ค�ำน�ำ
หลักการปารีส (Paris Principles) เป็นเอกสารที่เป็นผลจากการสัมมนาระหว่างประเทศว่าด้วยสถาบันสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในปี ค.ศ. 1991 เพื่อวางแนวทางในการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิ
มนุษยชนแห่งชาติที่จะจัดตั้งขึ้นในระดับประเทศ ให้มีความชอบธรรมและเป็นที่ยอมรับ (legitimacy and credibility)
ซึ่งหลักการปารีสได้กลายเป็นบรรทัดฐานส�ำคัญของคุณลักษณะและบทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติที่พึงมี
อย่างไรก็ดี นับตัง้ แต่ได้มกี ารรับรองหลักการปารีสมาจนถึงปัจจุบนั ได้มกี ารอธิบาย/ตีความหลักการปารีสให้มคี วามชัดเจน
และเป็นรูปธรรมมากขึ้น ตลอดจนมีการพัฒนาแนวทางการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามหลักการ
ดังกล่าวโดยสหประชาชาติและองค์กรเกี่ยวกับสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติให้สอดคล้องกับบริบทด้านสิทธิมนุษยชน
ที่เปลี่ยนแปลงไป รวมทั้งบทบาทเพิ่มเติมที่กฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศได้ก�ำหนดให้เป็นบทบาทหน้าที่ของ
กลไกสิทธิมนุษยชนในระดับชาติ เพื่อให้การด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
มากขึ้น
ดังนั้น เพื่อประโยชน์ในการด�ำเนินการและพัฒนางานขององค์กร ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ร่วมกับมูลนิธิพัฒนาประสิทธิภาพในราชการ โดยสถาบันที่ปรึกษาเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพในราชการ (สปร.) จึงได้
ด�ำเนินการศึกษาวิจัย เรื่อง “มาตรฐานและแนวทางการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ” โดยศึกษา
วิเคราะห์ และสังเคราะห์มาตรฐานตามหลักการปารีส (Paris Principles) เอกสารต่างๆ ขององค์การระหว่างประเทศ
ด้านสิทธิมนุษยชน อาทิ ส�ำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (Office of the United Nations High
Commissioner for Human Rights - OHCHR) คณะกรรมการประ��านงานระหว่างประเทศว่าด้วยสถาบันแห่งชาติ
เพื่อการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชน (International Coordinating Committee of National Institutions
for the Promotion and Protection of Human Rights – ICC) ตลอดจนแนวปฏิบัติที่ดีจากประสบการณ์ของ
สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติของประเทศต่างๆ
แม้ว่าเอกสารการศึกษาวิจัยฉบับนี้จัดท�ำขึ้นโดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อใช้เป็นแนวทางในการปฏิบัติหน้าที่ขององค์กร
แต่โดยที่เห็นว่าเนื้อหาอาจจะเป็นประโยชน์แก่นักเรียน นักศึกษา และสาธารณชนทั่วไปที่สนใจในด้านสิทธิมนุษยชน จึงได้
จัดพิมพ์เผยแพร่ขึ้นในวงกว้าง ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติหวังว่า หนังสือเล่มนี้จะเป็นประโยชน์ต่อ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เจ้าหน้าที่ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ในการใช้เป็นคู่มือ
การปฏิบัติงานและพัฒนางานในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนแก่ประชาชนต่อไป รวมถึงผู้ที่สนใจในการศึกษา
เรียนรู้บทบาทหน้าที่ของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติตามหลักการสากล
ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
กันยายน 2558
4
มาตรฐานและแนวทางการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ