ข
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัย เรื่อง “ความเชื่อมโยงระหว่างสิทธิชุมชนกับทรั พยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อ มภายใต้
รัฐธรรมนูญแห่ งราชอาณาจั กรไทย พุทธศักราช 2560” นี้ เป็นการศึกษาวิจัย โดยมีวั ต ถุป ระสงค์เ พื่ อ ศึ ก ษา
ความเชื่อมโยงระหว่างสิท ธิชุ มชนกั บทรั พยากรธรรมชาติและสิ่ งแวดล้ อม ตามพันธกรณีระหว่า งประเทศด้ า น
สิทธิมนุษยชนและแนวปฏิ บัติ ที่ดี ในภู มิภาคอื่ น นามาสู่การวิเคราะห์และสั งเคราะห์ห ลัก การของสิ ทธิ ชุ ม ชนที่
เกี่ ย วเนื่ อ งกั บ ทรั พยากรธรรมชาติ แ ละสิ่ ง แวดล้ อ มตามที่ บั ญ ญั ติ ใ นรั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจั ก รไทย
พุทธศักราช 2560 โดยเปรียบเทียบกับรัฐธรรมนูญฉบั บที่ผ่านมา ตลอดจนเพื่อจัดทาแนวปฏิบัติ ในการรั บ ร อง
สิ ท ธิ ชุ มชนที่ เ ชื่ อ มโยงกั บ ทรั พยากรธรรมชาติ แ ละสิ่ ง แ วดล้ อ มตามรั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณา จั ก ร ไทย
พุทธศักราช 2560 ที่มีส่วนร่วมจากฝ่ ายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อประโยชน์ ในการส่ ง เสริ ม สิท ธิข องบุค คลและ
ชุมชนในการจัดการ บารุงรักษา และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธ��รมชาติ สิ่งแวดล้อม และความหลากหลาย
ทางชีวภาพอย่างสมดุล และยั่งยืนตามรั ฐธรรมนูญ แห่ งราชอาณาจั กรไทย พุทธศักราช 2560 และท้ายที่ สุ ด
เพื่อใช้สนับสนุนการทางานของสานักงานคณะกรรมการสิ ทธิ มนุษยชนแห่งชาติ ในการตรวจสอบเรื่อ งร้อ งเรี ย น
และการเฝ้าระวังสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเด็นที่เ กี่ยวข้องกับสิทธิชุ มชน และสิ่งแวดล้อม
คณะผู้วิจัยได้ดาเนิน การศึ กษาวิจั ย ผ่านการทบทวนวรรณกรรมจากเอกสารข้อ มูล ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้ อ ง
ทาให้ได้องค์ความรู้ที่ เ กี่ยวกับ สิทธิ ชุ มชนในมิติ ทรั พยากรธรรมชาติแ ละสิ่ งแวดล้ อ มทั้ งในมิ ติกฎหมายระหว่ า ง
ประเทศ และมิติกฎหมายภายใน และนาไปสู่การจัด ทาแนวปฏิบั ติในการรับรองสิทธิ ชุ มชนตามรั ฐธรร มนู ญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ซึ่งผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นอย่างกว้างขวาง ทั้งจากผู้ทรง
คุณวุฒิ กลุ่มผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ และกลุ่มที่มิใช่ผู้แทนภาครัฐ ทั้งนี้ แนวปฏิบัติฯ ที่คณะผู้วิจัยได้จัดทาผ่ า น
การวิเคราะห์ และสังเคราะห์ขึ้นนั้น ประกอบด้วย
(1) แนวทางการใช้สิทธิของบุคคลและชุมชนที่เ กี่ยวกับ สิ่งแวดล้อ ม ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจั ก ร
ไทย พุทธศักราช 2560 โดยเฉพาะในมาตรา 43
(2) การดาเนินการตามหน้าที่ข องรัฐ เพื่ อประกันสิ ทธิข องบุค คลและชุ มชน ตลอดจนการติดตา มและ
เร่งให้รัฐดาเนินการ โดยเฉพาะในมาตรา 51 มาตรา 57 และมาตรา 58
(3) บทบาทของคณะกรรมการสิ ทธิ มนุษ ยชนแห่ งชาติ ในการสนับ สนุน/ส่ งเสริ มสิ ทธิ ของบุค คลและ
ชุมชนตามข้อ (1) และข้อ (2)