ฉ บทสรุปสาหรับผู้บริหาร การศึกษาวิจัยเรื่อง “กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ” หลักความเสมอภาคและไม่เลือกปฏิบัติเป็นหลักสาคัญของสิทธิมนุษยชน ซึ่งปรากฏให้เห็นจากตราสาร ระหว่ า งประเทศหลายฉบั บ เริ่ ม ตั้ ง แต่ ป ฏิ ญ ญาสากลว่ า ด้ ว ยสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน ค.ศ. 1948 (Universal Declaration of Human Rights หรือ UDHR) วางหลักเกี่ยวกับความเสมอภาคไว้ว่า “มนุษย์ทั้งหลายเกิดมา มีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรีและสิทธิ ต่างมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยเจตนารมณ์ แห่งภราดรภาพ” นอกจากนี้ยังวางหลักการห้ามเลือกปฏิบัติไว้ว่า “บุคคลทุกคนย่อมมีสิทธิและอิสรภาพ บรรดาที่กาหนดไว้ในปฏิญญานี้ โดยปราศจากความแตกต่างไม่ว่าชนิดใดๆ …” สาหรับกติการะหว่างประเทศ ว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (International Covenant on Civil and Political Rights หรือ ICCPR) ก็ได้วางหลักเกี่ยวกับความเสมอภาคและการห้ามเลือกปฏิบัติไว้ว่า “บุคคลทั้งปวงย่อมเสมอกันตาม กฎหมาย และมีสิทธิที่จะได้รับความคุ้มครองเท่าเทียมกันตามกฎหมาย โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติใดๆ…” นอกจากนี้ กติ ก าระหว่ า งประเทศว่ า ด้ ว ยสิ ท ธิ ท างเศรษฐกิ จ สั ง คม และวั ฒ นธรรม ( International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights หรือ ICESCR) วางหลักเกี่ยวกับความเสมอภาค และการห้ า มเลื อ กปฏิ บั ติ ไ ว้ ว่ า “รั ฐ ภาคี แ ห่ ง กติ ก านี้รั บ ที่ จ ะประกั น ว่ า สิ ท ธิ ทั้ ง หลายที่ ร ะบุ ไ ว้ ใ นกติ ก านี้ ปราศจากการเลือกปฏิบัติใดๆ…” จะเห็นได้ว่าหลักการความเสมอภาคหรือหลักความ เท่าเทียมกัน และการ ห้ามเลือกปฏิบัติเป็นหลักสาคัญปรากฏจากตราสารระหว่างประเทศอื่นในกรอบของสหประชาชาติ รวมทั้ง กฎหมายระหว่างประเทศระดับภูมิภาคและถ่ายทอดไปยังกฎหมายภายในของประเทศต่างๆ สาหรับประเทศ ไทยนั้น มีพันธกรณีตามความตกลงระหว่างประเทศหลายฉบับที่ มีหลักการดังกล่าว ในระดับกฎหมายภายใน ของไทยนั้น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยที่ผ่านมาหลายฉบับได้รับรองหลักความเสมอภาคและการห้าม เลือกปฏิบัติ สาหรับสภาพปัญหาเกี่ยวกับการเลือกปฏิบัติในประเทศไทยนั้น หากพิจารณาในส่วนของการร้องเรียน ในกระบวนการทางกฎหมาย พบว่า มีการเรียกร้องสิทธิ��รือประเด็นพิพาททางกฎหมายหลายมิติ เช่น คดี ของศาลปกครอง คดีของศาลรัฐธรรมนูญ สาหรับการร้องเรียนในกรอบของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน แห่งชาติ ก็พบว่ามีคาร้องที่มีประเด็นอ้างว่าถูกเลือกปฏิบัติเป็นจานวนมาก อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาจาก สภาพข้อเท็จจริงและการเรียกร้องเกี่ยวกับการเลือกปฏิบัติและความเสมอภาคในประเทศไทย พบว่าบุคคล ผู้ ถูกกระทบสิทธิมักจะกล่าวอ้างว่าถูกเลือกปฏิบัติเมื่อมีการปฏิบัติที่แตกต่างกันระหว่างกรณีหรือข้อเท็จจริงที่มี ลักษณะเหมือนกัน นอกจากนี้ หากพิจารณากฎหมายไทยที่เกี่ยวข้อง จะเห็นได้ว่าหลักเกี่ยวกับความ เสมอ ภาคและการห้ามเลือกปฏิบัติถูกนาไปบัญญัติไว้ในกฎหมายหลายฉบับอย่างกระจัดกระจายอีกทั้งขอบเขตของ กฎหมายดังกล่าวยังมีความแตกต่างกันไปอีกด้วย จึงนามาสู่ประเด็นปัญหาของการวิจัยนี้ว่า การเลือกปฏิบัติ ในบริบทของกฎหมายสิทธิมนุษยชนนั้นมีขอบเขตและองค์ประกอบอย่างไรบ้าง การกล่าวอ้างว่ามีการเลือก ปฏิบัติ ตลอดจนข้อเท็จจริงและข้อพิพาทในบริบทกฎหมายต่างๆ เหล่านั้น สามารถจัดอยู่ในขอบเขตของการ เลือกปฏิบัติตามนัยของกฎหมายสิทธิมนุษยชนหรือไม่ อย่างไร