ปี ขึ้นไป) ทั้งสิ้น ๘๐,๑๑๘ คน ในขณะที่มีเด็กและเยาวชนไร้รัฐไร้สัญชาติที่อยู่ในสถาบันการศึกษา และไม่มีเอกสารพิสูจน์ตัวบุคคล (เด็ก รหัส G) จ�ำนวน ๙๐,๙๖๖ คน และเด็กและเยาวชนที่เติบโตในประเทศไทย (เกิดนอกประเทศไทย) ซึ่งยังประสบปัญหา การพัฒนาสถานะบุคคลตามกฎหมายไทย ในส่วนของประชากรข้ามชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มแรงงานข้ามชาติและผู้ติดตาม รัฐบาลมีนโยบาย/มาตรการ เพือ่ ส่งเสริมสิทธิและแก้ไขปัญหาแรงงานข้ามชาติหลายประการ เช่น การออกพระราชก�ำหนดการน�ำคนต่างด้าวมาท�ำงาน กับนายจ้างในประเทศ พ.ศ. ๒๕๕๙ การจัดท�ำโครงการความร่วมมือทางวิชาการเพื่อแก้ไขปัญหารูปแบบการท�ำงานที่ไม่ เป็นที่ยอมรับในอุตสาหกรรมประมงและอุตสาหกรรมต่อเนื่องประมงทะเล รวมถึงการจัดการด้านนโยบายทั้งการพิสูจน์ สัญชาติ หรือการขึน้ ทะเบียนแรงงานต่างด้าว ซึง่ ท�ำให้สถิตแิ รงงานต่างด้าวทีเ่ ข้าเมืองผิดกฎหมายมีแนวโน้มลดลง ในขณะที่ ประเทศไทยยังมิได้เข้าเป็นภาคีอนุสญ ั ญา ICRMW อย่างไรก็ตาม สนธิสญ ั ญาหลักด้านสิทธิมนุษยชนหลายฉบับให้การรับรอง สิทธิของแรงงานย้ายถิ่น (แรงงานข้ามชาติ) ในขณะที่ประเทศไทยยังคงต้องพึ่งพาแรงงานข้ามชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจาก ประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งนี้ ยังพบข้อท้าทายที่ส่งผลต่อสิทธิของแรงงานข้ามชาติและผู้ติดตามในหลายส่วน ได้แก่ กระบวน การพิสูจน์สัญชาติของแรงงานข้ามชาติ ซึ่งมีความยากล�ำบากในการเข้าถึง และมีค่าใช้จ่ายจ�ำนวนมาก และปัญหาสภาพ การท�ำงานที่ไม่ปลอดภัย การเข้าถึงและใช้สิทธิจากระบบประกันสังคมและหลักประกันสุขภาพ รวมถึง การไม่สามารถจัด ตัง้ และเข้าร่วมเป็นกรรมการสหภาพแรงงานได้ อีกทัง้ ความล่าช้าของการด�ำเนินการจัดตัง้ “กลไกการคัดกรอง การจัดการ การย้ายถิ่น ผู้หลบหนีเข้าเมือง และผู้ลี้ภัย” ตามมติคณะรัฐมนตรี วันที่ ๑๐ มกราคม ๒๕๖๐ ส่วนที่ ๕ การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนใน ๕ ประเด็นร่วม มี ๕ ประเด็นร่วม คือ สถานการณ์การค้ามนุษย์ สนธิสัญญาหลักด้านสิทธิมนุษยชนและตราสารระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคีหลายฉบับรับรองสิทธิ การมีชีวิตอยู่ ห้ามบุคคลมิให้ถูกกระท�ำทรมาน ตกอยู่ในภาวะเยี่ยงทาส ถูกจับกุมตามอ�ำเภอใจ บังคับใช้แรงงาน และ 28 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐